mesog-sm.gif (656 bytes)

Θέματα & Αφιερώματα

17/1/2001

Στην Κάτω Ιταλία και στη Σικελία
Με τον Εκδρομικό Μορφωτικό Σύλλογο Ηρακλείου

Του ΜΑΝΟΛΗ ΣΑΒΟΪΔΑΚΗ, Συνταξιούχου δασκάλου

Την προγραμματισμένη Πασχαλινή εκδρομή του πραγματοποίησε και φέτος ο Εκδρομικός Επιμορφωτικός Σύλλογος Ηρακλείου, στις αλήστου αρχαίας ελληνικής ιστορικής μνήμης περιοχές της Κάτω Ιταλίας και Σικελίας, στα λεγόμενα Ελληνόφωνα χωριά.
    Με πολύ κέφι, χαρά και υπευθυνότητα, το Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου και κυρίως η πρόεδρός του κ. Μαρίκα Κουμαντάκη ανέλαβε την οργάνωση και την πραγματοποίηση αυτής της όντως δύσκολης και επίπονης Πασχαλινής εκδρομής, σε συνεργασία με το Τουριστικό Γραφείο της πόλης μας VAI TRAVEL.
    Πενήντα εκλεκτά μέλη και φίλοι του Συλλόγου αποτέλεσαν το εκδρομικό γκρουπ και το βράδυ της Μεγάλης Τετάρτης, άνοιξαν τα εκδρομικά φτερά τους για να γνωρίσουν τις περιοχές αυτές της αρχαίας ελληνικής δόξας, πολιτισμού και άφθαστου μυθικού και ιστορικού μεγαλείου.
    Έτσι, αφού διέτρεξαν το πρωί της Μ. Πέμπτης τις δασοσκέπαστες δαντελωτές ακρογιαλιές του Β. Κορινθιακού Κόλπου, από πεύκα και ασημόφυλλες ελιές, τις λιμνοθάλασσες του ιστορικού Μεσολογγίου, και τις μυρωμένες από λεμονανθούς περιοχές της 'Αρτας και της Πρέβεζας, ανοίχτηκαν, βραδάκι πια, στα γαλανά νερά του Ιονίου και της Αδριατικής από τη μεγάλη πόλη της πατρίδας μας για την Ευρώπη, την Ηγουμενίτσα.
    Τις αθηναϊκές και μινωικές τριήρεις με τους σιδηρόφραχτους και κρανιοφόρους πολεμιστές που αποίκησαν τις περιοχές αυτές της Σικελίας, τη λεγόμενη Μεγάλη Ελλάδα, αντικατέστησαν τώρα τα υπερπολυτελή φέρι μπόουτ του Μινωικού Στόλου, με τα χαρούμενα και παρδαλοντυμένα παιδιά όλου του κόσμου, που χαίρονται τις δροσερές ακρογιαλιές του Αλκίνοου και του Μίνωα.
    Με καρφωμένη την τρίαινά του στο βυθό της Αδριατικής, ο Ποσειδώνας χάρισε στους εκδρομείς ένα χαρούμενο και γαλήνιο ταξίδι και πρωί της Μ. Παρασκευής φτάσανε στο Μπρίντετζι, παραλιακή πόλη και λιμάνι της Νοτίου Ιταλίας. Διατρέχοντας τώρα το πέλμα της ιταλικής μπότας, την περιοχή της αρχαίας Καλαβρίας, που αποτελούσε κατά την αρχαιότητα τμήμα της Μεγάλης Ελλάδας, με το σημερινό της όνομα Απουλία. Χώρος πολλών ελληνικών αποικιών, όπως ο Τάρας, το Βριδίσιον, το Ρέτζιο και άλλες, φτάνουμε απόγευμα στο Ρέτζιο, στην ανατολική ακτή του κόλπου της Μεσσήνης, με πολλά ελληνικά και ρωμαϊκά μουσεία. Ιδρύθηκε από Έλληνες αποίκους τον 8ο π.Χ. αιώνα. Το 210 π.Χ. το κατάλαβαν οι Ρωμαίοι και το 410 λεηλατήθηκε από τον Αλάριχο. Το 1943 στις 3 Σεπτεμβρίου καταλήφθηκε από την 8η Βρετανική Στρατιά. Σήμερα είναι μεγάλο εμπορικό κέντρο και σπουδαίος συγκοινωνιακός κόμβος.
