mesog-sm.gif (656 bytes)

Αφιέρωμα

13/5/2000

Το μυστήριο της προέλευσης του ανθρώπου
ΤΟΥ ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗ

Οταν στα μέσα του 19ου αιώνα ο Αγγλος φυσιοδίφης Κάρολος Δαρβίνος έγραφε την "Προέλευση των Ειδών" και
διατύπωνε τη θεωρία ότι ο άνθρωπος κατάγεται από τον πίθηκο, προκλήθηκε μεγάλος σάλος στους κόλπους της επιστημονικής κοινότητας αλλά και της Εκκλησίας.

Η Δαρβινική θεωρία πολεμήθηκε σκληρά επί πολλές δεκαετίες. Απέκτησε φανατικούς πολέμιους αλλά και ένθερμους υποστηρικτές. Σήμερα 150 χρόνια μετά, η θεωρία του Δαρβίνου όχι μόνο δικαιώνεται, αλλά αποδεικνύεται και μετριοπαθής. Οι παλαιοντολόγοι υποστηρίζουν: Ο άνθρωπος δεν κατάγεται από την οικογένεια των πιθήκων αλλά είναι ένας από αυτούς! Ο γενετικός κώδικας των ανθρώπων είναι ταυτόσημος κατά 99% ,' αυτόν των χιμπατζήδων.
Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, οι επιστήμονες προσπαθούν από τα ευρήματα διαφόρων οστών ηλικίας εκατομμυρίων ετών να ανασυνθέσουν το σκελετό ενός από τους προγόνους μας. Ετσι όμως έφτασαν σε μια συγκλονιστική αποκάλυψη: Αντίθετα απ' ότι πιστευόταν, ο άνθρωπος δεν κατάγεται από τον πίθηκο, αλλα είναι ένα μέλος της οικογένειάς τους.
Η μόνη διαφορά έγκειται στο ότι ο άνθρωπος έχει ψηλότερα πόδια και σαφώς πιο ανεπτυγμένο εγκέφαλο. Η σχέση μεταξύ μας είναι πολύ πιο στενή απ' όσο θέλουμε να παραδεχτούμε.

