mesog-sm.gif (656 bytes)

Αφιέρωμα

3-6-1998

Ο παπα-Λευτέρης Νουφράκης και η λειτουργία στην Αγια-Σοφιά

agiaso.jpg (22558 bytes)

010.jpg (82528 bytes)

"Εάν επιλάθωμαί σου Ιερουσαλήμ (Αγια-Σοφιά), επιλησθείη η δεξιά μου κοληθείη η γλώσσα μου τω λάρυγγί μου, εάν μη σου μνησθώ"(Ψαλμ. 136, 6)

Του Αντώνη Ε. Στιβακτάκη

papa_noufrakis.jpg (6246 bytes)

Ο παπάς Λευτέρης  Νουφράκης

Κάποτε μου μίλησε ο παππούς μου για ένα Κρητικό παπά, αληθινό παλικάρι, που το Γενάρη του 1919 λειτούργησε κάτω από τους χιλιόχρονους θόλους της Αγια-Σοφιάς!!
Τον γνώριζε καλά, γιατί ήταν στρατιωτικός ιερέας στη Μεραρχία που ανήκε και ο ίδιος, στη Μεραρχία εκείνη που αργότερα συμμετείχε στη Μικρασιατική Εκστρατεία κι έφτασε ως τις πύλες της Αγκυρας, ήπιε νερό από το Σαγγάριο!... Όμως αλίμονο! αυτό το δροσερό νερό μετατράπηκε λίγο αργότερα σε καυτό πύρινο ποτάμι πόνου και οδύνης, που έκαψε τις καρδιές όλων των Ελλήνων.
Στα λόγια του παππού μου δεν έδωσα τότε μεγάλη σημασία. Μου φάνηκε αυτό που μου 'λεγε απίθανο, το θεώρησα σαν ένα παραλήρημα, απομεινάρι εκείνου του αβάσταχτου, του αφάνταστου πόνου που ένιωθε ο παππούς μου, όταν αναθυμόταν τα περασμένα, όταν άκουγε τις λέξεις Ιωνία, Σμύρνη, Πέργαμος, Αϊβαλί, Τραπεζούντα, Κερασούντα, Σαγγάριος, Εσκί Σεχήρ, Αφιόν Καραχισάρ, Πόλη, Αγια Σοφιά!! Οι λέξεις αυτές είχαν πάρει στο νου και στην καρδιά του παππού μου τη θέση ό,τι πιο ιερού και πιο νοσταλγικού είχε σ' αυτή τη ζωή, ακόμη πιο ιερού και από τα ίδια τα παιδιά του, τα εγγόνια του, την ίδια του τη ζωή!
Δεκάδες φορές τον αντίκρισα με τα παιδικά μου μάτια να κλαίει - πολλές φορές ξεσπούσε σε γοερούς λυτρωτικούς λυγμούς - προσφέροντας αυτά τα άγια ονόματα, που ταυτίζονται με τη διαχρονική ιστορική πορεία και παρουσία του Γένους μας πάνω στη γη. Τότε δεν καταλάβαινα τίποτε ή σχεδόν τίποτε. Μονάχα μια ακαθόριστη απορία κυριαρχούσε στην ψυχή μου απ' αυτή την ξεχωριστή στάση του παππού μου. Λίγο αργότερα κατάλαβα την καθοριστική επίδραση αυτών των δακρύων, αυτών των λυγμών στην δική μου ψυχή. Την καταλαβαίνω τώρα, θα την αισθάνομαι πάντα να κυριαρχεί σ' όλο το είναι μου.
Ο παππούς μου βέβαια είχε δίκιο, όταν έλεγε πως τον Ιανουάριο του 1919 λειτουργήθηκε η Αγια-Σοφιά! Πρωταγωνιστής αυτού του συγκλονιστικού γεγονότος της εθνικής μας ζωής, το οποίο δυστυχώς αγνοούν πολλοί Έλληνες, ήταν ένα αληθινό παλικάρι, ένα βλαστάρι της λεβεντογέννας Κρήτης της οποίας τα ανδρεία παιδιά έδωσαν πάντα το μεγάλο παρόν σ' όλους τους αγώνες του Γένους, από τα πανάρχαια χρόνια (Ιδομενέας, Νέαρχος κ.α.) ως τις μέρες μας (Μακεδονικός Αγώνας, Δρίσκο της Ηπείρου κ.α.) Αναφερόμαστε στον παπα-Λευτέρη Νουφράκη από τις Αλώνες Ρεθύμνου, ο οποίος υπηρετούσε ως στρατιωτικός ιερέας στη Β' Ελληνική Μεραρχία, μια από τις δύο Μεραρχίες που συμμετείχαν στις αρχές του 1919 στο "συμμαχικό" εκστρατευτικό σώμα στην Ουκρανία. Η Μεραρχία αυτή στο δρόμο προς την Ουκρανία στάθμευσε για λίγο στην Κωνσταντινούπολη, την Πόλη των ονείρων του ελληνικού λαού, η οποία βρισκόταν τότε υπό "συμμαχική επικυριαρχία", ύστερα από το τέλος του Α' Παγκοσμίου Πολέμου.

