Από το  rom.gr

ΜΕ ΔΩΔΕΚΑ ΘΕΟΥΣ

Η ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΔΙΑΔΡΑΜΑΤΙΣΕ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΡΟΛΟ ΣΤΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΑΙ ΕΠΗΡΕΑΣΕ ΒΑΘΥΤΑΤΑ ΤΙΣ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΚΦΑΝΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥΣ. ΤΟ ΙΔΕΩΔΕΣ ΤΩΝ ΟΛΥΜΠΙΑΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΡΑΜΑ ΞΕΚΙΝΗΣΑΝ ΑΠΟ ΤΗ ΛΑΤΡΕΙΑ ΣΕ ΚΑΠΟΙΟΝ ΘΕΟ. Η ΠΛΟΥΣΙΑ ΔΕ, ΣΕ ΜΥΘΟΥΣ ΚΑΙ ΘΡΥΛΟΥΣ, ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΔΩΔΕΚΑΘΕΟΥ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΠΛΕΟΝ ΕΝΔIAΦΕΡΟΝΤΑ ΚΟΜΜΑΤΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ.

greek dromeas 1.jpg (21318 bytes)Ποιος δεν έχει διαβάσει την ελληνική μυθολογία και ποιος δεν έχει χαμογελάσει με τα ερωτικά κατορθώματα του αρχηγού των θεών του Ολύμπου, Δία. Πέρα όμως από τις τυχόν γραφικότητες η αρχαία ελληνική θρησκεία και μυθολογία είναι άξιες μελέτης. Ας πάρουμε τα πράγματα, όμως, από την αρχή.
Η πιο γνωστή λατρεία στην αρχαία Ελλάδα είναι αυτή του δωδεκάθεου. Οι Κρήτες (Μινωικός Πολιτισμός, κυρίως πρώτο μισό της δεύτερης χιλιετίας π.Χ.) όμως λάτρευαν κι άλλες θεότητες, γυναικείες θεότητες που σχετίζονταν με τη φύση, την ευφορία, τη γονιμότητα. Κατά την περίοδο που ήκμασε ο Μυκηναϊκός Πολιτισμός (1580-1100 π.Χ.) ξέρουμε ότι υπήρχε το δωδεκάθεο. Η αποκροπτυγράφηση της Γραμμικής Β σε πήλινες πινακίδες μάς δείχνουν ότι και οι Μυκηναίοι λάτρευαν το δωδεκάθεο. Το δωδεκάθεο είμαστε σίγουροι ότι λατρευόταν την εποχή του Ομήρου (8ος αιώνας).
greek pygmaxia 1.jpg (34298 bytes)Στούς δώδεκα θεούς λοιπόν είναι αφιερωμένοι οι τόποι που συναντήσαμε για την ελληνική θρησκεία στο Internet.
Η αρχαία ελληνική θρησκεία δεν ήταν δογματική, ούτε είχε ιερά βιβλία (βλ. Ευαγγέλιο, Κοράνι). Ήταν θρησκεία πολυθεϊστική, γιατί οι αρχαίοι Έλληνες προσπάθησαν να αποδώσουν σε ανώτερες δυνάμεις οτιδήποτε τους προκαλούσε δέος ή φόβο. Ένα χαρακτηριστικό της θρησκείας αυτής, που θα το θυμάστε από το σχολείο, είναι ο ανθρωπομορφισμός, στοιχείο που πήραν και οι Μυθολογίες άλλων λαών (βλ. σκανδιναβική Μυθολογία). Οι θεοί είχαν πέρα από την ανθρώπινη μορφή και τις ανθρώπινες αδυναμίες και τα πάθη. Από τον 6ο αιώνα η αντίληψη περί του θείου, γίνεται πνευματικότερη, αρκεί να ανατρέξουμε στη διδασκαλία του Πλάτωνα.
mythnet hera 1.jpg (53887 bytes)Ως προς τη Μυθολογία, που συνηθίζουμε να την συγχέουμε με τη θρησκεία, πρέπει να παρατηρήσουμε τα εξής: χωρίς να σημαίνει ότι ο μύθος είναι αναγκαστικά θρησκευτικός, πολλοί μύθοι είναι στενά δεμένοι με κάποια θεότητα και με την ίδια τη θρησκεία, όπως ο κύκλος της Δήμητρας. Ας το δούμε περισσότερο αναλυτικά.
Η αδυναμία του αρχαίου κόσμου να ερμηνεύσει φαινόμενα και καταστάσεις έγινε η αιτία του πολυθεϊσμού. Με κεντρικά πρόσωπα τους 12 θεούς του Ολύμπου θεωρούσαν το σύμπαν γεμάτο από θεότητες, ενώ από την άλλη ο μύθος γεννήθηκε, για να ερμηνεύσει το “ανερμήνευτο”. Έτσι χωρίς ο μύθος να είναι αναγκαστικά θρησκευτικός, πολλοί μύθοι είναι άρρηκτα δεμένοι με κάποιο θεό. Ο Μινωικός και ο Μυκηναϊκός Πολιτισμός βρίθει ανθρωπόμορφων θεών και θεοτήτων, όπως αποκαλύπτουν τα αποκρυπτογραφημένα ευρήματα της Γραμμικής Β, τα ομηρικά έπη και άλλες πηγές.
Αυτός είναι και ο λόγος που σε αυτήν την ενότητα θα αναφερθούμε τόσο στους μυθολογικούς τόπους που εξερευνήσαμε, όσο και στους Ολυμπιακούς Αγώνες και τη γέννηση του αρχαίου δράματος, που συνδέονται άμεσα και είναι απόρροια της λατρείας προς τους θεούς. Ας δούμε όμως τι έχει να πει και το Internet που αποτελεί στις μέρες μας μία ατελείωτη βιβλιοθήκη. Ίσως και να είναι η “σύγχρονη βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας”.

ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ

mythnet zeus and era 1.jpg (64310 bytes)Ο τόπος “MythNet” (http://infotoronto.com/mythnet/) περιλαμβάνει πολλά στοιχεία για τους θεούς ξεχωριστά με (φωτογραφίες), αλλά και στοιχεία για τον Τρωικό Πόλεμο, που απ’ ό,τι φαίνεται έχει πολλούς οπαδούς στο δίκτυο. Βλέπετε έχουμε γίνει πολεμοχαρείς. Αξίζει να επισκεφθείτε την Image Gallery. Ενδιαφέρον παρουσιάζει να δούμε ποιοι αρχαίοι συγγραφείς εμπνεύστηκαν και έγραψαν με βάση τους μύθους. Πρώτο όνομα ο Όμηρος, ακολουθούν οι Ρωμαίοι Οβίδιος και Βιργίλιος, ο Ησίοδος που έγραψε τη Θεογονία. Το website αναφέρει και την Ιλιάδα και την Οδύσσεια, χωρίς όμως απόλυτα σωστά στοιχεία. Ο τόπος “Exploring Ancient World Cultures” (http://eawc.evansville.edu/index.htm) προέρχεται από το Evansville University της Indiana (http://www.evansville.edu/). Σας το παραθέτουμε, επειδή περιλαμβάνει ένα ευχάριστο μυθολογικό κουίζ, που θα σας δώσει την ευκαιρία να ελέγξετε τις γνώσεις σας. Ακολουθήστε οπωσδήποτε τις σελίδες “Greek Μythology”
(http://www.pantheon.org/mythica/areas/greek/)
και “Greek Heroic Legend” (http://www.pantheon.org/mythica/areas/greek_heroic/).
pantheon dionysus 2.jpg (93971 bytes)Από τον εκπληκτικό web τόπο “The Encyclopedia Mythica” ακολουθούμε τις δύο παραπάνω διευθύνσεις με τους θεούς και τους ήρωες των αρχαίων Ελλήνων. Το μόνο μειονέκτημα που θα συναντήσετε, είναι ότι συχνά θα σας βγαίνει η ένδειξη ότι ο server είναι απασχολημένος και δεν δέχεται άλλους επισκέπτες. Από το περίφημο “Perseus Project” ακολουθούμε τη σελίδα “Hercules-Greece’s Greatest Hero” (http://www.perseus.tufts.edu/Hercules/), που αφιερώνεται στο δωρικό σύμβολο της δύναμης. Λίγο απλοϊκό, βέβαια, δεν το συνιστούμε απόλυτα, εξάλλου μας φαίνεται απαράδεκτη η σύνδεση που έχει με τον τόπο της ταινίας Hercules, αμερικανικής φυσικά παραγωγής, η οποία βρίθει ανακριβειών και ελαφροτήτων. Βεβαίως βρίσκεται υπό κατασκευή, ελπίζουμε σε λίγο καιρό να βλέπουμε έναν τόπο αντάξιο του πανεπιστημίου που μας έδωσε τον Περσέα. Θα μας πείτε τώρα, γιατί το βάζουμε εφόσον το κρίνουμε ως απαράδεκτο. Ποιος είπε ότι βάζουμε μόνο τα καλά; Γιατί να μην επισκεφθούμε και έναν τόπο που ασχολείται με το θέμα που μας ενδιαφέρει, αλλά απογοητεύει, παρ' όλο που προέρχεται από το πλέον φημισμένο πρόγραμμα του Internet για την αρχαία Ελλάδα.
“The Ancient Greek World” http://www.museum.upenn.edu/Greek_World/Religion_death/index.html
Όλα τα θέματα δίνονται με φωτογραφίες από αγάλματα και αγγεία, που αντικατοπτρίζουν το συγκεκριμένο θέμα, όπως το ζούσαν.
Περιεχόμενα: Μυθικοί - θρυλικοί και επικοί ήρωες, προσφορές στους θεούς, αγάλματα - αφιερώματα στους θεούς, θρησκευτικά παιχνίδια, αθλήματα. Στην ίδια σελίδα μπορείτε ακόμα να δείτε και πληροφορίες που αφορούν στο θάνατο, εν προκειμένω την ελληνική αντίληψη περί του θανάτου, συμπόσια, το ελληνικό νεκροταφείο, τον ελληνικό ενταφιασμό των νεκρών.

ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ

upenn olympics homepage 1.jpg (48032 bytes)Οι Ολυμπιακοί Αγώνες έχουν και αυτοί θρησκευτικό χαρακτήρα, αφού ήταν αφιερωμένοι στον Ολύμπιο Δία. Είναι οι σπουδαιότεροι και οι επισημότεροι από τους πανελλήνιους (άλλοι είναι τα Ίσθμια, τα Νέμεα). Οι πρώτοι Ολυμπιακοί Αγώνες έγιναν το 776 π.Χ.
Η μοναδική αυτή δραστηριότητα που αναβίωσε και στη σύγχρονη εποχή και έχει μεγάλο ενδιαφέρον για όλους μας και ιδιαίτερα για μας τους Έλληνες. Αφενός στην τελευταία Ολυμπιάδα πήραμε την ανιούσα και αισθανθήκαμε εθνικά υπερήφανοι, αφετέρου έχουμε αναλάβει μετά από τόσους κόπους και την Ολυμπιάδα του 2004 μ.Χ. Πώς αισθάνεστε, αγαπητοί μου συμπατριώτες, μετά από αυτό; Πώς θα αισθανθείτε μετά από την ιντερνετική περιπλάνηση, στην οποία σας παρασέρνουμε; Ας επισκεφθούμε πρώτα ένα ελληνικό, ιντερνετικό τόπο που είναι ιδιαίτερα αξιόλογος και προέρχεται από τη δικτυακή σελίδα του υπουργείου Πολιτισμού στη διεύθυνση(http://www.culture.gr/2/21/211/21107a/og/games_gr.html) και έχει τον τίτλο:
“Οι Ολυμπιακοί Αγώνες”. Διαβάζουμε λίγα λόγια για την ιστορία τους, στους αρχαίους και τους νεότερους χρόνους.
Από κει μπορούμε να επισκεφθούμε τις σελίδες Ολυμπία, Αρχαιολογικό Μουσείο Ολυμπίας Συλλογή Ολυμπιακών Αγώνων. Ας δούμε τη σελίδα “Συλλογή Ολυμπιακών Αγώνων” (http://www.culture.gr/2/21/211/21107m/cog/gcog.html). Μάθετε για τα αγωνίσματα και μπορείτε να δείτε και φωτογραφίες, που απεικονίζουν αθλητικές παραστάσεις από διάφορα μνημεία (τοιχογραφίες, αγάλματα, τα ίδια τα αθλητικά σύνεργα που έχουν σωθεί) διαφόρων εποχών της αρχαίας ελληνικής ιστορίας.
greek pali 1.jpg (31979 bytes)Το Tufts University μάς προσφέρει και έναν τόπο για τους Ολυμπιακούς Αγώνες στη διεύθυνση http://olympics.tufts.edu/
Αυτό το project έγινε χρησιμοποιώντας υλικό από τον Περσέα, προς τιμήν του εορτασμού των 100 χρόνων των νεότερων Ολυμπιακών Αγώνων που έγιναν στην Ατλάντα το 1996. Είδατε οικειοποίηση; Εν πάση περιπτώσει ο έξοχος αυτός τόπος περιλαμβάνει τέσσερις τομείς: αρχαία και μοντέρνα ολυμπιακά αθλήματα, περιήγηση στην αρχαία Ολυμπία, το γενικό πλαίσιο των αγώνων και του ολυμπιακού πνεύματος, ιστορίες αθλητών.
Αν το θέμα αυτό σας ανεβάζει την αδρεναλίνη και νομίζετε ότι δεν φτάνουν οι διευθύνσεις που σας δώσαμε,
επισκεφτείτε τέλος και τον τόπο
“The Real Story of the Ancient Olympic Games” (http://www.upenn.edu/museum/Olympics/olympicintro.html)
που προέρχεται από το Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια και το Μουσείο της Ανθρωπολογίας και της Αρχαιολογίας.

