OI ΘHΣAYPOI THΣ BIKEΛAIAΣ BIBΛIOΘHKHΣ

Η ιστορία της Κρήτης στο αρχείο εφημερίδων και περιοδικών
Ολόκληρη η ιστορία της Κρήτης, από την εποχή της Τουρκοκρατίας μέχρι σήμερα, φυλάσσεται στο τμήμα εφημερίδων και περιοδικών της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης. Ένα τμήμα που αποτελεί ανεξάντλητη πηγή ιστορικών γεγονότων και που αποκαλύπτει μέσα απο τα άρθρα των εφημερίδων, τα ήθη, τα έθιμα αλλά και την κοινωνικοοικονομική εξέλιξη των κατοίκων της Κρήτης.


bikelaia5xronika.jpg (18863 bytes)               bikelaia6periodika.jpg (9920 bytes)

Η ιστορία αρχίζει να ξετυλίγεται από το 1811 και μετά μέσω του πιο παλιου περιοδικού που υπάρχει στο τμήμα και το οποιο τιτλοφορείται ΕΡΜΗΣ Ο ΛΟΓΙΟΣ. Πρόκειται για ένα ιστορικό περιοδικό της εποχής με θέματα που αφορούν στο νησί.
Η πιο παλιά εφημερίδα του τμήματος ειναι του 1824, τα "Ελληνικά Χρονικά" τα οποία εκδίδονταν στο Μεσολόγγι. Η πρώτη Ηρακλειώτικη εφημερίδα που φυλάσσεται στο τμήμα είναι η "ΜΙΝΩΣ" το πρώτο φύλλο της οποιας χρονολογείται το 1880. Ιδιοκτήτης της ΜΙΝΩΣ ήταν ο Χ.Π. Λυδάκης και κόστιζε στο Ηράκλειο 1,5 γρόσι, στα Χανιά και το Ρέθυμνο 2 γρόσια και στο εξωτερικό 2,5 γρόσια. Τα δύο πρώτα φύλλα της εφημερίδας διανέμονταν δωρεάν, όσοι δε κρατούσαν και το τρίτο, θεωρούντο υποχρεωτικώς συνδρομητές.
Aλλες παλιές εφημερίδες που φυλάσσονται στο τμήμα είναι η "ΕΒΔΟΜΑΔΑ" και η "ΝΕΑ ΕΒΔΟΜΑΔΑ" το αρχείο όμως των οποίων παρουσιάζει ελλείψεις καθώς δεν υπάρχουν όλα τα φύλλα. Από το 1893 και μετά κυκλοφορεί η εφημερίδα το "ΗΡΑΚΛΕΙΟ" ενώ υπάρχουν κι άλλες εφημερίδες του περασμένου αιώνα οι οποίες όμως φυλάσσονται σε άλλο τμημα της Βιβλιοθήκης καθώς αποτελούν δωρεά του Βικέλα.

ΤΟ ΚΕΝΟ ΜΙΑΣ ΕΠΟΧΗΣ
Η μελανή περίοδος για το τμήμα περιοδικών και εφημερίδων είναι από το 1897-1905 καθώς εξαιτίας των σφαγών που πραγματοποιούσαν οι Τούρκοι, δεν υπάρχει κανένα υλικό της συγκεκριμένης εποχής. Τότε μάλιστα πολλά από τα αρχεία του εν λόγω τμήματος είτε κάηκαν είτε καταστράφηκαν. Οι υπεύθυνοι εδώ και αρκετό καιρό προκειμένου να καλύψουν το κενό που υπάρχει, απευθύνουν έκκληση σε οποιονδήποτε έχει στην κατοχή του υλικό της εποχής, είτε να το δωρήσει στη Βιβλιοθήκη, είτε να το προσκομίσει στο τμήμα για να μικροφωτογραφηθεί.

ΤΑ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ
Στόχος και διακαής πόθος των υπευθύνων είναι να εντοπιστεί και να περιέλθει στην ιδιοκτησία της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης μια εφημερίδα, η "Βακάϊ Γκιρίτ" που εκδιδόταν στην Κρήτη και συγκεκριμένα στα Χανιά κατά την περίοδο της Αιγυπτιοκρατίας.
Σύμφωνα με τα ιστορικά στοιχεία μόλις η Κρήτη πέρασε στην εξουσία του Μωχάμετ Αλη εκείνος διέταξε να ιδρυθεί μια εβδομαδιαία εφημερίδα με το όνομα "ΤΑ ΚΡΗΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ" όπως άλλωστε είχε ιδρύσει στην Αίγυπτο τα "Αιγυπτιακά Γεγονότα". Η εφημερίδα κυκλοφορούσε στα Τούρκικα και στα Ελληνικά. Μέσω της εφημερίδας ο Μωχάμετ Αλη παρακολουθούσε τις ειδήσεις της Κρήτης και παράλληλα ανακοίνωνε στους κατοίκους του νησιου τις όποιες αποφάσεις του, τις οποίες διαβίβαζε μετά και στο συμβούλιο των Χανίων.
Όλα αυτά, σύμφωνα πάντα με τους ιστορικούς, μαρτυρούν το μεγάλο ενδιαφέρον του για το νησί και τους κατοίκους του.
Στα "Κρητικά Γεγονότα" ήταν συνδρομητές όλοι οι πρόξενοι και οι εκπρόσωποι κρατών στην Κρήτη, οι οποίοι πλήρωναν 80 γρόσια ετησίως.

Επειδή όμως πολλοί από αυτούς δεν ήταν συνεπείς στις οικονομικές τους υποχρεώσεις, το Συμβούλιο των Χανίων αναγκάστηκε και πήρε μέτρα για την έγκαιρη εξόφληση των ετήσιων συνδρομών.
Ο Μωχάμετ Αλη είχε ιδρύσει 2 τυπογραφεία στο νησί. Ένα στο Ηράκλειο και ένα στα Χανιά το οποίο φαίνεται ότι ήταν και το σπουδαιότερο καθώς εκεί τυπώνονταν η εφημερίδα. Στο τυπογραφείο του Ηρακλείου τυπώνονταν κυρίως εγκύκλιοι και επίσημα έγγραφα χωρίς αυτό όμως να σημαίνει ότι το τυπογραφείο των Χανίων περιοριζόταν μόνο στην εκτύπωση των "Κρητικών Γεγονότων".
Στα δύο αυτά τυπογραφεία εργάζονταν τόσο ντόπιοι όσο και Αιγύπτιοι οι οποιοι δεν έπαιρναν μόνο μισθό ως αντάλλαγμα για την εργασία τους αλλά τρόφιμα και ρούχα.
Τα τελευταία 3 χρόνια οι υπεύθυνοι της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης προσπαθούν να εντοπίσουν και να φέρουν στο Ηράκλειο κάποια φύλλα των "Κρητικών Γεγονότων". Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν στη διάθεσή τους ιστορικοι και ερευνητές ένας ολόκληρος τόμος είχε σταλεί την εποχή εκείνη στη Βιβλιοθήκη (Ταφταρχάνα) του Καΐρου. Σήμερα πάντως 1 φύλλο της εφημερίδας φυλάσσεται στο Ιστορικό Μουσείο Ηρακλείου και άλλα 2 φύλλα σε εκείνο των Χανίων.

ΑΝΑΖΗΤΟΥΝΤΑΙ ΧΩΡΟΙ
Επιδίωξη του προϊσταμένου του τμήματος εφημερίδων και περιοδικών κ. Μηνά Γεωργιάδη είναι να καταστεί δυνατή στο άμεσο μέλλον η μικροφωτογράφηση όλων των περιοδικών και των εφημερίδων που φυλάσσονται έτσι ώστε να εξοικονομηθεί χώρος στο τμήμα αλλά και να διαφυλαχθεί όλο αυτό το ιστορικό υλικό από το πέρασμα του χρόνου.
Κάτι τέτοιο όμως προϋποθέτει την αγορά μηχανημάτων, γεγονός αδύνατο στην παρούσα φάση καθώς δεν υπάρχουν τα απαραίτητα κονδύλια. Το πρώτο βήμα πάντως έχει γίνει. Εχει ήδη αγοραστεί ένα μηχάνημα χάρη στο οποιο οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να "διαβάσουνΥ υλικό που έχει μικροφωτογραφηθεί, κρίθηκε αμέσως απαραίτητη η τοποθέτησή του στο τμήμα αρχείων της εφημερίδας.

ΑΥΡΙΟ: Οι δωρεές Βικέλα-Σεφέρη και τα παλαίτυπα από το γραφείο του Νίκου Γιανναδάκη