Μια ομάδα Ελλήνων αξιωματικών με επικεφαλής το γενναίο κρητικό και μαζί του τον ταξίαρχο Φραντζή, τον Ταγματάρχη Λιαρομάτη, το Λοχαγό Σταματίου και τον Υπολοχαγό Νικολάου αγνάντευαν από το πλοίο την πόλη και την Αγια-Σοφιά, κρύβοντας βαθιά μέσα στην καρδιά τους το μεγάλο μυστικό τους, τη μεγάλη απόφαση που είχαν πάρει το περασμένο βράδυ, ύστερα από πρόταση και έντονη επιμονή του λιονταρόψυχου Κρητικού παπα-Λευτέρη Νουφράκη. Να βγουν δηλαδή στην πόλη και να λειτουργήσουν στην Αγια-Σοφιά.
Όλοι τους ήταν διστακτικοί, όταν άκουσαν τον παπα - Λευτέρη να τους προτείνει το μεγάλο εγχείρημα. Ήξεραν ότι τα πράγματα ήταν πολύ δύσκολα.
Η Αγια-Σοφιά, ήταν ακόμη τζαμί, σίγουρα κάποιοι φύλακες θα ήταν εκεί, κάποιοι άλλοι θα πήγαιναν για προσευχή, δεν ήταν δύσκολο από τη μια στιγμή στην άλλη να γεμίσει η εκκλησία. Ύστερα ήταν και οι ανώτεροί τους που δεν θα έβλεπαν με καλό μάτι αυτή την ενέργεια, η οποία σίγουρα θα προκαλούσε θύελλα αντιδράσεων από τους "συμμάχους" για την "Προκλητικότητα" της. Ίσως μάλιστα να δημιουργείτο και διπλωματικό επεισόδιο που θα έφερνε σε δύσκολη θέση την Ελληνική κυβέρνηση και τον πρωθυπουργό Ελευθέριο Βενιζέλο. Όμως ο παπα-Λευτέρης έχει πάρει την απόφασή του, ήταν αποφασιστικός και κατηγορηματικός.
- Αν δεν έρθετε εσείς, θα πάω μοναχός μου! Μόνο ένα ψάλτη θέλω. Εσύ, Κωνσταντίνε (Λιαρομάτη), θα μου κάνεις τον ψάλτη;
- Εντάξει, παππούλη, του απάντησε ο Ταγματάρχης, που πήρε και αυτός την ίδια απόφαση, κι όλα πια είχαν μπει στο δρόμο τους.
Τελικά, μαζί τους πήγαν και οι άλλοι.
Το πλοίο που μετέφερε τη Μεραρχία είχε αγκυροβολήσει στ' ανοιχτά, γι αυτό επιβιβάστηκαν σε μια βάρκα στην οποία κωπηλατούσε ένας Ρωμιός της Πόλης και σε λίγο αποβιβάστηκαν στην προκυμαία. Ο Κοσμάς, ο ντόπιος βαρκάρης, έδεσε τη βάρκα και τους οδήγησε από το συντομότερο δρόμο στην Αγια-Σοφιά. Η πόρτα ήταν ανοιχτή λες και τους περίμενε. Ο Τούρκος φύλακας κάτι πήγε να πει στη γλώσσα του, όμως τον καθήλωσε στη θέση του και τον άφησε άφωνο ένα άγριο κι αποφασιστικό βλέμμα του Ταξίαρχου Φραντζή. Όλοι μπήκαν μέσα σε ευλάβεια και προχώρησαν κάνοντας το σταυρό τους. Ο παπα-Λευτέρης ψιθύρισε με μεγάλη συγκίνηση: "Εισελεύσομαι εις τον οίκον σου, προσκυνήσω προς Ναόν Αγίον σου εν φόβω...".
Προχωρεί γρήγορα, δεν χρονοτριβεί. Εντοπίζει το χώρο στον οποίο βρισκόταν το Ιερό και η Αγία Τράπεζα. Βρίσκει ένα τραπεζάκι, το τοποθετεί σ' αυτή τη θέση, ανοίγει την τσάντα του, βγάζει όλα τα απαραίτητα για τη Θεία λειτουργία, βάζει το πετραχήλι του και αρχίζει
- Ευλογημένη η Βασιλεία του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων.
- Αμήν, αποκρίνεται ο Ταγματάρχης Λιαρομάτης και η Θεία Λειτουργία στην Αγια-Σοφιά έχει αρχίσει. Μακάρι να μας αξιώσει ο Θεός να την ολοκληρώσουμε, σκέφτονται όλοι, και σταυροκοπιούνται με κατάνυξη. Οι αξιωματικοί μοιάζουν να τα 'χουν χαμένα, όλα έγιναν τόσο ξαφνικά και φαίνονται απίστευτα.
Η Θεία Λειτουργία προχωρεί κανονικά. Η Αγια-Σοφιά ύστερα από 466 ολόκληρα χρόνια ξαναλειτουργείται!! Ο παπα-Λευτέρης συνεχίζει. Όλα γίνονται ιεροπρεπώς, σύμφωνα με το τυπικό της Εκκλησίας. Ακούγονται τα "ειρηνικά", το "Κύριε ελέησον", "ο Μονογενής Υιός και Λόγος του Θεού...", που γράφτηκε από τον ίδιο τον Ιουστινιανό με την προσταγή και την φροντίδα του οποίου χτίστηκε και η Αγια - Σοφιά. Ακολουθεί η Μικρή Είσοδος, το "Τη Υπερμάχω Στρατηγώ...", ο Απόστολος από τον Ταξίαρχο Φραντζή και το Ευαγγελικό Ανάγνωσμα από τον παπα-Λευτέρη. Χρέη νεωκόρου εκτελεί ο Υπολοχαγός Νικολάου.
Στο μεταξύ η Αγια-Σοφιά αρχίζει να γεμίζει με Τούρκους. Ο παπα-Νουφράκης δεν πτοείται και συνεχίζει. Οι άλλοι κοιτάζουν σαστισμένοι πότε τον ατρόμητο παπά και πότε τους Τούρκους που μέχρι εκείνη τη στιγμή παρακολουθούν σιωπηλοί μη μπορώντας ίσως να πιστέψουν στα μάτια τους, γιατί αυτό που γινόταν εκείνη την ώρα μέσα στην Αγια-Σοφιά, ήταν πραγματικά κάτι το απίστευτο.
Μετά το Ευαγγέλιο ακολουθεί το Χερουβικό από τον Ταγματάρχη Λιαρομάτη, ενώ ο παπα-Λευτέρης τοποθετεί το αντιμήνσιο πάνω στο τραπεζάκι, για να κάνει την Προσκομιδή. Οι Τούρκοι συνεχώς πληθαίνουν. Οι ώρες είναι δύσκολες, αλλά και ανεπανάληπτες, επικές. Ο παπα-Νουφράκης συνεχίζει. Βγάζει από την τσάντα ένα μικρό Αγιο Ποτήριο, ένα δισκάριο, ένα μαχαιράκι, ένα μικρό πρόσφορο κι ένα μικρό μπουκαλάκι με νάμα. Με ιερή συγκίνηση και κατάνυξη κάνει την προσκομιδή, ενώ ο Λιαρομάτης συνεχίζει να ψάλει το Χερουβικό. Όταν ολοκλήρωσε την Προσκομιδή, στρέφεται στον Υπολοχαγό Νικολάου, του λέει ν' ανάψει το κερί για να ακολουθήσει η Μεγάλη Είσοδος. Ο νεαρός Υπολοχαγός προχωρεί μπροστά με το αναμμένο κερί και ακολουθεί ο παπάς βροντοφωνάζοντας: "Πάααντων ημών μνησθείη Κύριος ο Θεός..."
Στη συνέχεια ακολουθούν οι "Αιτήσεις" και το "Πιστεύω", το οποίο είπε ο Φρατζής .Στο μεταξύ η Αγια-Σοφιά, έχει γεμίσει με Τούρκους κι ανάμεσά τους υπάρχουν και πολλοί Έλληνες της Πόλης, που βρέθηκαν εκεί αυτή την ώρα και παρακολουθούν με συγκίνηση τη λειτουργία, χωρίς να τολμούν να εξωτερικεύσουν τα συναισθήματά τους "δια τον φόβον των Ιουδαίων" δηλαδή των Τούρκων. Μόνο κάποιες στιγμές δεν μπορούν να συγκρατήσουν τα δάκρυα που τρέχουν από τους οφθαλμούς τους και για να μην προδοθούν φροντίζουν και τα σκουπίζουν πριν γίνουν "πύρινο" ποτάμι και τότε ποιός θα μπορούσε να τα συγκρατήσει.