     Μια περιήγηση της πόλης και επίσκεψη των αρχαιολογικών χώρων και άφιξη στο ξενοδοχείο για διανυκτέρευση.
    Νωρίς το πρωί του Μ. Σαββάτου αναχωρούν για το Παλέρμο της Σικελίας, που θα διανυκτερεύσουν αφού περάσουν πρώτα από τα μυθικά στενά της Σκύλλας και της Χάρυβδης στη Μεσσήνη, όπου τα μυθικά τέρατα καταπόντιζαν τα πλοία και κατέτρωγαν ναύτες και ταξιδιώτες, όπως μας αναφέρει ο Όμηρος στην "Οδύσσειά" του.
    Η Σκύλλα είχε δώδεκα πόδια και έξι μακριούς λαιμούς με τρεις σειρές κοφτερά δόντια. Αρχικά ήταν μια ωραιότατη κόρη, που η Κίρκη από ζηλοτυπία τη μεταμόρφωσε σε τέρας. Ήταν η κόρη της Εκάτης. Η δε Χάρυβδη γυναικόμορφο θαλάσσιο τέρας, κόρη του Ποσειδώνα και της Γης. Ο Δίας τη μεταμόρφωσε σε τέρας και την εκσφενδόνισε σε απότομο βράχο κοντά στη Σκύλλα, επειδή έκλεψε τα βόδια του Ηρακλή.
    Απορροφούσε και κατάπινε τα νερά ορμητικά και πάλι τα εκτόξευε με τρομερή ορμή. Ανάμεσά τους πέρασε ο Ιάσονας με τη βοήθεια της Θέτιδας, ο δε Οδυσσέας μόλις κατόρθωσε να σωθεί.
    Σήμερα λουφάζουν στα σκοτεινά και ανήλια σπήλαιά τους, χωρίς να ενοχλούν τους αμέριμνους ταξιδιώτες τα μυθικά αυτά τέρατα, που δεν ήταν παρά τα φυσικά φαινόμενα της παλίρροιας και της αμπώτιδας, που και σήμερα βλέπουμε στα στενά του Ευρίπου στην Εύβοια.
    Πριν αναφερθούμε όμως στις πόλεις που επισκέφθηκε το γκρουπ τις ημέρες αυτές, θα κάνουμε μια μικρή αναφορά στο μεγαλύτερο αυτό νησί της Μεσογείου, με έκταση 25.738 τ.χ. και πληθυσμό που φτάνει τους πέντε εκατ. κατοίκους.
    Ας σημειωθεί δε ότι κατά τον 6ο και τον 5ο π.χ. αιώνα είχε έξι εκατομμύρια κατοίκους, από τους οποίους τα δύο εκατ. ήταν Έλληνες, η παρακμή των οποίων αρχίζει μετά την εμφάνιση και την ανάμιξη των Ρωμαίων στα πράγματα της νήσου, κατά το 212 π.Χ. με την κατάληψη των Συρακουσών.
    Έκτοτε οι Έλληνες έζησαν στη σκιά των Ρωμαίων, χωρίς πολιτική ανεξαρτησία, ώσπου εκμηδενίστηκαν τελείως. Το 1571 δε που στάλθηκε από το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως ως Επίσκοπος στην πόλη Bova ο Ελληνοκύπριος Ιούλιος Σταυριανός, ο επονομασθείς Ιούδας, προσχώρησε αμέσως στον Καθολικισμό και έκτοτε έπαυσαν να γίνονται ορθόδοξες λειτουργίες στους ναούς, ούτε να χειροτονούνται ορθόδοξοι ιερείς.
    Έτσι, μαζί με την Ορθοδοξία θάφτηκαν στα μέρη εκείνα όλα τα ιερά κειμήλια και το 'Αγιο Μύρο, που ερχόταν κατευθείαν από την Κωνσταντινούπολη.
    Οι περισσότεροι από τους Ελληνόφωνους σήμερα είναι φιλόξενοι μέχρις συγκινήσεως, ειλικρινείς στα αισθήματα φιλίας, ανησυχίας και αγωνίας όμως για τη γλώσσα που χάνεται (ίου βάντουνε αλάϊ στη λάμπα της γλώσσας μα (ς) να μη σβηστεί (- πρέπει να βάζουν λάδι στη λάμπα της γλώσσας για να μη σβήσει).
