TA ΔIATHPHTEA ΣTO HPAKΛEIO

Το Ιστορικό Μουσείο Το εκπληκτικό κτίριο όπου κατοίκησε ο Α. Καλοκαιρινός

Το νεοκλασικό κτίριο που σήμερα στεγάζει μέρος των συλλογών του Ιστορικού Μουσείου Κρήτης κατασκευάστηκε το 1903. Το κτίριο αυτό βρίσκεται στη θέση όπου άλλοτε υπήρχε το σπίτι της οικογένειας Κρασάκη, όπου κατοίκησε ο Ανδρέας Καλοκαιρινός μετά το γάμο του με τη Μαρία Κρασάκη το 1835. Το σπίτι ερειπώθηκε το 1856 από το μεγάλο σεισμό και παρέμεινε ερείπιο περίπου έως το 1870. Τότε, από τους 2 γιούς του Ανδρέα Καλοκαιρινού, το Μίνωα και το Λυσίμαχο, κτίστηκε το λαμπρότερο οικοδόμημα της Κρήτης, με σκοπό στο κτίριο να κατοικήσει ο Μίνωας.

istorikomoy.jpg (6996 bytes)Η μελέτη της κατοικίας έγινε από το Λύσανδρο Καυταντζόγλου, διάσημο Έλληνα αρχιτέκτονα της εποχής.
Για την επίβλεψη μάλιστα της κατασκευής εκλήθη μηχανικός από τη Σμύρνη.

Στο κτίριο στέγασε ο Μίνωας την αρχαιολογική του συλλογή, την οποία είχε συγκροτήσει από τις ανασκαφές του στην Κνωσό το διάστημα 1878-79. Μετά την πτώχευση του Μίνωα, η κατοικία αγοράστηκε από το γιό του Λυσιμάχου, Ανδρέα. Κατά τα επεισόδια της 25ης Αυγούστου του 1898 δολοφονήθηκε ο υποπρόξενος της Αγγλίας Λυσίμαχος Καλοκαιρινός και το κτίριο πυρπολήθηκε και καταστράφηκε ολοσχερώς. Τότε χάθηκε και η αρχαιολογική συλλογή. Στην ίδια θέση, επάνω στο περίγραμμα των θεμελίων του κατεστραμμένου μεγάρου, κατασκευάστηκε το κτίσμα που υπάρχει σήμερα.

Στο νέο κτίριο στεγάστηκε η οικογένεια του Ανδρέα Λυσ. Καλοκαιρινού. Την αρχιτεκτονική μελέτη εκπόνησε ο αρχιτέκτονας Κ. Τσαντηράκης, επηρεασμένος από τις μορφολογικές λύσεις του παλαιότερου κτιρίου.
Το οικοδόμημα είναι λιθόδμητο, διόροφο με υπόγειο. Λόγω της κλίσης του εδάφους, στη βόρεια πλευρά εμφανίζεται ως ισόγειο. Η βάση του, στην ανατολική και βόρεια πλευρά, διαμορφώνεται κεκλιμμένη. Οι όψεις οργανώνονται με τη χρήση αυστηρών αξόνων συμμετρίας, οριζοντίων και κατακόρυφων. Είναι εμφανής η προσπάθεια να δοθεί μεγαλοπρέπεια και κομψότητα στην κύρια όψη - τη νότια - δίχως όμως να παραμελούνται οι πλάγιες όψεις καθώς και η όψη προς τη θάλασσα. Η κύρια είσοδος μελετήθηκε με ιδιαίτερη προσοχή. Μαρμάρινο προστώο που υποβαστάζουν δύο μονόλιθοι δωρικοί κίωνες από λευκό πεντελικό μάρμαρο, η οροφή του οποίου διαμορφώνεται στον όροφο σε μικρό εξώστη με μαρμάρινο καφασωτό κιγκλίδωμα, ορίζει τη θέση της εισόδου. Η σύνθεση ήταν έργο του γλύπτη Κ. Περιβολιώτη. Στην πρόσοψη τα παράθυρα του ισογείου έχουν ημικυκλικό υπέρθυρο και πλαισιώνονται με παραστάδες που φέρουν ευθύγραμμα επιστήλια. Τα παράθυρα του ορόφου καθώς και η πόρτα του εξώστη έχουν ευθύγραμμο υπέρθυρο και πλαισιώνονται από ζεύγος καρυάτιδων που φέρουν αέτωμα. Με τον ίδιο τρόπο διαμορφώνονται τα παράθυρα στο νότιο τμήμα της δυτικής και της ανατολικής όψης, ενώ τα υπόλοιπα παράθυρα των όψεων έχουν απλά περιθυρώματα και μικρά γείσα. Σε όλες τις ποδιές των παραθύρων υπάρχουν διακοσμητικοί πήλινοι κιονίσκοι.
Τοιχογραφίες με παραστάσεις από την Ιλιάδα και την Οδύσσεια κοσμούν τους διαδρόμους του κτιρίου, η οροφή των οποίων καλύφθηκε με διακοσμητικά φατνία. Οροφογραφίες με φυτικά θέματα κοσμούν τις αίθουσες. Αυλότοιχος από πωρόλιθο - στις παραστάδες του οποίου τοποθετήθηκαν για διακοσμητικούς λόγους βενετικά πέτρινα βόλια - με λεπτοδουλεμένο σιδερένιο κιγκλίδωμα και πόρτα, έργο του Θωμά Τσοκόπουλου, ορίζει τον προς νότον αύλειο χώρο.
Μετά το θάνατο του Ανδρέα Λ. Καλοκαιρινού το 1930, το οίκημα, σύμφωνα με τη διαθήκη του, περιήλθε στην ιδιοκτησία των Φιλανθρωπικών Ιδρυμάτων Ανδρέα και Μαρίας Καλοκαιρινού. Με μέριμνα του εκτελεστή της διαθήκης Ανδρέα Γ. Καλοκαιρινού, η χρήση του παραχωρήθηκε στην Εταιρεία Κρητικών Ιστορικών Μελετών για να στεγαστεί το Ιστορικό Μουσείο Κρήτης.
Τέλος, το 1961, προσετέθη στο κτίριο νέα τριώροφη πτέρυγα με σχέδια του Πάτροκλου Καραντινού, στην οποία από το 1988 έγιναν σημαντικές προσθήκες με σχέδια του αρχιτέκτονα Γιάννη Περτσελάκη.

Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ηρακλείου
Δικαστικό Μέγαρο
Διεύθυνση Αστυνομίας

Το κτιριακό συγκρότημα το οποίο σήμερα απαρτίζεται από τρία επιμέρους κτίρια όπου στεγάζονται η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση, τα Δικαστήρια και η Διεύθυνση της Αστυνομίας, είναι το αποτέλεσμα μετασκευής τουρκικού κτίσματος του τέλους του 19ου αιώνα. Το συγκρότημα δεσπόζει στην πλατεία Ελευθερίας και αναπτύσσεται κατά μήκος της νότιας παρειάς της λεωφόρου Δικαιοσύνης. Το πρώτο κτίσμα που κατασκευάστηκε στη θέση αυτή ήταν Βενετικό. Οι Βενετοί την έβδομη δεκαετία του 16ου αιώνα κατασκεύασαν τους στρατώνες του Αγίου Γεωργίου που είχαν δυνατότητα στέγασης 700 στρατιωτών. Το κτίριο μετά από τις προσθήκες που έγιναν σε αυτό τον 17ο αιώνα έφτασε να έχει μήκος 261 μ., διέθετε 200 δωμάτια και είχε ένα μεγάλο επίμηκες στεγασμένο προστώο κατά μήκος της βόρειας πλευράς του. Μετά την πτώση του Χάντακα στους Τούρκους, οι Βενετικοί στρατώνες χρησιμοποιήθηκαν από τους νέους κατακτητές.

 

dikastiko-nomarxia.jpg (11682 bytes)


Καταστράφηκαν όμως κατά το μεγάλο σεισμό του 1856. Στην ίδια θέση οι Τούρκοι αποφάσισαν να κατασκευάσουν νέους στρατώνες. Τα σχέδια εκπονήθηκαν από τον Αθανάσιο Μούση, στον οποίο οφείλεται ο σχεδιασμός και άλλων λαμπρών κτιρίων της πόλης με κορυφαία ανάμεσά τους τον μητροπολητικό ναό του Αγίου Μηνά και το Βεζίρ Τζαμί, το σημερινό ναό του Αγίου Τίτου.
Ο θεμέλιος λίθος των νέων στρατώνων τέθηκε το 1883. Το κτίριο που ήταν γνωστό με την τουρκική ονομασία "κισλάδες" ήταν διώροφο, επίμηκες και ενιαίο.
Στεγαζόταν με ξύλινη κεραμοσκεπή στέγη. Στο μέσον της βόρειας όψης του εντοιχίστηκε το περίφημο μαρμάρινο αναγεννησιακό θύρωμα ενός παρεκκλησίου του καθολικού της ενετικής μονής του Αγίου Φραγκίσκου. Το θύρωμα αυτό, δώρο του Κρητός Πάπα Αλεξάνδρου ΕΥ προς τη μονή τη δεύτερη δεκαετία του 15ου αιώνα αφαιρέθηκε από την αρχική του θέση και τοποθετήθηκε στη νέα όταν άρχισαν να κτίζονται οι τουρκικοί στρατώνες. Αυτό έγινε επειδή τα κτίσματα της μονής είχαν καταρρεύσει κατά τη διάρκεια του σεισμού του 1856.
Μετά την αυτονομία και την αποχώρηση του τουρκικού στρατού, στους παλαιούς στρατώνες στεγάστηκε το "Γυμνάσιο Ηρακλείου" ενώ αργότερα το 1921, στεγάστηκε σε αυτούς και το δεύτερο γυμνάσιο της πόλης. Στα τέλη της δεκαετίας του 1920, με σχέδια του αρχιτέκτονα Δημ. Κυριακού, το τουρκικό κτίριο υφίσταται εκτεταμένες τροποποιήσεις ώστε να λειτουργήσει ως σύγχρονο διοικητήριο. Έτσι το ενιαίο κτίσμα χωρίζεται σε τρια επί μέρους τμήματα, ανάμεσα στα οποία δημιουργούνται ευρείες υπαίθριες διαβάσεις. Τα ξύλινα πατώματα και η ξύλινη στέγη αντικαθίστανται με πλάκες από οπλισμένο σκυρόδεμα και οι όψεις του μορφολογούνται σύμφωνα με τις επιταγές του κλασικισμού.
ΣΗΜ.: Τα στοιχεία είναι από το βιβλίο "Το Ηράκλειο εντός των Τειχών" της Χρ. Τζομπανάκη.

1on.gif (2742 bytes)