Η Λειτουργία στο μεταξύ φτάνει στο ιερότερο σημείο της, την Αναφορά. Ο παπα-Λευτέρης με πάλλουσα από τη συγκίνηση φωνή λέει: "Τα σα εκ των Σω, Σοι προσφέρομεν κατά πάντα και δια πάντα". Όλοι οι αξιωματικοί γονατίζουν και η φωνή του Ταγματάρχη Λιαρομάτη ακούγεται να ψέλνει το "Σε υμνούμεν, Σε ευλογούμεν, Σοι ευχαριστούμεν Κύριε και δεόμεθά Σου ο Θεός ημών"., Σε λίγη ώρα η αναίμακτη θυσία του κυρίου μας έχει τελειώσει στην Αγια-Σοφιά, ύστερα από 466 ολόκληρα χρόνια!! Ακολουθεί το "Αξιον Εστί", το "Πάτερ ημών"... το "Μετά φόβου Θεού πίστεως και αγάπης προσέλθετε" και όλοι οι αξιωματικοί πλησιάζουν και κοινωνούν τα Αχραντα Μυστήρια. Ο παπα-Λευτέρης λέει γρήγορα τις ευχές και ενώ ο Λιαρομάτης ψέλνει το "Ειη το όνομα Κυρίου ευλογημένον..." καταλύει το υπόλοιπον της Θείας Κοινωνίας και απευθυνόμενος στον Υπολοχαγό Νικολάου του λέει: "Μάζεψέ τα γρήγορα όλα και βάλτα μέσα στην τσάντα". ‘Υστερα κάνει την Απόλυση!
Η Θεία Λειτουργία στην Αγια-Σοφιά, έχει ολοκληρωθεί. Ένα όνειρο δεκάδων γενεών Ελλήνων έχει γίνει πραγματικότητα. Ο παπα-Νουφράκης και οι τέσσερις αξιωματικοί είναι έτοιμοι να αποχωρήσουν και να επιστρέψουν στο πλοίο. Η Εκκλησία όμως είναι γεμάτη Τούρκους, οι οποίοι έχουν αρχίσει να γίνονται άγριοι, επιθετικοί συνειδητοποιώντας τι ακριβώς είχε συμβεί. Η ζωή τους κινδυνεύει άμεσα. Όμως δε διστάζουν, πλησιάζει ο ένας τον άλλο, γίνονται "ένα σώμα", μια γροθιά και προχωρούν προς την έξοδο.
Οι Τούρκοι είναι έτοιμοι να τους επιτεθούν, όταν ένας Τούρκος αξιωματούχος παρουσιάζεται με την ακολουθία του και τους λέει: "Ντουρούν χέμεν.. (Αφήστε τους να περάσουν). Το είπε με μίσος. Θα ήθελε να βάψει τα χέρια του στο αίμα τους, όμως εκείνη τη στιγμή έτσι έπρεπε να γίνει, αυτό επέβαλαν τα συμφέροντα της πατρίδας του, δεν ήταν χρήσιμο γι αυτούς να σκοτώσουν τώρα πέντε Ρωμιούς αξιωματικούς μέσα στην Αγια-Σοφιά.
Δεν ξεχνά ότι στ' ανοιχτά της Πόλης βρίσκονται δύο ετοιμοπόλεμες Ελληνικές Μεραρχίες κι ακόμη ότι η Κωνσταντινούπολη βρίσκεται ουσιαστικά υπό την επικυριαρχία των νικητών του Α' Παγκοσμίου Πολέμου στους οποίους βέβαια δεν συμπεριλαμβάνονται οι Τούρκοι.
Στο άκουσμα αυτών των λόγων οι Τούρκοι υποχωρούν. Ο παπα-Νουφράκης και οι άλλοι αξιωματικοί βγαίνουν από την Αγια-Σοφιά και κατευθυνόμενοι προς την προκυμαία, όπου τους περιμένει η βάρκα.
Ένας μεγαλόσωμος Τούρκος τους ακολουθεί, σηκώνει ένα ξύλο και ορμά για να χτυπήσει τον παπα-Νουφράκη. Διαισθάνεται, ξέρει ότι αυτός ο παπάς είναι ο εμπνευστής, ο δημιουργός αυτού του γεγονότος.
Ο ηρωικός παπάς σκύβει για να προφυλαχθεί, αλλά ο Τούρκος καταφέρνει και τον χτυπά στον ώμο. Λυγίζει το σώμα του από τον αβάσταχτο πόνο, όμως μαζεύει τις δυνάμεις του, ανασηκώνεται και συνεχίζει να προχωρεί. Στο μεταξύ ο Ταγματάρχης Λιαρομάτης και ο Λοχαγός Σταματίου αφοπλίζουν τον Τούρκο, που είναι έτοιμος για να δώσει το πιο δυνατό κι ίσως το τελειωτικό χτύπημα στον παπά.
Ήδη, πλησιάζουν στη βάρκα. Μπαίνουν όλοι μέσα. Ο Κοσμάς μαζεύει τα σχοινιά και αρχίζει γρήγορα να κωπηλατεί. Σε λίγο βρίσκονται πάνω στο ελληνικό πολεμικό πλοίο ασφαλείς και θριαμβευτές. Βέβαια ακολούθησε διπλωματικό επεισόδιο και οι "σύμμαχοι" διαμαρτυρήθηκαν έντονα στον πρωθυπουργό Ελευθέριο Βενιζέλο, ο οποίος αναγκάστηκε να επιπλήξει τον παπα-Λευτέρη Νουφράκη. Όμως κρυφά επικοινώνησε μαζί του και "τον επαίνεσε και συνεχάρη τον πατριώτη ιερέα, που έστω και για λίγη ώρα ζωντάνεψε μέσα στην Αγια-Σοφιά τα πιο ιερά όνειρα του Έθνους μας".

Αυτό ήταν σε γενικές γραμμές το ιστορικό της Θείας Λειτουργίας που έγινε ύστερα από 466 χρόνια στην Αγια-Σοφιά από τον ηρωικό παπα - Λευτέρη Νουφράκη. Σίγουρα οι περισσότεροι Νεοέλληνες το αγνοούμε. Το όνομα του λιονταρόψυχου Κρητικού δε λέει τίποτε στο νου και στην καρδιά μας. Κι όμως αυτός ο απλός παπάς από τις Αλώνες Ρεθύμνου σήκωσε πάνω στους ώμους του και ζωντάνεψε, έστω και για λίγο, ένα από τα πιο επικά, πιο ιερά, πιο άγια όνειρα του Γένους.
Όσο κι αν έψαξα δε βρήκα πουθενά τίποτε που να θυμίζει στους Νεοέλληνες τον ηρωικό παπά και την παράτολμη ηρωική πράξη του. Δεν υπάρχει καμία προτομή του στο χωριό του, στην πόλη του Ρεθύμνου, στον περίβολο της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κρήτης ή σε κάποια πλατεία της πρωτεύουσας της Ελλάδας. Κανένας δρόμος, έστω και ο πιο ασήμαντος, δε φέρει το επικό όνομά του. Καμία αναφορά δε γίνεται στη ζωή και στη δράση του στα πλαίσια της τοπικής ή της εθνικής μας ιστορίας. Τίποτε απ' όλα δεν έχει γίνει! Όχι γι αυτόν.
Αυτός το χρέος του το έκαμε χωρίς να αποβλέπει σε κανενός είδους ανταπόδοση. Αλλά για μας, για μας που έχουμε ανάγκη από τέτοια ηρωικά πρότυπα, από ισχυρά στηρίγματα, για να, μπορέσουμε να κρατήσουμε και να διασώσουμε ό,τι είναι δυνατόν από την ταυτότητά μας, από τα ιδανικά του γένους μας, από την ίδια την ψυχή μας.
Σήμερα μάλιστα που φριχτή "νέα τάξη" πραγμάτων καταδυναστεύει και απειλεί τη ζωή μας, σήμερα που κινδυνεύουμε να χάσουμε την ταυτότητά μας μέσα στο μεγάλο χωνευτήρι λαών και πολιτισμών, που λέγεται "Ευρωπαϊκή Ένωση", σήμερα που οι Λουδοβίκοι της διεθνούς σκηνής και πραγματικότητας δεν κρατάνε πια ούτε τα στοιχειώδη προσχήματα, αλλά "υπερασπίζονται" τα ανθρώπινα δικαιώματα όπου, όποτε και αν τους συμφέρει και τα καταπατούν βάναυσα και ανεπαίσχυντα, όταν η υπεράσπισή τους έρχεται σε αντίθεση με τις επιδιώξεις τους, είναι ανάγκη επιτακτική να προβάλλονται εθνικές μορφές σαν τον παπα-Λευτέρη Νουφράκη και παράτολμες ηρωικές πράξεις σαν τη Λειτουργία που τέλεσε στην Αγια-Σοφιά το Γενάρη του 1919. Είναι ανάγκη αυτές οι μορφές να υψώνονται ως σύμβολα γνήσιου και άδολου πατριωτισμού, αληθινού αγώνα κι αυτοθυσίας.
Γιατί τότε και μόνο τότε μπορούμε να ελπίζουμε ότι θα αντέξουμε ως Έθνος στις συμπληγάδες της σύγχρονης ζοφερής "νέας αταξίας" που επικρατεί στη διεθνή σκηνή χωρίς να σέβεται τίποτε καταπατώντας κάθε έννοια δικαίου, καθετί που είναι αντίθετο με τα συμφέροντά της και τις επιδιώξεις της. Τότε σίγουρα θα εξακολουθήσουμε να υπάρχουμε και να αγωνιζόμαστε με ηρωισμό και αυτοθυσία για την αλληλεγγύη, τη συναδέλφωση και την ειρηνική συμβίωση όλων ανεξαιρέτως των λαών της γης, γιατί όλοι έχουν αναμφισβήτητα τα ίδια δικαιώματα στη ζωή και στην απολαβή των αγαθών, τα οποία τόσο πλούσια σκόρπισε σ' αυτή τη γη το χέρι του Δημιουργού.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. Κυριακού Ανδρέα, Λειτουργία στην Αγια-Σοφιά το Γενάρη του 1919, στο περ. "Τα Πάτρια" 1996, 4-5, 57-61 (αναδημοσίευση από το περ. "Ορθόδοξη Μαρτυρία", Κύπρος).
2. Κουβελα Γ.Δ., η Τελευταία Λειτουργία στην Αγια-Σοφιά, στο περ. "Σύνδεσμος", 1992, 259, 82.
3. Χατζή Ν.Μ., Η τελευταία Λειτουργία στην Αγια-Σοφιά, στο περ. "Σύνδεσμος" 1992, 262-263, 133
4. Από τις διηγήσεις του παππού μου Εμμανουήλ Γ. Γελασάκη (1897-1988). (31/5)