    Ένα μικρό τετράχιστο δείχνει τη λαχτάρα των ανθρώπων αυτών να διατηρήσουν τη γλώσσα και τις παραδόσεις τους.

Αμα πεσσάνω αφέντη μου
χώσε με στην αυλέντα σου
α με πατούν α πόγια σου
να χαίρεται η φσυχέντα σου
(όταν πεθάνω αφέντη μου
θάψε με στην αυλή σου
να με πατούν τα πόδια σου
να χαίρεται η ψυχή σου)

     Η Σικελία είναι γνωστή από τα μυθολογικά ακόμη χρόνια. Πάρα πολλοί μύθοι και θρύλοι ντόπιοι και ελληνικοί αναφέρουν τη Σικελία σαν αγαπημένη διαμονή των αρχαίων θεών και ιδιαίτερα του Δία.
    Η Αθηνά εδώ κάτω από την Αίτνα έθαψε τον αρχηγό των γιγάντων Εγκέλαδο, του οποίου η πνοή και οι σπαραγμοί εκδηλώνονται με τις εκρήξεις του ηφαιστείου και τους σεισμούς.
    Η θεά Δήμητρα και κόρη της Περσεφόνη, η 'Αρτεμη, η Αθηνά, ο Πλούτωνας, η Αφροδίτη αγαπούσαν να διαμένουν στο όμορφο αυτό νησί. Ο Ήφαιστος μάλιστα είχε εγκαταστήσει τα εργαστήριά του στην κορυφή της Αίτνας, που κάθε τόσο, όταν δούλευε ο Θεός, κάπνιζε κι έβγαζε φωτιές. Ο Ομηρος δε αναφέρει ότι εδώ κατοικούσαν οι Κύκλωπες, με προεξέχοντα τον Πολύφημο τον μονόφθαλμο, που τύφλωσε ο Οδυσσέας. Εδώ ίσως και η χώρα των Λωτοφάγων και Λαιστρυγόνων, εδώ επίσης κατέφυγε κυνηγημένη από τον ποταμό Αλφειό η νύμφη Αρεθούσα, όπου κι έγινε πηγή. Η ιστορία θεωρεί ως αρχαιότερους κατοίκους της Σικελίας τους Σικανούς, που ήρθαν εκεί περί το 25000 π.Χ. Το 1200 π.Χ. ήρθαν Ιλλυρικοί λαοί, που οι Έλληνες τους ονόμασαν Σικελούς. Από ανασκαφές δε που έγιναν διαπιστώνεται ότι η νήσος κατοικήθηκε από Πελασγούς και Κρήτες. Πρώτοι δε Έλληνες άποικοι της Σικελίας φέρονται από τον 8ο π.Χ. αιώνα οι Χαλκιδείς και οι Κορίνθιοι.
    Ακολουθούν οι Μεγαρείς, οι Μεσσήνιοι, οι Δωριείς, οι Ίωνες κ.ά.
    Μεγάλη επίδραση είχε δε ο Μινωικός και Μυκηναϊκός πολιτισμός. Ελληνικές αποικίες αναφέρονται η Νάξος των Χαλκιδέων ή Αθηναίων, οι Συρακούσες των Κορινθίων, η Κατάνη των Μεγαρέων, η Γέλα, ο Σελινούντας, η Καμαρίνα και ο Ακράγαντας των Δωριέων, η Μεσσήνη των Μεσσηνίων, η Ιμέρα και Θέρμες των Ιώνων κ.λπ. Ο Χριστιανισμός διαδόθηκε νωρίς στη νήσο με τη διέλευση απ' εδώ του Αποστ. Παύλου. Κατά τη μετάβασή του στη Ρώμη και ολοκληρώνεται την εποχή του Μ. Κωνσταντίνου, όπως φαίνεται από τα διασωθέντα μνημεία και τις Κατακόμβες των Συρακουσών.
    Κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο έγινε εδώ απόβαση των συμμαχικών δυνάμεων, με την οποία ανέτρεψαν τους Ιταλούς και κατάλαβαν τη νήσο (18 Αυγούστου 1943). Στην απόβαση αυτή έλαβε μέρος και το ελληνικό ναυτικό με τα πολεμικά σκάφη Κουντουριώτης και Κανάρης.
