Τοπικά Νέα

16/12/2005

Cretaquarium - ΕΝΑ ΕΡΓΟ-ΚΟΣΜΗΜΑ ΓΙΑ ΟΛΗ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ
Ρεπορτάζ: Νίκος Αγγελάκης

     Ανοίγει μεθαύριο Κυριακή τις πύλες του στο κοινό το Ενυδρείο Κρήτης "Cretaquarium", το μεγαλύτερο ενυδρείο στη νοτιοανατολική Μεσόγειο, που με τόσο μεράκι έφτιαξαν οι επιστήμονες και το τεχνικό προσωπικό και τα στελέχη του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών και έτυχε από την πρώτη στιγμή της αποδοχής όλων των Κρητικών, της πολιτείας και της εκάστοτε πολιτικής ηγεσίας. Άνθρωποι όλοι που συνέβαλαν με τον τρόπο τους στην υλοποίηση του μεγάλου αυτού οράματος.
    Χθες οι πρωτεργάτες της υλοποίησης αυτής, ο Πρόεδρος και διευθυντής του ΕΛΚΕΘΕ κ. Γιώργος Χρόνης, ο Διευθυντής του Ινστιτούτου Υδατοκαλλιεργειών και Συντονιστής του Ενυδρείου κ. Πασκάλ Ντιβανάκ και ο Προϊστάμενος του μεγάλου αυτού δημιουργήματος κ. Μιχάλης Παπαδάκης, παρουσίασαν το ενυδρείο στους εκπροσώπους του Τύπου και μίλησαν για την ιστορία του και τους στόχους του για το μέλλον. Προηγήθηκε ξενάγηση στους εντυπωσιακούς χώρους του Ενυδρείου από ειδικευμένα στελέχη του ΕΛΚΕΘΕ. To "Cretaquarium" βρίσκεται στους χώρους του "Θαλασσόκοσμου", στην πρώην αμερικανική βάση Γουρνών.
    "Το ενυδρείο δεν έχει χαρακτήρα μόνο ψυχαγωγικό", επισήμανε ο κ. Χρόνης, αφού εξέφρασε τη χαρά και την ικανοποίησή του που ένα τέτοιο μεγάλο έργο πήρε επιτέλους σάρκα και οστά. "Έχει και χαρακτήρα επιστημονικό, ερευνητικό, εκπαιδευτικό και παιδαγωγικό. Προσπαθήσαμε να βρούμε τρόπους να μεταφέρουμε στο θεατή αυτό που βλέπουμε εμείς στην καθημερινή μας επαφή με τη θάλασσα".
    "Δεν είναι μια βιτρίνα", υπογράμμισε, "που κάποιος βλέπει ένα ψάρι να κινείται. Για να ανοίξεις ένα ενυδρείο, θέλει να έχεις πίσω σου μια μεγάλη ερευνητική υποδομή".
     Και πράγματι η Κρήτη είχε αυτήν την υποδομή με τη δημιουργία και τη γεμάτη ζήλο λειτουργία του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Βιολογίας Κρήτης του γνωστού ΙΘΑΒΙΚ, που αποτέλεσε και αποτελεί το ζωτικό όργανο λειτουργίας του σημερινού ΕΛΚΕΘΕ.
    Εξάλλου, ο ακρογωνιαίος λίθος του σημερινού εντυπωσιακού ενυδρείου είναι οι επιστήμονες του πρώην πλέον Ινστιτούτου, που τόσα χρόνια πάντα με όραμα και μεράκι προχωρούσαν βήμα - βήμα σε επιτεύγματα διεθνώς θαυμαστά στις εγκαταστάσεις του. Τότε, που το ΙΘΑΒΙΚ στεγαζόταν ακόμη στο κτίριο και τις δεξαμενές στο λιμάνι της πόλης μας.
    "Ήταν μια μεγάλη πρόκληση", τόνισε ο κ. Ντιβανάκ, ο άνθρωπος που αποτέλεσε την ψυχή του ενυδρείου, τον οραματιστή του και τώρα τον πιο σπουδαίο ίσως πρωτεργάτη του. "Μια πρόκληση", πρόσθεσε, "που άρχισε από το 1991. Που βγήκε δυο φορές στο τραπέζι των συζητήσεων και τελικά άρχισε να υλοποιείται, όταν πια ωρίμασε, τα τελευταία χρόνια. Που ωρίμασε και με τη συζήτηση που είχαμε με τους ανθρώπους και των άλλων ενυδρείων της Ευρώπης. Θέλουμε να προσφέρει στην ανάπτυξη της κουλτούρας και της έρευνας. Που θα δίνει δυνατότητες για αειφόρο ανάπτυξη της θάλασσας".
    "Χαίρομαι που βοήθησα μαζί με όλους τους άλλους στην υλοποίηση αυτού του οράματος", σημείωσε από την πλευρά του ο κ. Παπαδάκης. "Που συνέβαλα στην αποπεράτωση ενός έργου που θα μας βοηθήσει να αναδείξουμε τη μεγάλη θαλασσινή πλευρά της χώρας. Ήταν η ώρα να αναδειχθεί αυτή η πλευρά"
    "Είμαι όμως διπλά ευχαριστημένος", πρόσθεσε, "διότι από την πρώτη στιγμή βρήκα μια κοινωνία που ήθελε να βοηθήσει και το έκανε".