Σημείωση Αντ. Θ.Βασιλάκη : Οπως με πληροφόρησε ο έγγονος του αδελφού του παπά Νουφράκη, σήμερα (Καλοκαίρι 2001) κατασκευάζεται προτομή του ήρωα στο χωριό του.

(Γράφει ο Αντώνης Στιβακτάκης απο αυτά που του είπε ο παππούς του και όχι ο Ανδρ. Κυριακού , όπως αυθαίρετα έγραψαν, αντιγράφοντας από εδω κάποιες ιστοσελίδες. Το κείμενο πρωτοδημοσιευτηκε. στην εφημερίδα Ηρακλείου Κρητης "ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ") την 3/6/1998


© Copyright "ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ"    ΕΚΔΟΣΕΙΣ  "ΚΑΙΡΑΤΟΣ"     http://www.kairatos.com.gr

Επιμέλεια   σελίδας  Αντώνης Θωμά Βασιλάκης

Εικόνες από την Αγία Σοφία Κωνσταντινούπολης


Κάνετε "κλικ" στην εικόνα που σας ενδιαφέρει για να τη δείτε σε μεγαλύτερο μέγεθος


























Επονται 157 φωτογραφίες(κατασκευαζεται)

 

Σε 2 σελίδες   απο το ΣΥΛΛΟΓΟ  ΜΟΥΣΙΚΟΦΊΛΩΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ , περιγραφή και ιστορία της Αγιάς Σοφιάς.

Ομιλία του Πρ.πρ. Δομετίου Μαραβέλια, στον Ρ.Ο.Ηρακλείου με θέμα: Η τελευταία λειτουργία στην Αγιά Σοφιά

1on.gif (2742 bytes)

Ηχογράφηση του <<ΥΠΕΡΜΑΧΩN>> από τον Άγιο Μηνά, αρχιεπισκοπικό ναό στο Ηρακλείου Κρήτης.

counter www.com2.gr από 19/02/2010

Δημοσιευμα  του Γεωργίου  Εκκεκάκη , σχετικό με τον παπά Νουφρακη

Άγονη γραμμή

22 Φεβρουαρίου 2010

Το άλλο πρόσωπο του παπά-Νουφράκη από τις Αλώνες

Filed under: Εκκεκάκης Γεώργιος — Άγονη Γραμμή @ 10:18 πμ
Tags:
 

Εξώφυλλο γνωστού περιοδικού των Αθηνών (φ. 509, Ιανουάριος 1914) που δείχνει τον παπά-Νουφράκη από τις Αλώνες του Ρεθύμνου (δεξιά). Ο σύντροφός του στη φωτογραφία είναι ο Κρητικός ιερομόναχος Αγάπιος Καρτσωνάκης. Το εξώφυλλο δείχνει πως ο κληρικός από τις Αλώνες ήταν γνωστός στο πανελλήνιο πολύ πριν από το παράτολμο εγχείρημά του στην Αγία Σοφία

Το πρόσφατο δημοσίευμα του Χάρη Παπαδάκη για την παράτολμη ενέργεια του θρυλικού αρχιμανδρίτη Ελευθέριου Νουφράκη (Ρέθεμνος, 16-1-2010) με υποχρεώνει να επανέλθω στα βιογραφικά του ιστορικού αυτού προσώπου, με νέα άγνωστα στοιχεία. Το δημοσίευμα του Χάρη – εντυπωσιακό ως συνήθως – με υποχρέωσε, καταρχάς, να ανατρέξω στο Βιογραφικό Λεξικό μου, προκειμένου να ενημερώσω τη βιβλιογραφία του σχετικού λήμματος, καταγράφοντας το δημοσίευμα. Μου έδωσε όμως και την αφορμή να ρίξω μια ματιά στο Ίντερνετ. Διαπίστωσα με έκπληξη ότι οι αναγραφές εκεί είναι πολλές, αλλά αναφέρονται κυρίως στο επεισόδιο, ενώ φαίνεται να αγνοούν το ποιος ήταν ο πρωταγωνιστής του επεισοδίου.

Το δημοσίευμα, προπάντων, συνετέλεσε στο να δω και να συμπληρώσω δικές μου παραλείψεις. Είχα ξεχάσει ακόμα και να περιλάβω στον Γ΄ τόμο της κρητικής βιβλιογραφίας μου με τίτλο Τα Κρητικά Βιβλία το σπουδαίο φυλλάδιο που εξέδωσε το 1914 ο παπά-Νουφράκης με τις Πολεμικές Αναμνήσεις του (βλ. εικόνα).

Ξαναδιάβασα και ένα ατελέστατο παλιό δικό μου δημοσίευμα με τίτλο «Ένα αξιομνημόνευτο επεισόδιο μέσα στην Αγιά Σοφιά της Πόλης … (βλ. Ρεθ. Νέα, φ. 16-4-1999). Οι αναδρομές μου έδειξαν και πάλι τα κενά που πάντα υπάρχουν στην ιστορική μας μνήμη και συνειδητοποίησα για μια ακόμη φορά πως η κάλυψη των κενών αυτών μπορεί να γίνει μόνο με τη συμβολή πολλών.