    Μεγάλες προσωπικότητες του αρχαίου ελληνικού κόσμου της τέχνης και των γραμμάτων αναφέρονται στον χώρο αυτό της αρχαίας λεγομένης Μεγάλης Ελλάδας, όπως ο ποιητής Στησίχορος (630-555 π.Χ.), ο Αρίων, ο Ιβυκος, ο Θέογνης, ο Σιμωνίδης ο Κείος. Ο Βακχυλίδης, επίσης ο Κείος, οι ιστορικοί Δικαίαρχος και Διόδωρος, ο φιλόσοφος Εμπεδοκλής, ο ρήτορας Γοργίας, ο γιατρός Μενεκράτης και προπάντων ο μέγας Αρχιμήδης. Αλλά και ο Πυθαγόρας, ο Πλάτωνας, ο Παρμενίδης, ο Ζήνων και ο Ξενοφάνης ο Κολοφώνιος αναφέρονται ότι έζησαν για μεγάλο χρονικό διάστημα στη Σικελία, φιλοξενούμενοι στις αυλές των τυράννων των πόλεων της νήσου. Ακόμη και ο Δαίδαλος κατέφυγε εδώ κυνηγημένος από τον Μίνωα. Η παράδοση λέει ότι οι Σικελοί ζεμάτισαν με καυτό νερό τον Μίνωα, που πήγε να τον ζητήσει, την ώρα του λουτρού του, και βρήκε κακό τέλος.
    Με τη μικρή αυτή αναφορά μας στο ιστορικό αυτό νησί, του αρχαίου ελληνικού κόσμου, ακολουθούμε τους εκδρομείς στην πασχαλινή πορεία τους στις πόλεις και τα αξιοθέατά του.
    Απόγευμα λοιπόν του Μ. Σαββάτου βρίσκονται στο Παλέρμο, μεγάλη πόλη και πρωτεύουσα της Σικελίας, στη βορειοδυτική παραλία της μεγαλονήσου και στο βάθος ευρύτατου κόλπου και στους πρόποδες του όρους Πελλεγκρίνο με την πλουσιότατη κοιλάδα της (Κόνκα ντ' όρο = Χρυσή Σκάφη) να το αγκαλιάζει.
    Έδρα αρχιεπισκοπής και πανεπιστημίου, με πολεμικό ναύσταθμο και μεγάλο εμπορικό και βιομηχανικό κέντρο, ιδίως υφαντουργίας και μεταξουργίας. Στολισμένο με πολλά μνημεία και κτίρια αρχαία και νέα, όπως τα Ανάκτορα, τα Παλαιά Μέγαρα, οι 295 εκκλησίες του και παρεκκλήσια και τα περίπου 70 μοναστήρια του, όλα αραβικού και βυζαντινού ρυθμού.
    Η πόλη έπαθε μεγάλες ζημιές στους σεισμούς του 1693 και του 1726. Κατά την αρχαιότητα ήταν σημαντικός σταθμός των Φοινίκων τον 6ο π.Χ. αι., οι οποίοι και του έδωσαν το όνομα Ζιζ (=άνθος). Αργότερα οι Έλληνες της Σικελίας το ονόμασαν Πάνορμον και το κατέστησαν διεθνές λιμάνι. Το 535 μ.Χ. έρχεται ο στρατηγός του Ιουστινιανού Βελισάριος μέχρι το 830 που καταλαμβάνεται από τους Άραβες με το όνομα Μπαλαρχούμ.
    Το δε 1860 κατελήφθη από τον Γαριβάλδη που το κατείχαν οι Ισπανοί της Αραγωνίας, και παραμένει στην Ιταλία. Αξιόλογα μνημεία και κτίρια της πόλης. Ο Καθεδρικός Ναός της Πόλης, οι ναοί του Αγ. Ιωάννου των Ερημιτών της Μαρτοράνα, της Παναγίας των Λατίνων. Το Βασιλικό Παλάτι με το γραφικό παρεκκλήσι και τα μέγαρα Μαρκέζι και Τσιαραμόντι. Μεταξύ των αξιοθέατων της πόλης ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους Έλληνες έχει ο λεγόμενος "Αγγλικός Κήπος". Οπου το μαρμάρινο σύμπλεγμα του γλύπτου Τσιβιλέτι που παριστάνει τον Κωνσταντίνο Κανάρη μετά την πυρπόληση της τουρκικής ναυαρχίδας. Στην πόλη αυτή πέθανε και ο βασιλιάς των Ελλήνων Κωνσταντίνος μετά τη μικρασιατική καταστροφή.
