Πασχαλινά

13/4/2001

Σφάκαν Αιώνια
γράφει ο  ΑΝΤΩΝΗΣ Ε. ΣΤΙΒΑΚΤΑΚΗΣ

    Η ευαίσθητη και δημιουργική λαϊκη ψυχή του τόπου μας δημιούργησε και διέσωσε ως τις μέρες μας μια υπέροχη λαϊκή παράδοση, που συνδέει τρεις πανέμορφους και μυρωδάτους θάμνους που ευδοκιμούν στην Κρήτη με την προδοσία, τη σύλληψη και το πάθος του Ιησού Χριστού. Με τρόπο πραγματικά αριστοτεχνικό η παράδοση αυτή εξηγεί γιατί η πικροδάφνη έχει γεύση πολύ πικρή αλλά και ασυναγώνιστα σε ομορφιά άνθη. Κι ακόμη, γιατί το δεντρολίβανο και η μυρτιά κατέχουν ξεχωριστή θέση μέσα στην καρδιά εκείνων των ανθρώπων που πιστεύουν στο Χριστό και τον θεωρούν Σωτήρα και Λυτρωτή τους.
    Ας δούμε όμως αυτή τη λαϊκή παράδοση από την αρχή, για να επιβεβαιώσουμε όσα παραπάνω αναφέραμε.
    Στα χρόνια λοιπόν που ζούσε ο Χριστός και οι Εβραίοι τον καταδίωκαν για να τον σκοτώσουν, ο γιος του Θεού πήγε και κρύφτηκε πίσω από ένα φουντωτό δεντρολίβανο. Το δεντρολίβανο εκείνη την ώρα ήταν καταπράσινο και πάνω στα κλαδιά του φάνταζαν σαν μικρές πεταλούδες τα μελαγχολικά άνθη του.
    Οταν το δεντρολίβανο αντιλήφθηκε τους Ιουδαίους που πλησίαζαν ψάχνοντας για το Χριστό, μάρανε μεμιάς τα άνθη του και σταμάτησε να στέλνει γύρω το χαρακτηριστικό άρωμά τους. Ετσι δεν τράβηξε την προσοχή των Εβραίων που πέρασαν βιαστικοί, χωρίς να υποπτευθούν ότι πίσω απ’ αυτό το ταπεινό δεντρί κρυβόταν ο Χριστός, και εξακολούθησαν να τον ψάχνουν.
    Λίγο πιο πέρα από το δεντρολίβανο ήταν μια φουντωτή μυρτιά. Ετσι ο Χριστός για μεγαλύτερη ασφάλεια έφυγε από το δεντρολίβανο και κρύφτηκε πίσω από τα πυκνά κλαδιά της. Ομως το βαθυπράσινο χρώμα των φύλλων της, τα κατάλευκα γοητευτικά άνθη της και η υπέροχη ευωδία τους, τράβηξαν την προσοχή των εχθρών του Χριστού. Πλησίασαν την μυρτιά, τη θαύμασαν από κοντά, έκοψαν μερικά φύλλα της, τα έτριψαν στα χέρια τους και η μοσκοβολιά τους άφησε τα ίχνη της πάνω τους.
    Παραλίγο να ανακάλυπταν τον Χριστό οι διώκτες του!
    Αυτό το κατάλαβε η μυρτιά. Γι αυτό έβαλε τα δυνατά της κι άφησε να βγει μέσα από τα φυλλοκάρδια της όλο το άρωμά της. Η μεθυστική αυτή ευωδία ζάλισε τους Εβραίους και τους αποκοίμησε. Ετσι ο Χριστός βρήκε την ευκαιρία να φύγει από τη μυρτιά και κρύφτηκε πίσω από μια πικροδάφνη που ήταν ριζωμένη λίγο πιο πέρα.
    Η πικροδάφνη ήταν δύσκολο να προκαλέσει την προσοχή των Ιουδαίων. Ηταν ένα άσχημο φυτό, γιατί ήταν ο καιρός που δεν είχε βγάλει ακόμα τα τόσο γοητευτικά άνθη της. Ομως το φυτό αυτό έμοιαζε σ’ εκείνους τους ανθρώπους που έχουν κακή ψυχή, σκληρή καρδιά και θέλουν να κάνουν πάντα το κακό. Γι αυτό όταν είδε πως κρύφτηκε πίσω από τς φύλλα της ο Χριστός, άνθισε αμέσως, αν και δεν ήταν ο καιρός της ανθοφορίας της. Τα υπέροχα ροζ άνθη της ομόρφυναν το άσχημο φυτό, μύρισαν με το άρωμά τους το γύρω χώρο και ήταν έτοιμα να παίξουν τον απαίσιο ρόλο του προδότη σε μια από τις μεγαλύτερες προδοσίες που έγινε σ’ αυτή τη γη.
    Οι Ιουδαίοι είδαν τα άνθη τηςπρικοδάφνης, γοητεύτηκαν από την πραγματικά ασύγκριτη ομορφιά τους κι άρχισαν να τα κόβουν. Ωρα πολλή οι Εβραίοι έκοβαν αχόρταγα τα άνθη της πικροδάφνης κάνοντας πληγές στο κορμί της. Μ’ αυτή η αφιλότιμη, αν και πονούσε πολύ, κατά βάθος χαιρόταν. Γιατί όταν θα έκοβαν και το τελευταίο άνθος της, όταν θα ήταν πια γυμνή από άνθη, οι Ιουδαίοι θα ανακάλυπταν το Χριστό, που είχε ζητήσει προστασία μέσα στα κλαδιά της. Ετσι κι έγινε!
    Οι Ιουδαίοι με τη βοήθεια της πικροδάφνης ανακάλυψαν το Χριστό. Τον έδεσαν με αλυσίδες, του φόρεσαν αγκάθινο στεφάνι, κάρφωσαν το άχραντο σώμα του στο σταυρό και του έδωσαν να πιει χολή.
    Τη στιγμή που άγγιζαν το σφουγγάρι με τη χολή στα χείλη του, θυμήθηκε την πικροδάφνη που τον πρόδωσε, χρησιμοποιώντας τα υπέροχα άνθη που ο Θεός της χάρισε τον καιρό της Δημιουργίας.
    Από εκείνη τηνώρα η πικροδάφνη πήρε αυτή τη φοβερή, την αβάσταχτη πικράδα της χολής. Εγινε μάλιστα πιο πικρή κι από τη χολή. Οι άνθρωποι της έδωσαν το όνομα “Σφάκα”. Κι όταν θέλουν να πουν ότι κάτι είναι πολύ πικρό, λένε: “Αυτό είναι σφάκα - ν - αιώνια”.
    Τα άνθη όμως της πικροδάφνης δεν άλλαξαν. Παρέμειναν τόσο φανταχτερά, τόσο μυρωδάτα, τόσο όμορφα, για να θυμίζουν σε όλους τους ανθρώπους την κακία και τη φοβερή προδοσία που έκαμε το φυτό που στολίζουν.
    Κι ακόμη πως κάτω από μια φανταχτερή ομορφιά, ίσως να κρύβεται κάτι φοβερό, σαν την προδοσία που κρύβεται κάτω από τα ασυναγώνιστα σε ομορφιά άνθη της πικροδάφνης!


 1on.gif (2742 bytes)