Στο παλιό εκείνο σημείωμά μου για τον παπά-Νουφράκη είχα κάνει έκκληση στους αναγνώστες  να καταθέσουν αυτά που τυχόν γνωρίζουν για το συγκεκριμένο πρόσωπο. Και η έκκληση εκείνη είχε ανταπόκριση. Τέσσερις ημέρες μετά το δικό μου δημοσίευμά, υπήρξαν στην ίδια εφημερίδα μερικές χρησιμότατες υποδείξεις του Μανώλη Εγγλέζου. Ήταν αυτές που μου άνοιξαν τότε ένα παράθυρο, με αποτέλεσμα να διαθέτω σήμερα αρκετά στοιχεία και ντοκουμέντα. Μάλιστα, όλα αυτά βρίσκονται σε έναν ογκώδη φάκελο με την ένδειξη: «Ιερείς αγωνιστές».

Η πρωτότυπη φωτογραφία είναι βγαλμένη στο Στρατιωτικό Νοσοκομείο Σμύρνης, τον Απρίλιο του 1921 και δείχνει τον τραυματισμένο παπά-Νουφράκη. Το συγκεκριμένο αντίτυπο στάλθηκε παραμονές του Αγ. Κων/νου του ίδιου έτους προς τον εορτάζοντα μαθητή Κωνσταντίνο Γ. Καλιτσουνάκη, γιο της αδελφής του εικονιζόμενου τραυματία. Οι προσωπικές ευχές και οι τρυφερές παραινέσεις του θείου προς τον ανιψιό δείχνουν, ακριβώς, το άλλο πρόσωπο του πολεμιστή, για το οποίο γίνεται λόγος στον τίτλο.

(Με την ευκαιρία να πω ότι για τους περισσότερους Ρεθεμνιώτες ιερείς αγωνιστές του φακέλου κάτι βρέθηκε στο διάστημα μιας 15ετίας ερευνών. Μόνο για τον παπά Στυλιανό Νεσφυγέ από το Ρουσοσπίτι, έναν ατρόμητο πολεμιστή, τα στοιχεία είναι ανύπαρκτα. Άραγε δεν υπάρχει κάποιος συγγενής ή χωριανός του με ενδιαφέρον για την ιστορία του χωριού του;).

Εξώφυλλο γνωστού περιοδικού των Αθηνών (φ. 509, Ιανουάριος 1914) που δείχνει τον παπά-Νουφράκη από τις Αλώνες του Ρεθύμνου (δεξιά). Ο σύντροφός του στη φωτογραφία είναι ο Κρητικός ιερομόναχος Αγάπιος Καρτσωνάκης. Το εξώφυλλο δείχνει πως ο κληρικός από τις Αλώνες ήταν γνωστός στο πανελλήνιο πολύ πριν από το παράτολμο εγχείρημά του στην Αγία Σοφία

Επηρεασμένος από την εικόνα που είδα στο ίντερνετ, θα προσπαθήσω να παραθέσω στοιχεία βιογραφικά για τον πρωταγωνιστή του εντυπωσιακού επεισοδίου στην Αγιά Σοφιά, χωρίς ν’ αναφερθώ καθόλου στο ίδιο το επεισόδιο. Εννοώ τα βασικά και συγκεκριμένα στοιχεία που θα πρέπει να έχει ένα βιογραφικό σημείωμα όπως: πατρώνυμο, χρονολογίες, σπουδές κλπ.

Πριν όμως προχωρήσω στην παράθεση οποιουδήποτε στοιχείου να αναφέρω, ενδεικτικά, ότι αγνοούμε ακόμα και το βαφτιστικό όνομα του παπά-Νουφράκη. Το όνομα «Ελευθέριος» με το οποίο έχει καταγραφεί στην ιστορία δεν είναι ούτε το βαφτιστικό του ούτε και το καλογερικό του που ήταν Παΐσιος. Ονομάστηκε Ελευθέριος με την ανάδειξή του σε αρχιμανδρίτη. Η επιλογή δεν ήταν τυχαία. Ο πόθος του για ελευθερία των απανταχού Ελλήνων ήταν κυρίαρχο συναίσθημα στην πορεία του και μια βασική έννοια στη σκέψη και στην φιλοσοφία του.

Μερικά από τα στοιχεία που παραθέτομε θα μπορούσε ίσως να θεωρηθούν επισφαλή, καθώς προέρχονται από δαιδαλώδεις συνδυασμούς έμμεσων πληροφοριών από διάφορες πηγές. Από την άλλη μεριά. οι λεπτομερείς κατά περίπτωση επεξηγήσεις και οι σχολαστικές παραπομπές δεν ταιριάζουν σε ένα δημοσίευμα εφημερίδας. Όπου υπάρχουν, πάντως, αμφιβολίες αυτό θα γίνεται φανερό από τη διατύπωση ή από ένα ερωτηματικό σε ορθογώνιες αγκύλες [;].

Ο παπά-Νουφράκης γεννήθηκε στο χωριό Αλώνες του σημερινού Δήμου Λαππαίων, κάπου στα μέσα της δεκαετίας του 1870 και πέθανε στην Αθήνα στις 5 Αυγούστου 1941. Γονείς του ήταν ο Σπύρος (και όχι Στυλιανός, όπως είχα σημειώσει στο Λεξικό μου) και η Ελένη. Το γένος της μητέρας δεν μας είναι γνωστό. Γνωρίζομε μόνο ότι επέζησε του άνδρα της και ότι ζούσε το 1912.

Λεπτομέρεια από πρωτότυπη φωτογραφία του παπά-Νουφράκη, τραβηγμένη το  1930. Δείχνει τα παράσημα που κοσμούν το στήθος του και δημοσιεύεται με την ελπίδα πως ίσως βοηθήσει στο μέλλον κάποιο επιμελέστερο βιογράφο του ανδρός

Ο πατέρας Σπυρίδων Νουφράκης ήταν γνωστός στην περιοχή για τον πατριωτισμό και την παλικαριά του. Μετείχε στις επαναστάσεις εναντίον των Τούρκων και μάλιστα ως σημαιοφόρος της ομάδας του Πωλανδρέα [Ανδρέα Πωλογιανάκη από τις Σαϊτούρες;]. Σε μια από τις μάχες που πήρε μέρος δέχτηκε διαμπερές τραύμα στο στήθος, αλλά κατάφερε να επιβιώσει (καταφεύγοντας με αφάνταστο κουράγιο στα Σελλιά) και να επανέλθει στους αγώνες για την απελευθέρωση της Κρήτης από τους Τούρκους. Μάλιστα, σε μια μάχη στο Ατσιπόπουλο, είχε την ευκαιρία να σώσει τον αρχηγό του από βέβαιο θάνατο, σκοτώνοντας τον Τούρκο που τον απειλούσε άμεσα. Το γεγονός είχε προκαλέσει τότε μεγάλη εντύπωση.

Ο Σπύρος και η Ελένη Νουφράκη απόκτησαν τέσσερα τουλάχιστον παιδιά, δυο αγόρια και δυο κορίτσια. Πιθανολογούμε ότι μία από τις θυγατέρες του ζεύγους, αδελφή του παπά-Νουφράκη παντρεύτηκε τον αρκετά μεγαλύτερό της σε ηλικία αγωνιστή από το Ρουμπάδο Γεώργιο Καλιτσουνάκη (βλ. και λεζάντα φωτογραφίας).