    Άξιο επίσης θαυμασμού είναι το εκτός της πόλεως σπήλαιο της Αγίας Ροζαλίας, που είναι και πολιούχος της πόλης και προστάτης και εορτάζεται στις 15 Ιουλίου. Εδώ θα δούμε την ελληνική επιγραφή "Εγώ η αδελφή Ρωσαλία Σινηβάλδη, βάνω τούτο το ξύλο του ειδικού μας Αφέντος, εις το Μοναστήρι του οποίου παντοτινά ακολούθησα". Σημειωτέον ότι η Αγία δεν ήταν Ελληνίδα αλλά Ιταλίδα, από ευγενική οικογένεια, ανεψιά του Γουλιέλμου του Β', Δούκα της Καλαβρίας, η οποία και πέθανε το 1160.
    Η επιγραφή αυτή φανερώνει την επίδραση τη βαθύτατη που είχε στην Κάτω Ιταλία, η συμβολή των Ελληνορθόδοξων μοναχών που είχαν εκεί εγκατασταθεί από τα βυζαντινά χρόνια, με τόσα λαμπρά έργα βυζαντινής τέχνης. Στην πόλη αυτή το βράδυ του Μ. Σαββάτου οι εκδρομείς παρακολούθησαν τη λειτουργία της Αναστάσεως σε Ρώσικο Ναό της πόλης, στη λατινική γλώσσα. Κανοναρχούσης δε της κας Ηρώς Πεδιαδίτη, καθηγήτριας Θεολόγου, έψαλαν ομαδικά τα αναστάσιμα τροπάρια.
    Οι εκδρομείς ακόμη είχαν την ευκαιρία να επισκεφθούν το Δημαρχείο της πόλης, την εκκλησία της Αγ. Αικατερίνης και την πλατεία των τεσσάρων γωνιών, την Κουάρτο Κάντι, με τις πανέμορφες κρήνες και τα καλαίσθητα αγάλματα.
    Νωρίς το πρωί της ημέρας του Πάσχα μετά το πρωινό γεύμα οι εκδρομείς αναχωρούν μέσω ενός πανέμορφου αυτοκινητόδρομου - αφήνοντες στην πορεία τους τα ερείπια της αρχαίας πόλης Segesta - για την πόλη Σελινούντα, μια αρχαία σημαντική πόλη, αποικία των Ελλήνων Μεγαρέων, που την ίδρυσαν τον 5ο π.Χ. αι. κοντά στις εκβολές του ομώνυμου ποταμού.
    Οι Έλληνες άποικοι γρήγορα την οχύρωσαν με διπλό τείχος και κατασκεύασαν διπλό λιμάνι. Η ακμή της διήρκησε μέχρι το 250 π.Χ. που καταστράφηκε από τους Καρχηδόνιους τελειωτικά. Το όνομά της το χρωστάει στο άφθονο σέλινο που φύεται στην περιοχή.
    Στη συνέχεια η πορεία του Συλλόγου τον φέρνει σε μια σπουδαία ελληνική πόλη, τον Ακράγαντα, στα νότια δυτικά της Σικελίας, απέναντι ακριβώς της Καρχηδόνας, που κτίστηκε σύμφωνα μ' έναν μύθο από τον Ακράγαντα, γιο του Δία και της Αστερόπης, και αποικίσθηκε από Ροδίους και Δωριείς της πόλης Γέλας κατά 581 π.Χ. Επειδή η τοποθεσία της πόλης συνδύαζε το ορεινό και το παραθαλάσσιο, τα νομίσματά της έφεραν στις δύο τους όψεις αετό που κατασπαράσσει λαγό και επί της άλλης καρκίνο και ψάρι. Οι Καρχηδόνιοι υπέταξαν τον Ακράγαντα το 405 π.χ., όταν δε αργότερα απέκτησε την ελευθερία του συνεδέθη με τις πόλεις Συρακούσες και Γέλας, τον δε 3ο π.Χ. αι. τον υπέταξαν οι Ρωμαίοι.