ΔΙΟΝΥΣΟΣ ΚΑΙ ΓΕΝΕΣΗ ΘΕΑΤΡΟΥ

upenn religion homepage 1.jpg (95572 bytes)Στη λατρεία του θεού Διονύσου θα πρέπει να αναζητήσουμε τις ρίζες του αρχαίου δράματος (αφού ο Διθύραμβος και το Σατυρικό δράμα, σύμφωνα με τον Αριστοτέλη είχαν στενή σχέση) και αυτόν θα πρέπει να ευχαριστήσουμε κρυφά μέσα μας για το θέατρο. Και λέμε κρυφά, γιατί ας μην ξεχνάμε ότι είμαστε Χριστιανοί Ορθόδοξοι.
Θα θυμάστε οι περισσότεροι, ιδιαίτερα όσοι ακολουθήσατε τον κλασικό κλάδο (ή την τρίτη δέσμη) το περίφημο απόσπασμα από την Ποιητική του Αριστοτέλη με τον ορισμό της αρχαίας τραγωδίας, καθώς και όλες εκείνες τις σελίδες, τις αφιερωμένες στη γένεση του αρχαίου δράματος. Οι αρχές του δράματος, σύμφωνα με την Ποιητική του Αριστοτέλη, βρίσκονται στους πρώτους τραγουδιστές (εξάρχοντες) του διθυράμβου (τραγούδι αφιερωμένο στο Διόνυσο). Τα είδη του αρχαίου δράματος ήταν τρία: Η τραγωδία (τράγων ωδή), η κωμωδία και το σατυρικό δράμα
(από το χορό των Σατύρων).
Για να δούμε τι μας ετοιμάζει ο ιντερνετικός μπαξές.
Ας πάμε για μία ακόμη φορά στο Πανεπιστήμιο του Πόρτλαντ και ας αντλήσουμε τις πληροφορίες που θέλουμε.
Στη σελίδα “Ancient Greek Theater” (http://www-adm.pdx.edu/user/sinq/greekciv/arts/theater2/ruben.html)
Τα μονοπάτι που έχετε στη διάθεση σας είναι: “How it all began” http://www-adm.pdx.edu/user/sinq/greekciv/religion/rituals/scally1.htm
Περιεχόμενα: Γενικές δοξασίες των αρχαίων Ελλήνων, γιορτές, Τα Ελευσίνια Μυστήρια, θυσίες, συγκεκριμένες θυσίες, βιβλιογραφία.
portla~1.jpg (98078 bytes)Οι πληροφορίες δεν είναι πολλές, αποτελούν όμως μία καλή εισαγωγή. Άλλα μονοπάτια: “Playwrights” (φυσικά αναφορά στους μεγάλους που τους συναντήσαμε και στη λογοτεχνία”, “Format of the Theatre”, “Acting” (πληροφορίες για κοστούμια και αγγεία, από τα οποία έχουν αντληθεί οι πληροφορίες για το αρχαίο ελληνικό δράμα) και τέλος η σημαντικότατη σελίδα της βιβλιογραφίας, για όλους όσοι ενδιαφέρονται για περαιτέρω μελέτη.
Επισκεφτείτε επίσης τις σελίδες “Theatre and Drama in Ancient Greece” (http://www.montevallo.edu/thea/theahis/Theahis_2.html).
Χωρίς να πρόκειται για το ψηφιακό εγχειρίδιο, που θα σας μαγέψει, εν τούτοις μπορεί κανείς να διαβάσει κάποια βασικά στοιχεία, άλλα ενδιαφέροντα, άλλα όχι, τόσο βασικά που δεν μπορούν να προσφέρουν τίποτα παραπάνω από τις γνώσεις μας που ήδη έχουμε. Δεν είναι κρίμα που δεν μπορούμε να διαβάσουμε μία σχετική σελίδα από ελληνικό πανεπιστήμιο, που θα μπορούσε να ήταν πολύ πιο ενδιαφέρουσα; Σίγουρα η καλύτερη διεύθυνση είναι αυτή από το Πανεπιστήμιο του Portland.

1on.gif (2742 bytes)