Ο παπά-Νουφράκης άφησε πολλά γραφτά, κυρίως σε ομοιοκατάληκτους 15σύλλαβους στίχους. Μερικοί έχουν περιληφθεί στην παραπάνω έκδοση, την επιμέλεια της οποίας είχε κάποιος από τους πρωτο-ανιψιούς. Είναι αξιοσχολίαστο ότι ο ανιψιός-επιμελητής αγνοούσε το φυλλάδιο με τις Πολεμικές Αναμνήσεις του θείου (βλ. εικόνα)

Ο μετέπειτα θρυλικός παπάς έδειξε από νωρίς το χαρακτήρα, τις κλίσεις και τις ικανότητές του. Κατέφυγε πολύ μικρός στη Μονή Ρουστίκων, όπου και έμαθε τα πρώτα του γράμματα. Κάποιο σοβαρό και δυσάρεστο γεγονός [;] φαίνεται πως τον ανάγκασε να ξενιτευτεί από την Κρήτη και να ζήσει, περιφερόμενος σε διάφορα μέρη (Άγιο Όρος, Μυτιλήνη, Κωνσταντινούπολη, Αθήνα). Είναι θαυμασμού άξιο ότι κάτω απ’ αυτές τις συνθήκες κατάφερε να πάρει πτυχίο από τη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών το 1911. Η κήρυξη των απελευθερωτικών πολέμων 1912-1913 τον βρήκε να διδάσκει στο Ελληνικό Σχολείο του Αιτωλικού. Δε δίστασε όμως να εγκαταλείψει τη θέση του στην εκπαίδευση και να καταταγεί εθελοντικά (ύστερα από επιμονή του, ξεπερνώντας πολλές διατυπώσεις) στον ελληνικό στρατό όντας διάκος και μοναχός. Παρότι η επίσημη στρατιωτική του ιδιότητα ήταν ιεροκήρυκας, αναδείχτηκε γρήγορα σε φοβερό πολεμιστή. Μάλιστα, στη σκληρή μάχη των Γιαννιτσών (18-20 Οκτωβρίου 1912) έγινε επίκεντρο θαυμασμού όχι μόνο από τους συμπολεμιστές του, αλλά και από τους ανώτερους αξιωματικούς της μονάδας του. Υποθέτω πως τότε πήρε και το πρώτο του παράσημο.

 

Μετά το τέλος εκείνων των πολέμων, ήταν φυσικό να εγκαταλείψει τα όποια επαγγελματικά του σχέδια ως εκπαιδευτικός και να μονιμοποιηθεί στον ελληνικό στρατό, όπου είχε γίνει ήδη ξακουστός. Τότε πρέπει να έγινε και αρχιμανδρίτης, παίρνοντας, όπως είπαμε, και το όνομα «Ελευθέριος».

Το εντυπωσιακό επεισόδιο στην Αγιά Σοφιά της Πόλης, το 1919, μπορεί να ήταν εκείνο που του εξασφάλισε αιώνια φήμη, όμως ούτε αυτό ούτε η μαχητικότητα και ο βαρύς τραυματισμός του στη Μικρασία  δείχνουν το μέγεθος της αγωνιστικότητας και του πατριωτισμού του. Εκείνο που, πραγματικά, προκαλεί έκπληξη και θαυμασμό είναι η επιμονή του να πάει στο αλβανικό μέτωπο και να πολεμήσει κατά των Ιταλών, ενώ ήταν από καιρό – τυπικά – απόστρατος και κοντά στα 70! Το κατάφερε, αλλά ήταν και το κύκνειο άσμα του. Πέθανε από κρυοπαγήματα στην Αθήνα με το παράπονο πως δεν έπεσε σε κάποια από τις είκοσι επτά (27) μεγάλες μάχες που πήρε μέρος ως … ιεροκήρυκας του στρατού.

Το μοναδικό γνωστό αντίτυπο ενός σπάνιου φυλλαδίου του παπά-Νουφράκη, τυπωμένου πριν ο συγγραφέας πάρει το όνομα Ελευθέριος. Αντίγραφο του φυλλαδίου δόθηκε στον υποδειγματικό Πολιτιστικό Σύλλογο του χωριού Αλώνες

Θα ήθελα να κλείσω το σημείωμα με συγκεκριμένα στοιχεία που δείχνουν το άλλο πρόσωπο του αδυσώπητου πολεμιστή, την τρυφερή πτυχή του χαρακτήρα του. Και δεν εννοώ τον αποδεδειγμένο στην πράξη αλτρουισμό του. Η τρυφερότητα και ο σεβασμός που δείχνουν τα γράμματα προς τη χήρα μητέρα του (ενώ ο ίδιος ήταν πάνω από 40) είναι κάτι το αδιανόητο για την εποχή μας. Της ζητά ακόμα και την τυπική άδεια για να πάει στον πόλεμο, ενώ προσπαθεί να καταλαγιάσει τις αγωνίες της και να την προετοιμάσει για οτιδήποτε το απευκταίο. Παράλληλα, κάνοντας ο ίδιος μια ακραία ασκητική ζωή, μεριμνά όχι μόνο για τη μητέρα του, αλλά και για όλα τα «πλάγια» μέλη της ευρύτερης οικογένειάς του. Ιδιαίτερη αδυναμία φαίνεται να έχει προς τα πολλά ανίψια του, τα οποία σκέφτεται και φροντίζει ακόμα και στις πιο δύσκολες για τον ίδιο στιγμές. Για τα αγόρια αναλαμβάνει όλα τα έξοδα των σπουδών τους και αλληλογραφεί μαζί τους με τρόπο που θα τον ενέκριναν ακόμα οι μοντέρνοι παιδαγωγοί.

Και για μη νομισθεί ότι πίσω από τη μέριμνα για τους συγγενείς υπήρχε οποιοδήποτε συμφεροντολογικό υπόβαθρο, να πούμε ότι με τη διαθήκη του άφηνε όλη του την περιουσία σε δύο ευαγή ιδρύματα: Στον Οίκο Τυφλών της Αθήνας και στο Νοσοκομείο του Ρεθύμνου. Χάρη στην προσφορά του αυτή, άλλωστε, ο Δήμος Ρεθύμνης αφιέρωσε στη μνήμη του ένα μικρό δρόμο στον οικισμό Τσεσμέ του Πλατανιά.

Όλα καλά, θα μπορούσε να πει κανείς. Όμως: Όταν, πριν από 20 χρόνια, μια ερευνητική ομάδα του τότε Πολυκλαδικού Λυκείου αναζητούσε βιογραφικά στοιχεία για τους ονοματοδότες των δρόμων του Ρεθύμνου δεν βρήκε τίποτα για τον παπά-Νουφράκη. Αυτό «καταγράφεται» εμμέσως και στο χρησιμότατο βιβλίο με τον τίτλο Ρεθυμνοδωνυμικά (έκδ. 1992, βλ. σελ. 161), για να αποτελεί δείγμα της ακηδίας μας για τη διατήρηση της μνήμης των άξιων του τόπου μας.

 

Αντί για επίλογο: Άραγε υπάρχουν στις Σαϊτούρες μνήμες για τον παλιό καπετάνιο του χωριού Ανδρέα Πωλογιανάκη; Το ίδιο αναρωτιέμαι και για τον αγωνιστή από το Ρουμπάδο Γεώργιο Καλιτσουνάκη. Όσο για τον παπά-Στυλιανό Νεσφυγέ από το Ρουσοσπίτι τον οποίο προανέφερα, να ξαναπώ ότι οι ιστορικοί χρησιμοποιούν γι’ αυτόν κολακευτικά επίθετα, όπως γενναίος, ατρόμητος κλπ.