    Τα ελληνικά μνημεία που βρίσκονται εκεί είναι από τα ωραιότερα της Σικελίας και από τα καλύτερα του κόσμου. Τέτοια είναι τα ερείπια των Ελληνικών και Ρωμαϊκών Ναών, του Αταβυρίου Διός, της Δήμητρας και της Κόρης, και ένα από τα καλύτερα, ο Ναός της Ομονοίας, αλλά και του Ηρακλή, των Διοσκούρων, του Ασκληπιού, της Αθηνάς και του Ηφαίστου. Σήμερα ο Ακράγαντας ονομάζεται Τζιρτζέντι.
    Στη συνέχεια η πορεία μέσω ενός θαυμάσιου νέου αυτοκινητόδρομου φέρνει τους εκδρομείς στην ένδοξη αρχαία ελληνική πόλη των Συρακουσών, για διανυκτέρευση.
    Μετά το πρωινό της Δευτέρας του Πάσχα αρχίζει η περιήγηση στα ιστορικά μνημεία της πόλης των Συρακουσών και λοιπά αξιοθέατα.
    Η πόλη αυτή ιδρύθηκε κατά το 754 π.Χ. από Κορίνθιους αποίκους, υπό την αρχηγία του Κορίνθιου Αρχίου, ο οποίος και έθεσε τα θεμέλιά της, επί της νήσου Ορτυγίας, κοντά στην πηγή Αρεθούσα. Η πόλη αυτή έγινε αργότερα η ισχυρότερη, πλουσιότερη και μεγίστη των αρχαίων ελληνικών πόλεων της Σικελίας. Είχε δε περιβληθεί με ισχυρότατα τείχη περιμέτρου περίπου 28 χιλιομέτρων, και θαυμάσιο λιμάνι. Κατά τον Στράβωνα ο πλούτος των Συρακουσών ήταν παροιμιώδης, τα δε νομίσματά της αρίστης λεπτής τέχνης, πολλά από τα οποία βρέθηκαν στους Δελφούς και την Ολυμπία. Η αξία σήμερα ενός νομίσματος ασημένιου λέγουν ότι ξεπερνά τις χίλιες αγγλικές χρυσές λίρες. O Kικέρων την ονομάζει "ωραιοτάτην και καταστόλιστον".
    Οι αρχαίοι χαρακτήριζαν τους κατοίκους της ως φιλελεύθερους, ηγεμονικούς, φιλότιμους και φιλότεχνους. Έκαμαν δε σκληρούς αγώνες με τους Καρχηδονίους και εξασφάλισαν την ελευθερία τη δική τους, αλλά και των άλλων σικελικών πόλεων. Εις την νήσον Ορτυγία υπήρχε το ανάκτορο του Ιέρωνος τυράννου των Συρακουσών, οι περίφημοι ναοί της Αρτέμιδος και της Αθηνάς και η κρήνη της Αρεθούσης με τη δεξαμενή πλήρη ιερών ιχθύων, και ο μεγαλοπρεπής ναός του Διός και το Πρυτανείο, εις δε τη Νεάπολη θέατρο δυνάμενο να χωρέσει 25 χιλ. θεατές. Στην Επίπολιν διασώζεται το υπό του Διονυσίου το 402 κατασκευασθέν τείχος που περατώθηκε εντός 20 ημερών και για το οποίο εργάσθηκαν 60 χιλιάδες εργάτες και χρησιμοποιήθηκαν τρεις χιλιάδες ζεύγη βοών. Εις δε τη Νεάπολη υπήρχε και ο τάφος του Αρχιμήδη, όπως αναφέρει ο Κικέρων. Την πόλη των Συρακουσών κατάλαβαν οι Ρωμαίοι με τον ύπατο Μάρκελλο το 212 π.Χ. Τότε σκοτώθηκε και ο μεγαλύτερος μαθηματικός της αρχαιότητας, ο Αρχιμήδης, ο οποίος συνετέλεσε στο να παραταθεί επί τρία χρόνια η πολιορκία της πόλης από τους Ρωμαίους, με τις περίφημες εφευρέσεις του. Από τότε η τύχη της πόλης ταυτίσθηκε με την ιστορία του ρωμαϊκού και αργότερα του ιταλικού έθνους.