Τα κύτταρα

Αν και γνωρίζουμε ότι έχουμε κοινούς προγόνους ουδέποτε μπορούσαμε να διανοηθούμε ότι ο χωρισμός - πολύ πρόσφατος με τα ιστορικά δεδομένα - δεν πρόλαβε να ξεχαστεί από τα κύτταρά μας. Σήμερα ξέρουμε ότι οι δασύτριχοι ξάδελφοί μας είναι γενετικά οι στενότεροι συγγενείς μας. Μόνο μια διαφορά 1% μας χωρίζει από την απόλυτη ταύτιση.
Ο Γάλλος καθηγητής της Παλαιοντολογίας, Λουί ντε Μπονίς, σημειώνει ότι "οι μεγαλόσωμοι πίθηκοι δεν είναι τελείως απολίτιστοι".
Οι "καλοκάγαθοι άγριοι" έχουν πολύπλοκες συνήθειες". Αρθρο που δημοσιεύτηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό "Nature" τον περασμένο Ιούνιο, ανέφερε ότι υπάρχουν 39 είδη συμπεριφορών που οι χιμπατζήδες μεταφέρουν από γενιά σε γενιά. Αυθεντικές "πολιτιστικές" παραδόσεις, που δεν τις επιβάλλει το περιβάλλον, όπως η χρήση πέτρινων εργαλείων, το θρυμμάτισμα των ξηρών καρπών, την κατανομή της τροφής καιι την αναζήτηση θεραπευτικών βοτάνων.
Οι πληθυσμοί ασκούνται στο κυνήγι και στη συγκομιδή, επιλέγουν θηράματα και φρούτα ανάλογα με τις διατροφικές συνήθειες των κοινοτήτων τους, γεγονός που αποδεικνύει ότι δεν οδηγούνται μόνο από τα ένστικτα των γαστρονομικών τους προτιμήσεων.
"Εχω κινηματογραφήσει μάθημα σεξουαλικής αγωγής από ενήλικα σε ανήλικο", λέει ο διάσημος επιστήμονας και συγγραφέας πολλών βιβλίων για την καταγωγή του ανθρώπου, Πασκάλ Πικ.
Στις κοινωνικές ομάδες τους, διαβεβαιώνει ο Πικ, "οι σχέσεις μεταξύ τους στηρίζονται στη φιλία, στην έχθρα, στη συνεργασία, στη συγκατοίκηση, στην προδοσία και το ψέμα".
"Με λίγα λόγια, όπως εμείς, παθιάζονται με την πολιτική", λέει με χιούμορ.
Εντυπωσιασμένοι από την ποικιλία των συνηθειών τους, ο Αμερικανός Μπέρναρντ Γουντ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Τζορτζ Ουάσιγκτον της Ουάσινγκτον και ο Βρετανός επιστήμονας Μαρκ Κόλαρντ, προτείνουν οι χιμπατζήδες να ενταχθούν στην κατηγορία των Homo Sapiens. Οι δύο επιστήμονες υποστηρίζουν με θέρμη αυτή τους την άποψη και επικαλούνται στοιχεία που μελέτησαν με τη μέθοδο της μοριακής βιολογίας. Την άποψη αυτή, παρόλο που δεν ασπάζονται όλοι οι παλαιοντολόγοι, κανείς από την άλλη δεν την απορρίπτει.
Εδώ και 25 εκατομμύρια χρόνια, οι πίθηκοι κατάγονταν από δύο οικογένειες: Τους κερκοπιθηκοειδείς, που είχαν ουρά και τους ανθρωποειδείς χωρίς ουρά.
Οι πρώτοι παρέμειναν κρεμασμένοι στα δέντρα και οι δεύτεροι ξεκίνησαν να καταλάβουν τον κόσμο. Μόλις στάθηκαν στα δύο πόδια, οι προγονοι του ουραγγοτάγκου στην Ασία και οι δρυοπίθηκοι στην Ευρώπη, δεν κατόρθωσαν να επιβιώσουν κατά την περίοδο των παγετώνων.
Στην Αφρική η εξέλιξή τους είναι δύσκολο να παρακολουθηθεί με το πέρασμα των εκατομμυρίων χρόνων.
"Μεταξύ της παρουσίας των κενυαπίθηκων, των τελευταίων ανθρωπιδών της χρυσής αφρικανικής εποχής εδώ και 14 εκατομμύρια χρόνια και των αυστραλοπίθηκων εδώ και τέσσερα εκατομμύρια χρόνια, η ιστορία χάνεται", λέει με απογοήτευση ο Πικ.
Εδώ να σημειώσουμε ότι δεν πρέπει να συγχέουμε τους ανθρωπίδες με τους ανθρωποειδείς.Α νθρωπίδες ονομάζονται τα πλάσματα που δεν έχουν γίνει ολοκληρωμένοι άνθρωποι, αλλά παρουσιάζουν σαφώς ανθρώπινα και όχι πιθηκοειδή χαρακτηριστικά. Οι ανθρωποειδείς είναι πίθηκοι.
Ενα είναι σίγουρο, οι χιμπατζήδες μέσα από όλη αυτή την εξελικτική διαδικασία κατόρθωσαν να επιβιώσουν. Οπως και εμείς γι αυτό βγήκαμε συγγενείς μέσα από αυτή τη διαδικασία. Σε αυτούς, όπως και σε μας, πόλεμος και ειρήνη δεν είναι ο τίτλος ενός λογοτεχνικού έργου, αλλά έμφυτες ζωτικές ανάγκες. Εχουμε από κοινού τη βία, την επιθετικότητα και τη συμφιλίωση μέσα στο αίμα μας.
Ο κοινός πρόγονός μας τις έβαλε μέσα στις φλέβες μας με ιεραρχικό τρόπο ακολουθώντας κάποιες "αξίες". Σύμφωνα μετον Πασκάλ Πικ, κληρονομήσαμε τα ίδια κοινωνικά συστήματα που κουβαλάμε στις γενετικές αποσκευές μας και τις προσαρμόζουμε στις τοπικές συνθήκες.
Ανθρωποι, γορίλες και χιμπατζήδες εξελίχθηκαν ο καθένας από την πλευρά του.
Η Ανατολική Αφρική είναι διάσπαρτη από σκελετούς. Τα οστά που ανακαλύπτονται συνθέτουν το παζλ της ανθρώπινης προϊστορίας.
Η ανακάλυψη των τμημάτων ενός σκελετού, της περίφημης Λουσι, το 1974, μας έφερε κοντά στον πρόγονο του ανθρώπου πριν από τρία εκατομμύρια χρόνια.
Αυτός ο αυστραλοπίθηκος, είδος εξαφανισθέν, θεωρείταιη "μεγάλη θεία" της ανθρωπότητας, η μητέρα των παρανθρώπων, που μέχρι πριν από ενάμισι εκατομμύριο χρόνια ζούσε στα δάση. Τα 52 οστά, δηλαδή περίπου το 40% ολόκληρου του σκελετού, βρέθηκαν στην έρημο του Αφάρ και έδωσαν χρήσιμα στοιχεία στους παλαιοντολόγους.
Η Λούσι είχε ύψος 1 μέτρο και έξι εκατοστά. Είχε τη λεκάνη χαμηλά, όπως στα νεογέννητα.
Περπατούσε όρθια με καμάρι κάτω από τον ήλιο της Αιθιοπίας και ήταν καλυμμένη με ένα παχύ γκρίζο τρίχωμα.
Παρά τις ομοιότητες δεν ήταν αυθεντική Homo Sapiens, παρόλο που είχε πάρει οριστικό διαζύγιο από τους μεγαλόσωμους πιθήκους. Οστά αστραλοπίθηκων έχουν νακαλυφθεί επίσης στην Ανατολική Αφρική, τη Νότια Αφρική και την Κεντρική Αφρική. Τους έχουμε κατατάξει σε πέντε κατηγορίες που στα λατινικά ονομάζονται: afarensis, anamensis, africanus, bahrelghazali και aethiopicus
Μεγάλο δίλημμα για τους επιστήμονες παραμένει το πότε οι πρόγονοι του ανθρώπου εγκατάλειψαν την αφρικανική ήπειρο και έφτασαν στην Ευρώπη. Πριν από 1,5 έως 2 εκατομμύρια χρόνια η Αφρική συνδεόταν με την Ευρώπη με ένα είδος φυσικών χερσαίων "γεφυρών" στο Γιβραλτάρ, τη Σικελία και πιθανώς την Ελλάδα. Τότε υπολογίζεται ότι το κλίμα της Ευρώπης έγινε ηπιότερο και από εκεί σταδιακά επεκτάθηκε προς τις άλλες ηπείρους.
Δείγματα