2 σχόλια »

  1. Είμαι εγγονή του ανηψιού του θρυλικού παπά. Ο παππούς μου είναι ένα από τα ανήψια που βοήθησε. Ήταν ορφανός αλλά παρά τις δυσκολίες και με τη βοήθεια του θείου του τελείωσε το εξατάξιο γυμνάσιο και έγινε ιερέας. Ο παπά-Ιωσήφ Νουφράκης ονόμασε το πρώτο του παιδί Λευτέρη, προς τιμή του θείου του. Απέκτησε πολλά παιδιά αλλά του έζησαν έξι. Το δεύτερο, ο Σπύρος ήταν ο πατέρας μου, που τον αγαπούσε πάρα πολύ. Ο αείμνηστος πάπα-Λευτέρης βοήθησε οικονομικά τον ανηψιό του, πολύτεκνο ιερέα να κτίσει ένα σπίτι κοντά στον Άγιο Θεράποντα στου Ζωγράφου, όπου και λειτουργούσε. Αφού τον αποκατέστησε άλλαξε τη διαθήκη και άφησε το σπίτι του, στο Γουδί, στην οδό Μ. Ασίας 33 στα δύο ιδρύματα, που αναφέρθηκαν. Από το 1942 που πέθανε από τον καημό του, που μπήκαν οι Γερμανοί στην Ελλάδα, δεν έχει αξιοποιηθεί το ακίνητο από αυτά τα ιδρύματα. Ναρκομανείς έχουν μπει να χτυπήσουν τη δόση τους. Αντί για ανδριάντα κάδοι σκουπιδιών βρίσκονται μπροστά. Ο παππούς μου, ο πατέρας μου, εγώ και άλλοι συγγενείς έχουμε κάνει προσπάθειες να αξιοποιηθεί αυτό το ακίνητο, όπως αξίζει στον μεγάλο αυτό ήρωα. Δικηγόροι μας έχουν πει να το καταπατήσουμε, να κάνουμε χρησικτησία αλλά το θεωρούμε ιεροσυλία στη μνήμη του μεγάλου αγωνιστή. Προσπάθειες να βρεθεί άκρη έγώ προσωπικά έχω κάνει πολλές. Πήγα και στις Αλώνες το 2004 και βρήκα μακρυνούς μου συγγενείς, που μου φέρθηκαν σα να με ήξεραν χρόνια και τους είπα για την κατάντια της κατοικίας. Εκείνοι δεν πίστευαν στ’ αυτιά τους και με πήγαν να δω την προτομή του ήρωα, που το 2003 είχαν κατασκευάσει.

    Αν εκείνος μπήκε στην Αγία-Σοφιά και λειτούργησε αν μου τύχαιναν λίγα χρήματα στο τζόκερ, θα ήθελα να πάρω μια μπουλτόζα να γκρεμίσω το ερημωμένο σπίτι και να φτιάξω τουλάχιστον μια προτομή του ήρωα και γύρω παγκάκια να κάθονται οι μαννάδες με τα μικρά παιδιά και να τη θαυμάζουν, μια και η περιοχή είναι πηγμένη στο τσιμέντο. Αν κέρδιζα πολλά χρήματα θα μπορούσα να κάνω πολλά περισσότερα.

    Τι θα ήθελε ο μεγάλος αυτός ήρωας να γίνει αυτό το ακίνητο; Υποθέτω ένας ξενώνας για εκείνους και για τους συνοδούς τους που έρχονται από την Κρήτη και τους στέλνει το Νοσοκομείο του Ρεθύμνου στην Αθήνα. Θα μπορούσαν να εργαστούν εκεί και τυφλοί ή να γίνει κάτι που θα βοηθούσε τους τυφλούς.

    Το νοσοκομείο Ρεθύμνου καθώς και ο Οίκος Τυφλών από το 1977 (αν δεν κάνω λάθος) ανήκουν στο Δημόσιο. Τουλάχιστον θα μπορούσαν να το δώσουν αντιπαροχή και να μοιραστούν τα χρήματα.

    Στις δύσκολες μέρες που περνά η χώρα μας θα μπορούσε να εκποιηθεί το ακίνητο και τα χρήματα να πάνε στο ταμείο συνοχής. Ο ήρωας, που μας βλέπει από ψηλά, που έφυγε με το παράπονο ότι δεν σκοτώθηκε στη μάχη για να ακουστεί το όνομα του, για να μάθουν όλοι και να πάρουν θάρρος από το γενναίο του φρόνημα, θα ήταν ευχαριστημένος να μπορέσει να συνδράμει κι αυτός στον αγώνα της χώρας μας να ξανακερδίσει την ανεξαρτησία της.

    Δε θέλω να αναφέρω τον εφιάλτη που είδα το βράδυ πριν μπούμε στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Θα πω μόνο αυτό, ότι ακόμη κι από τον ουρανό, αυτοί που μας αγαπάνε και μας πονάνε ακόμη κι αν δεν μας έχουν γνωρίσει, θέλουν να μας βοηθήσουν και λαχταράνε να μας εμπνεύσουν να αποτινάξουμε τον κάθε μορφής ζυγό και να είμαστε ενωμένοι και δυνατοί. Είμαστε λίγοι μα μπορούμε να κάνουμε θαύματα αν το θελήσουμε, αν το πιστέψουμε…..

    Και κάτι άλλο ο μεγάλος αυτός άνδρας στα 70 του, πήγε ως εθελοντής στον πόλεμο το 1940, όπου και εκεί δεν είχε την τύχη, όπως ήθελε να σκοτωθεί πάνω στη μάχη.

    Μη νομίζετε ότι δεν ενέπνευσε νεώτερους. Ο μεγαλύτερος αδελφός του πατέρα μου, που λεγόταν κι εκείνος Ελευθέριος Νουφράκης, πέθανε πιο ηρωϊκά. Βέβαια εκεί που η ιστορία διχάζεται τι είναι ηρωϊκό είναι υπό αμφισβήτηση. Εδώ δεν ξέρει ο νεοελληνας για το γενναίο παππά που πραγματοποίησε ένα όνειρο τόσων αιώνων ενός ολόκληρου έθνους θα θυμάται ένα κομμουνιστή, που πήρε τα βουνά στα 18του χρόνια, που οργανώθηκε, που τα κατάφερε και έζησε και στο συμμοριτοπόλεμο και εκτελέστηκε από ελληνική κυβέρνηση ως μεγάλος συδικαλιστής κομμουνιστής. Η Ελλάδα τρώει τα παιδιά της… Την άλλη μέρα όμως ήρθε στη δύστυχη μάνα μια επιστολή από τη Βασίλισσα, που έδινε χάρη στο γιο της. Όμως η επιστολή αυτή έφτασε καθυστερημένα, το παληκάρι είχε ήδη εκτελεστεί.

    Όσο για μένα, είμαι 47 χρόνων, της γεννιάς μετά το Πολυτεχνείο και πιστεύω πιο πολύ στους σημαντικούς ανθρώπους παρά στα κόμματα. Με το όσο λίγο έχω ανακατευθεί με το συνδικαλισμό, κυρίως ακομάτιστο θα έλεγα, έχω νιώσει τη μοναξιά της εξουσίας και την υπευθυνότητα απέναντι σε εκείνους που έτυχε κατά καιρούς να έχω εκπροσωπήσει. Το ότι δεν έχω διοριστεί ως καθηγήτρια Νομικών και Πολιτικών Επιστημών κάπου το θεωρώ ότι έγινε γιατί κάποιους ενόχλησα. Κάποιους που ως συνδικαλιστές είδα με τα μάτια μου να πετάνε άπειρα καλάθια λουλούδια στα μπουζούκια. Μου είπαν να μην το γράψω στο Ίντερνετ και δεν το έγραψα αρχικά αλλά όταν είδα ότι κρύβουν πράγματα από τους αναπληρωτές και δρουν εις βάρος τους… ε τότε ξέσπασα και τους ξεσκέπασα…το έχω το νουφρακέικο, το κρητικό αν θέλετε και τότε ξεθάψανε κάτι διατάξεις που με πετούσανε έξω από την εκπαίδευση…τους έφταιγε το πτυχίο μου της Δημόσιας Διοίκησης της Παντείου…..Αχ τι σας κουράζω με τα δικά μου. Συγχωρέστε με…Είναι και περασμένη η ώρα…

    Τελικά όλοι οι Έλληνες κουβαλάμε βαριά κληρονομιά από τους προγόνους μας, κοντινούς ή μακρυνούς. Αν το ψάξετε κι εσείς θα βρείτε ήρωες στο σόι σας….