    Εκείνο όμως που αποτελεί το καύχημα των αρχαίων μνημείων της πόλης των Συρακουσών είναι το αρχαίο Ελληνικό Θέατρο, αριστούργημα αρχιτεκτονικής στο σύνολό του, στο οποίο είχε λυθεί και το πρόβλημα της ακουστικής. Η ιστορία του αρχίζει από τον 6ο π.Χ. αιώνα μέχρι το 440 μ.Χ. που εξαφανίζεται παντελώς, με την κάθοδο των Γότθων και Βανδάλων που τίθεται τέρμα της κλασικής παιδείας.
    Το ελληνικό θέατρο των Συρακουσών, που είχε λειτουργήσει χωρίς σχεδόν διακοπή επί μία χιλιετία και ακτινοβολούσε στον δυτικό κόσμο το έκπαγλο φως της τέχνης, της σκέψεως και του πολιτισμού, κατέκειτο πλέον σε σωρό ερειπίων μέχρι το 1914, που με πρωτοβουλία Συρακούσιου επισκευάσθηκε και δόθηκαν παραστάσεις αρχαίων κλασικών έργων, όπως ο “Αγαμέμνων” του Αισχύλου, η “Αντιγόνη” του Σοφοκλέους και ο “Προμηθεύς Δεσμώτης”.
    Οι εκδρομείς είχαν ακόμη την ευκαιρία να επισκεφθούν εκτός από το νησί της Ορτυγίας που αποτελεί τον πυρήνα των Ελληνικών Συρακουσών και την ΠΙΑΤΣΑ ΠΟΣΤΑ, την ΠΙΑΤΣΑ ΠΑΝΚΑΛΙ, τον Ναό του Απόλλωνα του 6ου π.Χ. αι., όπως και την υποτιθέμενη σπηλιά όπου, κατά τον Όμηρο, ο Οδυσσέας τύφλωσε τον Κύκλωπα Πολύφημο.
    Με τη μικρή αυτή αναφορά μας κλείνουμε την πόλη των Συρακουσών, την κορωνίδα των πόλεων του αρχαίου ελληνικού κόσμου στη Σικελία.
    Η επόμενη μέρα τους επιφύλαξε τη χαρά να επισκεφθούν μιαν άλλη αρχαία ελληνική πόλη στην περιοχή αυτή της Κάτω Ιταλίας, τον Τάραντα.
    Ο Τάρας κατά την παράδοση ήταν αποικία ελληνική και κτίστηκε κατά μιαν εκδοχή από τον Τάραντα, γιο του Ποσειδώνα, που σώθηκε από τον πατέρα του εκ τινός ναυαγίου και οδηγήθηκε εκεί από δελφίνι.
    Άλλη παράδοση φέρει ως πρώτον οικιστή της πόλης τον εγγονό του Μίνωα Τάραντα, που ήρθε εκεί επικεφαλής Κρητών αποίκων. Και κατά μια τρίτη εκδοχή από τον Ηρακλείδη Φιλάνθο κατά τη σύσταση του μαντείου των Δελφών, κατά το 708 π.Χ. Στην πόλη αυτή γεννήθηκε ο Πυθαγόρειος Αρχύτας, ένας από τους μεγαλύτερους μαθηματικούς, πολιτικούς και στρατιωτικούς της εποχής εκείνης. Η πόλη είναι κτισμένη πάνω σε δύο χερσονήσους, μεταξύ των οποίων βρίσκεται μικρή νησίδα και συγκοινωνεί με τεράστια γεφύρια. Ο δε κόλπος διαιρείται σε δύο κλειστές θάλασσες, τη Μάρε Πίκολο και τη Μάρε Γκράντε. Η πόλη του Τάραντα έπαιξε σπουδαίο ρόλο στη ρωμαϊκή περίοδο και στις άλλες ιστορικές περιόδους, καθώς και στους δύο τελευταίους παγκοσμίους πολέμους. Κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ο Τάρας ήταν η σημαντικότερη ναυτική βάση της Ιταλίας, που χρησιμοποιήθηκε πολλάκις και από τους συμμάχους.
    Κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και κατά τη νύχτα της 11ης προς 12η Νοεμβρίου του 1940 τα αγκυροβολημένα εκεί ιταλικά πλοία δέχτηκαν σφοδρή επίθεση της βρετανικής αεροπορίας, με αποτέλεσμα να καταρρεύσει η υπεροχή της Ιταλίας στη Μεσόγειο.
    Με την επίσκεψη και της ιταλικής αυτής πόλης, στην οποία και διανυκτέρευσαν οι εκδρομείς, έκλεισε ο κύκλος του πασχαλινού αυτού οδοιπορικού, στις αλήστου αρχαίας ελληνικής ιστορικής μνήμης περιοχές της Κάτω Ιταλίας και Σικελίας, στους οποίους δόθηκε η ευκαιρία όχι μόνο να γνωρίσουν τη δόξα και το μεγαλείο των προγόνων μας στις περιοχές αυτές του κόσμου, αλλά και τη λαχτάρα, τον πόθο και την περηφάνια των σημερινών απογόνων τους, για τις ρίζες τους.
    Οι Ελληνόφωνοι και των δύο περιοχών της Καλαβρίας και της Απουλίας - γράφει η διαπρεπής Βούλα Λαμπροπούλου, απεσταλμένη από Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο στις Ελληνόφωνες περιοχές, έχουν παραμύθια, μύθους, ιστορίες, αφηγήματα ως γνήσιοι Έλληνες που είναι, αλλά στο τραγούδι ξεχωρίζουν και μεγαλουργούν. Είναι επικοί, χωρίς καθόλου να τους λείπει ο λυρισμός…
    Οι περισσότεροι είναι ποιητές και μουσικοσυνθέτες. Χρησιμοποιούν τον δίαυλο και τον άσκαυλο =(πνευστό μουσικό όργανο, με δερμάτινο ασκό) και σήμερα την κιθάρα. Η καλλιτεχνία είναι μέσα τους. Αγράμματες γυναίκες φτιάχνουν στίχους, συνθέτουν τραγούδια και τα τραγουδούν.
    Οι σκηνές στα τραγούδια του παρελθόντος εκτυλίσσονται σε βουκολικά, στο βουνό ή το λόγγο, στον ποταμό ή τη βρύση. Οι άνθρωποι αυτοί είναι σαν τους λαούς στην άνοιξη της πρωταρχής τους. Εκφράζονται με στίχους και ίσως αυτό τους διευκολύνει. Η γλώσσα τους διασώθηκε προφορική και αυτό εξηγεί την ποίηση. Τους τελευταίους αιώνες γράφεται με λατινικούς χαρακτήρες. Έχει όμως γραμματικούς κανόνες, χρόνους, κλίσεις και δική της σύνταξη.
    Στην ποίησή τους βρίσκεις θέματα ξενιτιάς, αποχωρισμού, μοναξιάς, φιλίας, φιλοξενίας, ανησυχίας για τις ρίζες και το μέλλον, και πόνου γιατί χάνεται η γλώσσα. Αυτά και άλλα πολλά γράφει η διαπρεπής καθηγήτρια.
    Κλείνοντας το σύντομο αυτό οδοιπορικό, θα θέλαμε αν ευχαριστήσουμε όλους όσοι συνέβαλαν για την πραγματοποίηση αυτής της εκδρομής, η οποία και στέφθηκε από πλήρη επιτυχία και ιδιαίτερα την κα Μαρίκα Κουμαντάκη, Πρόεδρο του Συλλόγου, η οποία και είχε την ευθύνη της οργάνωσής της, την κα Καίτη Σταμαθιουδάκη, Γραμματέα του Συλλόγου, η οποία και συνόδευσε τους εκδρομείς και βοήθησε στην επιτυχία της, το Ταξιδιωτικό Γραφείο ΒΑΙ ΤΡΑΒΕΛ που ανέλαβε την εκτέλεσή της, τον άριστο επαγγελματία Ξεναγό κ. Νίκο Μεταξά, ο οποίος είχε το βάρος της ξενάγησης και ολοκλήρωσης του προγράμματος, αλλά προπάντων τα εκλεκτά μέλη και φίλους του Συλλόγου, που έλαβαν μέρος σ' αυτή που με το άριστο εκδρομικό τους ήθος, την προσωπικότητά τους, τη χαρά, το κέφι, το γέλιο και το πηγαίο χιούμορ τους, την έκαναν πραγματικά Πασχαλινή και εορτάσιμη.
    Τους ευχαριστούμε.


© Copyright "ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ"

1on.gif (2742 bytes)