Σκοπός

    Το ενυδρείο λοιπόν σκοπό έχει να ενημερώνει και να επιμορφώνει για θέματα που αφορούν το θαλάσσιο περιβάλλον, να προκαλεί το σεβασμό και την αλληλεγγύη προς το μοναδικό κόσμο της Μεσογείου και να εμπνέει μικρούς και μεγάλους να ευαισθητοποιούνται και να κινητοποιούνται για θέματα που αφορούν το υγιές μέλλον του θαλασσίου περιβάλλοντος.
    Για την επίτευξη των σκοπών του το Ενυδρείο Κρήτης στοχεύει στο:
-- να προσφέρει ένα μοναδικό θέαμα που θα γοητεύει πάντα μικρούς και μεγάλους
-- να προσφέρει σχετικές πληροφορίες για το θαλάσσιο περιβάλλον της Μεσογείου με ποικίλους τρόπους (ερμηνευτικά γραφικά, διαδραστικές τεχνικές, σύγχρονα συστήματα πολυμέσων κλπ) ώστε να επιτυγχάνεται η αποτελεσματικότερη μετάδοση της γνώσης
-- να εκλαϊκεύει τα αποτελέσματα της έρευνας του ΕΛΚΕΘΕ σε συνεργασία με τα αντίστοιχα ινστιτούτα και να προσφέρει στους επισκέπτες του επίκαιρη σχετική πληροφορία
-- να οργανώνει διάφορα επιμορφωτικά προγράμματα και σεμινάρια ώστε να προκαλεί νέα ερεθίσματα στο κοινό
-- να συνεργάζεται με σχολεία και περιβαλλοντολογικά κέντρα εκπαίδευσης βελτιώνοντας την εκπαίδευση για θέματα που αφορούν το θαλάσσιο περιβάλλον
    Καταλαμβάνει έκταση 5.000τμ περίπου και είναι τμήμα του ευρύτερου κτιριακού συγκροτήματος του "Θαλασσόκοσμου" (ΕΛΚΕΘΕ Κρήτης), συνολικής έκτασης 60.000τμ που περιλαμβάνει το κεντρικό κτίριο έρευνας και διοίκησης (~5.500τμ) και τις εγκαταστάσεις ιχθυοκαλλιεργειών AquaLabs (~3.500τμ). Ο "Θαλασσόκοσμος", ως κτιριακό σύμπλεγμα που φιλοξενεί δραστηριότητες έρευνας, τεχνολογίας, εκπαίδευσης και αναψυχής τόσο ως προς το μέγεθος όσο και ως προς τον πρότυπο σχεδιασμό του είναι ο μεγαλύτερος χώρος της Μεσογείου στο είδος του. Η θέση του "Θαλασσόκοσμου" στο παραλιακό τμήμα της πρώην Αμερικανικής Βάσης Γουρνών, θεωρείται προνομιακή καθώς βρίσκεται κοντά στην πόλη μας και πολύ κοντά στην πλέον τουριστική περιοχή της Κρήτης που εκτείνεται από τις Γούρνες Ηρακλείου, προς τη Χερσόνησο και τον Αγ. Νικόλαο.
    Το συνολικό μέγεθος του ενυδρείου σχετίζεται με την εγκατάσταση πολλών δεξαμενών-ενυδρείων διαφόρων μεγεθών, μερικά από τα οποία είναι πραγματικά εντυπωσιακά σε όγκο (60.000 λίτρων). Έτσι, έγινε δυνατό να φιλοξενηθούν οργανισμοί μεγάλου μεγέθους (π.χ. καρχαρίες, σελάχια, τοννοειδή κλπ), να υπάρχει ο αναγκαίος ζωτικός χώρος για τα φιλοξενούμενα είδη όπως επίσης να γίνει εφικτή η αναπαράσταση των φυσικών βιοτόπων των ειδών μέσα στα ενυδρεία τους. Το αποτέλεσμα αυτού του σχεδιασμού συμβάλλει στην αύξηση τόσο του εντυπωσιασμού όσο και στην πληροφόρηση και γνώση που επιθυμούμε να προσλαμβάνει ο επισκέπτης.
    Το Ενυδρείο θα προσφέρει στους επισκέπτες του την πρωτόγνωρη εμπειρία ενός ταξιδιού στον μυστηριακό κόσμο της θάλασσας και των θαλάσσιων οργανισμών της Μεσογείου.

Eσωτερικοί χώροι

    Ο επισκέπτης που φτάνει στο ενυδρείο αντικρύζει κατ' αρχήν ένα μοντέρνο κτίριο που ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός του παραπέμπει σε πλοίο με στραμμένη την πλώρη του προς τον δυτικό ορίζοντα της θάλασσας. Μετά την είσοδό του στον εκτεταμένο χώρο υποδοχής μπορεί να επιλέξει να περιηγηθεί στο χώρο των ενυδρείων-δεξαμενών, να απολαύσει φαγητό ή καφέ στο εστιατόριο ή στο snack bar, να παρακολουθήσει προβολές ή εκδηλώσεις στην αίθουσα πολλαπλών χρήσεων, να αγοράσει αναμνηστικά, διακοσμητικά ή εκπαιδευτικά προϊόντα από το κατάστημα και τέλος αν επιθυμεί να παρακολουθήσει ειδικά εκπαιδευτικά προγράμματα.
    Η περιήγηση υπολογίζεται ότι θα διαρκεί περίπου 1 ώρα και 30' αν ο επισκέπτης επιθυμεί να περιεργαστεί το σύνολο των οργανισμών και των εκθεμάτων. Τα μεγέθη του χώρου αυτού σχετίζονται με τη διαδρομή σε μια θαλάσσια σκηνογραφία μήκους 1 περίπου χιλιομέτρου, όπου εκτίθενται 4.000 οργανισμοί στις πολυάριθμες δεξαμενές του, συνολικής χωρητικότητας 1.600.000 λίτρων. Μεγάλες δεξαμενές εναλλάσσονται με μικρότερες ανάλογα με τα φιλοξενούμενα είδη και τους βιοτόπους τους. Στις μικρότερες δεξαμενές αντικρύζει κανείς συγκεκριμένα είδη και μικρο-οικοσυστήματα τα οποία, ενώ είναι εντυπωσιακά και σημαντικά θα παρέμεναν απαρατήρητα στις μεγαλύτερες δεξαμενές. Κατά τη διάρκεια της διαδρομής μπορεί να ξεκουράζεται σε συγκεκριμένα σημεία απολαμβάνοντας το θέαμα θαλάσσιων ζώων να περιπλανώνται πίσω από διαφανείς επιφάνειες που φθάνουν σε εμβαδόν τα 10 τετραγωνικά μέτρα.
    Ακολουθεί η αίθουσα πολλαπλών χρήσεων, χωρητικότητας 150 ατόμων. Είναι ένας χώρος έκπληξης για τον επαναληπτικό επισκέπτη και ένας χώρος ξεχωριστού θεάματος για τον κάθε νέο επισκέπτη, αφού εκεί θα μπορεί να παρακολουθεί μοναδικές προβολές σχετικές με το θαλάσσιο περιβάλλον. Ο χώρος προσφέρεται επίσης για συνεδριάσεις, εκδηλώσεις, κοινωνικές δραστηριότητες, εκθέσεις, ομιλίες, οργανωμένα προγράμματα ενυδρείου, ειδικές προβολές, περιοδική προέκταση της διαδρομής επίσκεψης του ενυδρείου κλπ.
    Για αμιγείς εκπαιδευτικούς σκοπούς σχεδιάστηκε και εξοπλίστηκε ειδική αίθουσα εκπαίδευσης. Οι μαθητές όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης, αλλά και ενήλικες θα μπορούν να παρακολουθούν και να συμμετέχουν σε ειδικά προγράμματα θαλάσσιας περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Ο εξοπλισμός της αίθουσας είναι πρότυπος και περιλαμβάνει επιδείξεις με ζωντανούς οργανισμούς, παρατηρήσεις σε μικροσκόπια και στερεοσκόπια, πειράματα φυσικών επιστημών που βρίσκουν εφαρμογή στο θαλάσσιο περιβάλλον κλπ.
    Ένα snack bar και ένα εστιατόριο περιμένουν τους επισκέπτες να χαλαρώσουν σε ένα ευχάριστο περιβάλλον με θέα στη θάλασσα, ενώ θα μπορούν να προμηθευτούν μοναδικά αναμνηστικά της επίσκεψης από το κατάστημα που βρίσκεται στον ίδιο χώρο.

Επισκεψιμότητα- Βιωσιμότητα

    Το Ενυδρείο απευθύνεται σε όλους, μικρούς και μεγάλους, οικογένειες και κυρίως παιδιά, σχολεία, συλλόγους, στα ερευνητικά πνεύματα, στους ρομαντικούς, στους φυσιολάτρες, στους ειδικούς και σε όλους όσους θέλουν να γνωρίσουν καλύτερα το θαλάσσιο περιβάλλον της Μεσογείου, να χαλαρώσουν σε ένα ευχάριστο περιβάλλον και να περάσουν μια ξεχωριστή μέρα.
    Παρά το σημαντικό κόστος λειτουργίας του , οι άνθρωποί του εκτιμούν ότι το Ενυδρείο θα είναι βιώσιμο προσελκύοντας όλους τους Κρητικούς, τους εκατομμύρια ξένους και Έλληνες τουρίστες του νησιού, τους χιλιάδες μαθητές της Κρήτης (πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης), όλα τα σχολεία της Ελλάδας, καθώς και τους φοιτητές θαλασσίων ερευνών και σχετικών κατευθύνσεων.
    Ένα σημαντικό κόστος που υπάρχει για κάθε ενυδρείο είναι η απόκτηση τεχνογνωσίας σχετικά με τη διαχείριση των ειδών, την παρακολούθηση των φυσικοχημικών παραμέτρων της διαβίωσής τους, τον σχεδιασμό ειδικών προγραμμάτων, την ανάδειξη νέων ειδών και οτιδήποτε άλλο που άπτεται των επιστημονικών ερωτημάτων από το πεδίο της θαλάσσιας βιολογίας. Στο Ενυδρείο Κρήτης η συνιστώσα αυτή καλύπτεται και υποστηρίζεται από το εξειδικευμένο ερευνητικό προσωπικό του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ).

Το διαφορετικό

    Το Ενυδρείο Κρήτης ξεχωρίζει για δύο σημαντικούς λόγους σε σχέση με άλλα μεσογειακά αλλά και την πλειοψηφία των ευρωπαϊκών ενυδρείων:
    Είναι αφιερωμένο αποκλειστικά στη φιλοξενία και στην ανάδειξη των μεσογειακών ειδών. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάδειξη των ειδών των ελληνικών θαλασσών και της ανατολικής Μεσογείου, επειδή η φιλοσοφία που διέπει το σχεδιασμό και τη λειτουργία του είναι η μετάδοση γνώσης και η ευαισθητοποίηση του κόσμου σχετικά με το θαλάσσιο περιβάλλον που καθορίζει όλους τους μεσογειακούς λαούς και για το οποίο λίγος λόγος γίνεται. Τα Μαζικά Μέσα Ενημέρωσης βρίθουν από ταινίες με θέματα τροπικές θάλασσες, ωκεάνια οικοσυστήματα, παράξενα είδη από μακρινές περιοχές, ενώ ο θαλάσσιος μεσογειακός κόσμος που μας περιβάλλει και είναι ζωτικής σημασίας παραμένει άγνωστος και περιθωριοποιημένος. Ποιος άραγε γνωρίζει ή έχει δει τα είδη που ζουν στην άβυσσο της Μεσογείου στα 4 και 5.000 μέτρα, εκτός από τους ειδικούς επιστήμονες; ΄Η ποιος έχει δει στο φυσικό του βιότοπο ένα ζωντανό κόκκινο κοράλι;
    Το Ενυδρείο Κρήτης ως τμήμα του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών, του μεγαλύτερου θαλάσσιου επιστημονικού φορέα στη χώρα μας, αλλά και ενός από τους μεγαλύτερους μεσογειακούς αντίστοιχους φορείς, με εκατοντάδες ειδικούς επιστήμονες θα υποστηρίζει τον επιστημονικό σχεδιασμό, τη διάχυση της γνώσης αλλά και τη λειτουργία του Ενυδρείου. Ακόμα και η χωροθέτηση του κτιρίου του ενυδρείου ως μέρος του "Θαλασσόκοσμου" είναι μοναδική. Ο "Θαλασσόκοσμος", ως κτιριακό σύμπλεγμα που φιλοξενεί δραστηριότητες έρευνας, τεχνολογίας, εκπαίδευσης και αναψυχής τόσο ως προς το μέγεθος όσο και ως προς τον πρότυπο σχεδιασμό του είναι ο μεγαλύτερος χώρος της Μεσογείου στο είδος του.
    Το ενυδρείο θα λειτουργεί καθημερινά από τις 10.00 το πρωί μέχρι και τις 5.30 το απόγευμα.