    Θα σας μιλήσω για ένα ακόμη ήρωα…ήρωα που δεν πολέμησε ποτέ στο μέτωπο. Ήταν ο πατέρας μου, ο Σπύρος Νουφράκης. Όταν ο 18χρονος αδελφός του πήρε τα βουνά, ήταν μόλις 12 χρονών. Έγινε ξαφνικά ο μεγαλύτερος αδελφός! Μέσα στην κατοχή έπρεπε να παλέψει για να βοηθήσει τον ιερέα πατέρα του να ζήσει τα μικρότερα αδέλφια τους. Έκανε ότι δουλειά μπορούσε, όπως να πουλάει πάγο. Έτρεχε μόνος του αρχικά και μετά με τον κατά δύο χρόνια μικρότερο αδελφό του στο βουνό για ξύλα. Έφτιαχνε αυτοσχέδια παπούτσια για τις αδελφές του. Δεν είχε χρόνο να σκεφτεί αν ήταν καλό ή όχι ο κομμουνισμός ή η δεξιά και τέτοια πράγματα. Πάντα και μένα μου έκοβε κάθε συζήτησε για κόμματα ήταν όμως βαθιά πατριώτης, βαθιά ελληνας. Έγινε καθηγητής Αγγλικών και Γερμανικών. Μισούσε τον πόλεμο και ήθελε οι άνθρωποι να επικοινωνούν και να λύνουν ειρηνικά τις διαφορές τους.

    Κι εμείς λοιπόν, καλούμαστε να συστρατευθούμε στον πόλεμο ενάντια στις αδυναμίες μας, όπως το να ζητούμε ρουσφέτι ως πολίτες και οι πολιτικοί μας να τάζουν και να διορίζουν όχι με διαφανείς διαδικασίες. Να δουλεύουμε σοβαρά και όχι να κοιτάμε πότε να τη κοπανήσουμε από τη δουλειά. Όπως μια νοικοκυρά συμμαζεύει τα συρτάρια και ταχτοποεί τα έγγραφα, τη γραφική της ύλη, τα ρούχα της και λοιπά να βάλουμε τάξη στη ζωή μας και στο κράτος μας. Να μη σπουδάζουμε για πλάκα. Να μην υπάρχουν ανώτατες σχολές για να εργάζονται οι διδάσκοντες και οι φοιτητές να μην έχουν στον ήλιο μοίρα κατά τη μεγάλη τους πλειοψηφία. Να βοηθήσουμε τους αγρότες να ξαναγυρίσουν στη γη τους. Να παταχθεί η γραφειοκρατεία. Να αξιοποιηθούν τα ακίνητα του δημοσίου, όπως αυτό του παπά-Λευτέρη Νουφράκη για το καλό της χώρας μας.

    Όλοι μαζί ενωμένοι οι Έλληνες, αφού συνειδητοποιήσουμε τα λάθη μας θα νικήσουμε. Δε θέλω να σκεφτώ τι μπορεί να γίνει … με τη Τουρκία πάντα απειλητική, τα Σκόπια να θέλουν να παραποιήσουν την Ιστορία μας, την Αλβανία να θέλει να φτάσει στην Αμφιλοχία και ποιος ξέρει ποιος βαλκάνιος λαός ακόμη θα θέλει να έχει πρόσβαση στο Αιγαίο. Μια ισχυρή Ευρώπη είναι η ασπίδα μας. Η οικονομία της Ε.Ε. βάλλεται κι εμείς πρέπει να δώσουμε παράδειγμα στους άλλους λαούς της Μεσογείου πως αντιμετωπίζεται η κρίση! Αν δεν το καταφέρουμε και όσο εξασθενίζει η Ευρώπη … τότε…. μήπως είμαστε άξιοι μόνο για να πολεμάμε… μήπως είμαστε γεννημένοι να φοροδιαφεύγουμε εις ανάμνηση των κλεφτών και αρματολών προγονών μας!

    Ας σοβαρευτούμε, ας το ψάξουμε όλοι μέσα μας κι ας αλλάξουμε στάση ζωή. Φταίνε και κάποιοι πολιτικοί σίγουρα αλλά έχουν βγει μέσα άπό την κοινωνία μας. Φταίμε κι εμείς οι υπόλοιποι που δεν βάζουμε εύκολα υποψηφιότητα, δε λέω για βουλευτές αναγκαστικά αλλά σε τοπικά σωματεία, σε συλλόγους. Και τότε θα καταλάβουμε το άγχος εκείνων που μας κυβερνούν. Εμείς παραλίγο να εκτελέσουμε και τον Κολοκοτρώνη ε ας μην κατηγορήσουμε κάποιους για λάθος ενέργειες που δεν έγιναν ηθελημένα, ενώ αράζουμε στον καναπέ και προσπαθούμε να να κυβερνήσουμε τη χώρα με το τηλεκοντρόλ. Έξω από το χορό πολλά τραγούδια λέγονται….

    Τα δάκρυα των αγγέλων ας κάνουμε κλωστή να ανέβουμε στον ουρανό να δούμε όλο το άδικο σ’ όλες τις εποχές να αποκαταστήσουμε την υστεροφημία των άξιων, των ηρώων για το δικό μας καλό και να γίνουν παραδείγματα για μίμηση ήρωες όπως ο παπα-Λευτέρης Νουφράκης… ΕΝΑΣ ΗΡΩΑΣ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΙΡΗΝΙΚΗ ΖΩΗ,ΜΟΡΦΩΜΕΝΟΣ, ΑΨΟΓΟΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΣ, ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΟΣ, ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΠΑΤΕΡΑ (ΓΙΑΤΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΑΠΠΟΥ ΜΟΥ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΔΕΛΦΟ ΤΟΥ ΗΤΑΝ ΣΑΝ ΠΑΤΕΡΑΣ) ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΚΛΗΡΙΚΟΥ ΑΦΟΣΙΩΜΕΝΟΥ ΣΤΟ ΘΕΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ.

    Κι αν αποκαταστήσουμε το μακρυνό μας παρελθόν, τότε θα ψάξουμε και μέσα μας να βρούμε τα δικά μας λάθη. Είναι εύκολο να κατηγορούμε άλλους λαούς, κερδοσκόπους αλλά ας δούμε τα λάθη που μας οδήγησαν στα νύχια τους κι ας τους εμποδίσουμε να μας κατασπταράξουν. Ας σεβόμαστε αυτούς τους άξιους, ας αποδίδουμε φόρο τιμής στους ήρωες κι ας σεβόμαστε την κληρονομιά μας. Τίποτε δεν χάθηκε ακόμη αν χάσαμε μια μάχη…αν αναδιοργανώσουμε τη ζωή μας, θα τα καταφέρουμε, θα νικήσουμε στον άγνωστο πόλεμο απέναντι στους άγνωστους εχθρούς μας και απέναντι στο γνωστό-άγνωστο εαυτό μας.

    Πρωτομαγιά 2010