Οι ανθρωπίδες μετατράπηκαν σε Sapiens σε διαφορες γωνιές του κόσμου.Σ την Ευρώπη ο Νεάντερνταλ δεν άφησε πολλά δείγματα σκελετών. Αντίθετα πλήθος οστών και σκελετών βρέθηκαν στη Μέση Ανατολή, την Κίνα, το Μαρόκο και την Ιάβα.
Για τον Πασκάλ Πικ, εμείς οι Ευρωπαίοι είμαστε οι απόγονοι των Sapiens της Αφρικής, που λόγω έλλειψης ηλίου αποκτήσαμε στην πορεία λευκό δέρμα.
Οι απόγονοί μας, όπως ο άνθρωπος του Κρο - Μανιόν, έφτασαν στην Ευρώπη πριν από περίπου 150.000 χρόνια, αφού πρώτα παρέμειναν για μεγάλο διάστημα στη Μέση Ανατολή. Στην Κίνα, ο Σινάνθρωπος κατάγεται από τον Κρο - Μανιόν.
Σήμερα, η πλεον επικρατούσα άποψη είναι ότι ο άνθρωπος δεν εμφανίστηκε σε ένα μόνο ορισμένο σημείο της Γης, την Αφρική ή την Ασία, όπως πίστευαν πολλοί επιστήμονες, αλλά ταυτόχρονα σε διάφορα σημεία της υδρογείου. Τη δεκαετία του 1990 έγιναν πολλές ανακαλύψεις, ενώ τώρα υπάρχει η δυνατότητα να μελετηθούν οι σκελετοί με μεγαλύτερη ακρίβεια και να καθοριστεί η χρονολογία για καθε αρχαιολογικο εύρημα που παρουσιάζεται. Η δεκαετία του 1990 έφερε πραγματική επανάσταση στην ανθρωπολογία.

© Copyright "ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ"