Ταξίδι στο άπειρο και αναζήτηση


 

Ταξίδι στο άπειρο και αναζήτηση εξωγήινων πολιτισμών
 

Του Βασίλη Χατζηγιάννη*

Μέρος 1ο

Η έννοια του απείρου είναι τόσο αρχαία όσο και η Ιόνιος φιλοσοφία , η οποία πρώτη την θεώρησε. Με την έννοια όμως αυτή ασχολήθηκε πολύ και η αρχαία Ινδική και Κινεζική φιλοσοφία. Το άπειρον ανέκαθεν προξένησε και προξενεί αρκετές δυσκολίες και προβλήματα στο καθορισμό του όπως και στην κατανόησή του.

Με την έννοια « άπειρον » εννοούμε συνήθως κάτι το οποίο αντίκειται στο πεπερασμένο, κάτι χωρίς τέλος , κάτι έξω από το οποίο δεν υπάρχει τίποτε , κάτι το οποίο δεν επιδέχεται περαιτέρω αύξηση. Ο αείμνηστος ακαδημαϊκός Π. Ζερβός σε μια εισήγησή του στην Ακαδημία Αθηνών τόνισε ακριβώς ότι : « όπου εισέρχεται το άπειρον είναι ανάγκη να προφυλασσώμεθα από την φαινομενικήν του διαύγειαν » ( Η λογική του απείρου πρακτικά ακαδημίας Αθηνών ).

Στα εκατόν πενήντα εκατομμύρια χιλιόμετρα από τη Γη υπάρχει το δικό μας άστρο της ζωής. Το όνομά του είναι Ήλιος και πολλούς αιώνες πριν οι άνθρωποι καταλάβουν τη σημασία και τη σπουδαιότητά του για μας, το άστρο αυτό, λατρεύτηκε από αρχαίους πολιτισμούς όπως οι Αιγύπτιοι , οι Έλληνες και οι Ρωμαίοι. Στη Γαλατία οι ιερείς έκοβαν πράσινα φυτά με σκοπό να ανάψουν φωτιές ώστε να δυναμώσουν τον χλιαρό φθινοπωρινό Ήλιο.

Τον έκτο π.Χ αιώνα οι οπαδοί του Έλληνα μαθηματικού, Πυθαγόρα, καθόρισαν ότι η Γη περιστρεφόταν κάθε 24 ώρες γύρω από ένα στοιχείο που το ονόμασαν φωτιά και μετά από δύο αιώνες αργότερα, ήλθε ο Αριστοτέλης να ανακατέψει τα χαρτιά εκφράζοντας τη θεωρία του, που την αποδέχτηκε όλος ο γνωστός κόσμος, ότι δηλαδή η Γη ήταν το κέντρο του σύμπαντος και τα άλλα ουράνια σώματα περιστρεφόταν γύρω από τη Γη.

Η θεωρία αυτή βρισκόταν στο αποκορύφωμά της μέχρι που ο Κοπέρνικος έβαλε τη Γη και τον Ήλιο στη σωστή και αντίστοιχη θέση τους.

Πολλοί άλλοι επιστήμονες προσπάθησαν να καταλάβουν τη σύσταση του δικού μας άστρου ( Ήλιου ) και τον πέμπτο π.Χ αιώνα, ο Έλληνας φιλόσοφος και αστρονόμος Αναξαγόρας μίλησε για μια ερυθροπυρομένη - φλεγόμενη μάζα μετάλλου και είναι αξιοπερίεργο να παρατηρήσομε ότι μια από τις πλέον αλλόκοτες υποθέσεις σχετικά με τη σύσταση του Ήλιου είναι πολύ πιο πρόσφατη και ανάγεται στις αρχές του δεκάτου ένατου αιώνα όταν ο Άγγλος αστρονόμος William Herschel υπέθεσε ότι ο Ήλιος ήταν ένα στερεό σώμα περιβεβλημένο από φωτεινά σύννεφα και κατοικημένος από ζωντανές υπάρξεις που μπορούσαν να ζουν σ’ αυτό το ανώμαλο περιβάλλον.

Ύστερα μεταξύ του δεκάτου ένατου και εικοστού αιώνα, οι πιο προωθημένες έρευνες και μελέτες οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι ο Ήλιος είναι ένα άστρο με κοινά χαρακτηριστικά των άστρων που μπορούμε να παρατηρήσομε στον έναστρο ουράνιο θόλο

Από τις απλές σπουδές μας στο σχολείο ξέρουμε ότι το κάθε άστρο είναι όπως ένας Ήλιος , έχει δηλαδή δικό του φως ενώ ένας πλανήτης είναι σκοτεινός που περιστρέφεται γύρω από το άστρο του από το οποίο δέχεται το φως και τη θερμότητα, και ότι ένας δορυφόρος είναι ένα σκούρο σώμα που περιστρέφεται γύρω από τον πλανήτη και μαζί μ’ αυτόν γύρω από το άστρο.

Ο χορός αυτός άστρω, πλανητώ, δορυφόρω, αστεροειδώ, κομητώ, επαναλαμβάνεται πιθανώς σε κάθε γνωστή ή άγνωστη περιοχή του σύμπαντος.

Σήμερα εμείς γνωρίζομε ότι υπάρχουν διάφοροι τύποι άστρων τόσο από πλευράς μεγέθους όσο από πλευράς συστάσεως και ξέρουμε ακόμη , με σχεδόν απόλυτη βεβαιότητα, ότι πολλά από τα άστρα αυτά έχουν γύρο τους πλανήτες σχηματίζοντας με τον τρόπο αυτό ηλιακά συστήματα που βρίσκονται έτη φωτός μακριά από το δικό μας.

Ας φανταστούμε τώρα ότι μπορούμε να μειώσομε τη διάσταση των άστρων σε πιο συνηθισμένες διαστάσεις για τα δικά μας μέτρα μετρήσεων, δηλαδή ας φανταστούμε ότι το μικρότερο άστρο του σύμπαντος να έχει τις διαστάσεις ενός κόκκου άμμου. Στην περίπτωση αυτή το μεγαλύτερο άστρο που γνωρίζομε θα είχε τις διαστάσεις ενός θόλου διαμέτρου εκατό μέτρων περίπου και το δικό μας άστρο ο Ήλιος μας δηλαδή θα είχε τις διαστάσεις μιας μπάλας του μπάσκετ. Επομένως τώρα ξέρομε ότι ο Ήλιος , όπως και οι πλανήτες, έχουν διαστάσεις ιδιαίτερα μεταβλητές και ξέρουμε επίσης ότι ο Ήλιος μας δεν είναι από τους πιο μεγάλους και με αυτό τον τρόπο φτάνουμε στο συμπέρασμα ότι υπάρχουν διάφοροι τύποι κατάταξης των πλανητών και των άστρων με βάση το μέγεθος και το χρώμα τους. Παρατηρώντας τα στο θόλο του ουρανού σε εμάς τα άστρα φαίνονται όλα άσπρα και, εξ’ αιτίας του ότι το φως τους φτάνει στα μάτια μας αφού περάσει τα στρώματα της γήινης ατμόσφαιρας που δεν έχει την ίδια οπτική πυκνότητα, αλλά και επειδή τόσο η μεταξύ τους απόσταση όσο και η απόστασή τους από εμάς είναι αστρονομικά μεγάλη, μας φαίνονται σαν να είναι τοποθετημένα στην ίδια απόσταση και με ακτίνες που λάμπουν και τρεμοπαίζουν ( η στίλβη των άστρων), αλλά στην πραγματικότητα είναι σφαίρες φωτιάς που βρίσκονται σε τεράστιες αποστάσεις από εμάς και μεταξύ των και φαινομενικά σταθερές στον ουρανό.

Τα άστρα κατατάσσονται από απόψεως μεγέθους, σε Γίγαντες, Μεσαία και νάνους και από απόψεως χρώματος σε γαλάζια, άσπρα, κίτρινα, και κόκκινα και οι θερμοκρασία τους είναι μεγαλύτερη στα γαλάζια και μικρότερη στα κόκκινα. Ο Ήλιος θεωρούμενος ως ένα κίτρινο άστρο μεσαίου μεγέθους και ηλικίας περίπου πέντε δισεκατομμυρίων ετών βρίσκεται ήδη στο μέσο της ηλικίας του. Ως μια τεράστια ατομική βόμβα εκσφενδονίζει στο διάστημα γλώσσες φωτιάς που θα μπορούσαν να καταστρέψουν και να κονιορτοποιήσουν τη Γη , η οποία για καλή μας τύχη, βρίσκεται στη σωστή απόσταση και έχει μια περιστροφική κίνηση τόσο γύρω από τον Ήλιο όσο και από τον εαυτό της ώστε να δέχεται , στις σωστές αναλογίες, το φως και τη θερμότητα για τις ζωτικές και ενεργειακές της ανάγκες . Η διάμετρος του Ήλιου είναι 109 φορές εκείνης του δικού μας πλανήτη και θα μπορούσε να χωρέσουν στο εσωτερικό του ένα εκατομμύριο και 333 χιλιάδες πλανήτες όπως ο δικός μας και για να μπορεί να λάμπει έτσι έντονα στον ουρανό δαπανά 4 εκατομμύρια τόνους από την ύλη του το δευτερόλεπτο, ευτυχώς από την τεράστια ποσότητα ακτινοβολίας που εκπέμπει η Γη συλλαμβάνει μόνο το μισό δισεκατομμυριοστό της ακτινοβολίας αυτής και πάντως θα ήταν πάλι υπερβολικό και επικίνδυνα μεγάλο αν δεν υπήρχε η ατμόσφαιρα που μας προστατεύει.

H επιφάνειά του έχει μια μέση θερμοκρασία των έξι χιλιάδων βαθμών ενώ στο εσωτερικό του φθάνουμε σε εκατομμύρια βαθμώ, αλλά σε πέντε περίπου δισεκατομμύρια χρόνια η διαδικασία αυτή θα αλλάξει και ο Ήλιος θα πάψει να αυξάνει την θερμοκρασία του και θα γίνει ένας κόκκινος Γίγας που θα διασταλεί τουλάχιστον εκατό φορές ως προς τη σημερινή του διάμετρο καταπίνοντας τον Ερμή, την Αφροδίτη και πιθανώς τη Γη. Ύστερα ο Ήλιος θα πεθάνει καταντώντας ένα σώμα σκούρο και κρύο.

Το σύμπαν έτσι όπως το γνωρίζομε δεν θα υπάρχει πλέον αλλά , πιθανώς , εμείς δεν θα είμαστε εκεί για να το δούμε. Εκτός και αν αποδεχτούμε την άποψη του Ιουλίου Βερν που όπως λέγει στο μυθιστόρημα του « Γύρω από τη Σελήνη » ……..Τότε ο ίδιος ο Θεός θα μας αποκαλύψει το μυστικό του ! Στην άλλη ζωή η ψυχή δεν έχει ανάγκη από μηχανές για να φωτιστεί . Θα εξομοιωθεί με την άπειρη σοφία !

Το Ηλιακό μας σύστημα, όλα τα άστρα του ουρανού και τόσα άλλα ουράνια σώματα αποτελούν μέρος ενός συνόλου άστρων που λέγεται γαλαξίας με τη γνωστή σπειροειδή υποβλητική του μορφή. Σε ένα από τους εξωτερικούς βραχίονες του γαλαξία αυτού που είχε πιθανώς τη μορφή ενός αυγού κάπως συμπιεσμένου τέσσερα δισεκατομμύρια και μισό χρόνια πριν δημιουργήθηκαν οι κατάλληλες συνθήκες για τη γένεση ενός καινούργιου συστήματος , ενός συστήματος που θα είχε μεγάλη σημασία για εμάς , οι συνθήκες αυτές ήταν μια σύνθεση αερίων των οποίων το 90 % ήταν Υδρογόνο και σχεδόν το 10% Ήλιο και κάποια άλλα δευτερεύοντα στοιχεία.

Το μείγμα αυτό των αερίων άρχισε να συστέλλεται και επομένως να θερμαίνεται, και όταν η θερμοκρασία του έφτασε τα δέκα εκατομμύρια βαθμούς ξεκίνησε μια πυρηνική αντίδραση που ελευθέρωσε στο διάστημα μια τεράστια ποσότητα ενέργειας : ο Ήλιος είχε γεννηθεί !

Το φωτεινό κύμα κρούσεως (πίνακας) που προέκυψε από την έκρηξη αυτή έπληξε τα αέρια που περιστρεφόταν κοντά στο άστρο που μόλις είχε δημιουργηθεί. Στις επιφάνειές που σιγά σιγά συναθροιζόταν άρχιζαν να δημιουργούνται πάγοι και άλλα πτητικά στοιχεία , πολύ σύντομα η θερμότητα του Ήλιου αραίωσε με τη διαστολή των υπόλοιπων στοιχείων ενώ σε μεγαλύτερες αποστάσεις οι δημιουργούμενοι πλανήτες μπόρεσαν να κρατήσουν περισσότερο Υδρογόνο και Ήλιο και έτσι με αυτό τον τρόπο δημιουργήθηκαν οι ογκώδεις πλανήτες αλλά μικρής πυκνότητας όπως ο Δίας και ο Κρόνος.

Στην αρχή , κατά τη γένεση αυτών των κόσμων το διάστημα ήταν οργωμένο από θραύσματα κάθε τύπου και κάθε μεγέθους, αλλά οι πλανήτες γίγαντες, με την μεγάλη ελκτική τους δύναμη άρχισαν να λειτουργούν σαν τέλειες κοσμικές σκούπες παρόλο που οι πλανήτες βομβαρδίστηκαν με τεράστιες δόσεις , αλλά αυτό συνετέλεσε στο να αυξηθεί η μάζα των. Τα ίχνη των προσκρούσεων αυτών φαίνονται ακόμα και σήμερα στη Σελήνη, στον Ερμή, στον Άρη και σε όλα τα ουράνια σώματα των οποίων η επιφάνεια είναι ορατή μέσω οπτικού τηλεσκόπιου.

( Αύριο η συνέχεια )

* Ο Βασίλης Χατζηγιάννης είναι καθηγητής Μηχανικής Ρευστών και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας του ΑΤΕΙ Κρήτης vashatzi@hotmail.com

www.tm.teiher.gr/vhatz

Μέρος 2ο


Ενα άλλο φαινόμενο ακόμη πιο μυστηριώδες αλλά υπαρκτό στο σύμπαν είναι οι μαύρες τρύπες. Όταν ένα αστέρι εξαντλήσει τα καύσιμα του μπορεί να εκραγεί και να γίνει αυτό που λέγεται Σουπερνόβα , μια απέραντη έκρηξη φωτός και ενέργειας και σε λίγα δευτερόλεπτα ο πυρήνας του αρχίζει να καταρρέει προς το εσωτερικό του. Η έκρηξη αυτή εξακοντίζει το μεγαλύτερο μέρος του εξωτερικού περιβλήματος του άστρου στο διάστημα αλλά άλλη ποσότητα ύλης παραμένει στον πυρήνα. Η ύλη αυτή συντρίβεται από την ίδια τη δύναμη της βαρύτητάς της και συμπυκνώνεται τόσο μέχρι να γίνει ένα είδος τρύπας ενός μαύρου απόλυτου υπό τη έννοια ότι ούτε το φως μπορεί που θα πέσει πάνω της μπορεί πλέον να φύγει.

Το άστρο αυτό που κατάντησε μια μαύρη τρύπα συνεχίζει να κινείται στο διάστημα αλλά στην πράξη είναι αόρατο. Οτιδήποτε το πλησιάσει σε μια κρίσιμη απόσταση το καταπίνει, μηδενίζεται, και πολύ δύσκολα μπορούμε να πούμε ότι πρόκειται για ένα πέρασμα σε ένα άλλο Σύμπαν, μια μαύρη τρύπα είναι ένα σχίσιμο στο ύφασμα του σύμπαντος, είναι ίσως το τίποτα του απείρου.

Όπως είπαμε όλο αυτό το σύνολο των άστρων υπάρχει σε ένα ενιαίο, γιγάντιο σωρό-ορμαθό που λέγεται Γαλαξίας, ο δικός μας Γαλαξίας λέγεται από τον λαό Ιορδάνης ποταμός και στις νύκτες που είναι όλο πιο σπάνιες με τον ουρανό χωρίς φωτεινή ρύπανση, είναι δυνατό να δούμε ένα από τους βραχίονες αυτούς της μεγάλης σπειροειδούς που μας περικλείει. Ωστόσο μόνο σ’ αυτή τη ζώνη υπάρχουν δισεκατομμύρια άστρα και όλος ο Γαλαξίας συντίθεται από εκατοντάδες δισεκατομμύρια άστρα σε μια δίνη πλάτους εκατό χιλιάδων ετών φωτός.

Το όνομά του, που είναι ένα επίθετο, ονομαζόταν από τους αρχαίους Έλληνες και ως γαλακτικός κύκλος οι οποίοι τον είδαν στο τρεμοφέγγισμά του σαν το ίχνος γάλακτος που προερχόταν από το στήθος της Ήρας ενώ θήλαζε τον Ηρακλή αλλά, όπως πάντοτε, η επιστημονική παρατήρηση κατάργησε την ποιητική αυτή αξία για να επισημάνει μια άλλη.

Ο Γαλιλαίος στο πόνημά του « Sidereus Nuncius » του 1610 έγραφε :

«Η Γαλακτική οδός φαίνεται ως μια συνάθροιση ετερόκλητων και απειράριθμων αστεριών, διασκορπισμένα σε σωρούς , τόσο που, σε οποιαδήποτε περιοχή αυτής κατευθύνεται το τηλεσκόπιο, αμέσως ένα μεγάλο πλήθος αστεριών φαίνεται ξανά στο οπτικό πεδίο του τηλεσκοπίου, από τα οποία πολλά φαίνονται αρκετά μεγάλα , αλλά το πλήθος των μικρότερων είναι εντελώς ανεξερεύνητο».

Δεν ήταν εύκολο να καθοριστούν οι αποστάσεις των άστρων και, με αυτή την έννοια , έγιναν αρκετές προσπάθειες. Κατά το δεύτερο μισό του 700 ο William Herschel πήρε ως μονάδα μέτρησης την απόσταση μεταξύ Γης και του Σείριου, που με το να είναι το πιο φωτεινό αστέρι εθεωρείτο το πιο κοντινό , γι αυτό κατέληξε ότι ο Γαλαξίας είχε μήκος χιλίων σειριομέτρων και ένα πάχος εκατό σειριομέτρων στη κεντρική διόγκωσή του.

Σήμερα ξέρομε ότι η απόσταση από τη Γη και το Σείριο ( το ωραιότερο ίσως άστρο του ουρανού) είναι περίπου εννέα έτη φωτός. Δεν είναι εύκολο να χαράξομε ένα χάρτη του ουρανού αλλά σίγουρα ξέρομε ότι υπάρχουν Γαλαξίες ιδιαίτερα όμοιοι με τον δικό μας του οποίου η σπειροειδής μορφή φαίνεται να είναι η πιο συνηθισμένη.

Στην κοντινή απόσταση από εμάς, μόνο έξη έτη φωτός, υπάρχουν ο γαλαξίας της Ανδρομέδας και Μ31 που είναι και οι δύο σπειροειδής όπως ο δικός μας , Μ33 που βρίσκεται στον αστερισμό του τριγώνου, πιο μικρός αλλά επίσης σπειροειδής και ύστερα άλλοι μικρότεροι ελλειπτικής και τριγωνικής μορφής.

Οι πιο κοντινοί σε εμάς είναι το Μεγάλο και το Μικρό νέφος του Μαγγελάνου καθότι ο πρώτος βρίσκεται μόνο σε 170 χιλιάδες έτη φωτός από εμάς και ο δεύτερος από τους παραπάνω αστερισμούς μόλις λίγο πιο πέρα. Οι αστερισμοί αυτοί γυρίζουν γύρω από τον δικό μας σαν δορυφόροι σε ένα χρόνο περίπου ενός δισεκατομμυρίου ετών φωτός.

Ο Γαλαξίας της Ανδρομέδας απέχει από τη Γη περίπου 2,2 εκατομμύρια έτη φωτός και περιγράφτηκε από το 946 μετά Χριστό από τον άραβα αστρονόμο Abu I – Hsain al Sufi και το μέγεθός του είναι μιάμιση φορά τον δικό μας και πολύ όμοια μορφή με τον δικό μας , ώστε παρατηρώντας στον , μπορούμε να έχομε μια ιδέα του δικού μας διαστημόπλοιου που ταξιδεύει με ασύλληπτη ταχύτητα στο διάστημα.

Μέχρι σήμερα έχουν ταξινομηθεί 2712 ορμαθοί Γαλαξιών και η καταμέτρησή των δεν έχει ακόμα τελειώσει και ίσως δεν θα τελειώσει ποτέ…

Μέσα σ’ αυτόν τον δονούμενο ωκεανό, των εκατομμυρίων δισεκατομμυρίων ΄Ήλιων που υποθετικά μπορούν να έχουν δισεκατομμύρια δισεκατομμυρίων πλανήτες , είμαστε πράγματι μόνοι σ’ αυτό το ατελείωτο σύμπαν ;

Η πρώτη προσπάθεια επικοινωνίας με εξωγήινους έγινε από τον γερμανό μαθηματικό Carl Friedrich Gauss ο οποίος πρότεινε να σχεδιασθεί το θεώρημα του Πυθαγόρα στην κεντρική Ασία σε μια τεράστια έκταση χωρίς κανένα οικολογικό σεβασμό στο δάσος και φυτεύοντας σιτάρι τόσο στο ορθογώνιο τρίγωνο όσο και στα τετράγωνα των καθέτων πλευρών και της υποτείνουσας.

O Charles Cross πρότεινε να χρησιμοποιηθεί ένα τεράστιος καθρέπτης και να κατευθύνει μια φωτεινή δέσμη προς τον πλανήτη Άρη.

Το 1900 προκηρύχθηκε ένα βραβείο 100.000 φράγκων για όποιον μπορούσε να αποδείξει ότι είχε επαφή με εξωγήινους. ‘Όμως τίποτε δεν έχει γίνει μέχρι σήμερα και οι τεχνητοί δορυφόροι και τα άλλα μέσα που εξερευνούν το διάστημα δεν μας έδωσαν κανένα στοιχείο ώστε να είμαστε αισιόδοξοι ότι υπάρχουν νοήμονα εξωγήινα όντα.. Ίσως δεν έχομε καταλάβει πόσο τυχεροί είμαστε με το να βρισκόμαστε σε ένα πλανήτη που έχει τις σωστές διαστάσεις στη σωστή απόσταση από τον Ήλιο, ένα Ήλιο που αντιστοιχεί στο κατάλληλο ευεργέτημα αλλά ένας απλός μαθηματικός υπολογισμός μπορεί να μας αποδείξει ότι στο Γαλαξία μας θα μπορούσαν να υπάρχουν 600 εκατομμύρια πλανήτες του τύπου της Γης. Ξέρομε με απόλυτη ακρίβεια ότι στον Γαλαξία υπάρχει ένας τεχνολογικός πολιτισμός που είναι ο δικός μας και ας δούμε αν θα μπορούσαν να υπάρχουν άλλοι. Στον Γαλαξία μας υπάρχουν περίπου τριακόσια δισεκατομμύρια άστρων από τα οποία αυτά πού είναι όμοια με το δικό μας είναι κατά τους πλέον αισιόδοξους 5 δισεκατομμύρια και 100 εκατομμύρια κατά τους πλέον απαισιόδοξους και τουλάχιστον το 10 % από τα άστρα αυτά θα πρέπει να έχουν πλανήτες συμβατούς με τη ζωή.

Υπάρχουν επιστήμονες που υποστηρίζουν ότι η ζωή παρουσιάζεται κάθε φορά που οι βασικές, οι στοιχειώδεις συνθήκες το επιτρέπουν και αν αυτό ήταν αλήθεια έπρεπε να υπάρχουν ένα δισεκατομμύριο πλανήτες με πρωτόγονη ζωή όπως τα βακτήρια , αλλά αντιθέτως αν η ζωή δημιουργείται μόνο συμπτωματικά, τυχαία , στις περιπτώσεις εξωφρενικής απαισιοδοξίας θα έχουμε τουλάχιστον 5 εκατομμύρια πλανήτες υπόλογους για την ύπαρξη ζωής. Αλλά θέλομε να πούμε περισσότερα και σκεφτόμαστε μόνο τη λεγόμενη νοήμονα ζωή. Βρισκόμαστε πάντοτε από το μέρος των πιο απαισιόδοξων και , πάντοτε σύμφωνα με τη θεωρία των πιθανοτήτων υπάρχει ένα πρόβλημα ακόμη πιο σπουδαίο : για πόσο χρόνο πρέπει να αναπτύσσεται και να διαρκεί στο χρόνο ένας πολιτισμός ώστε ο πολιτισμός αυτός να μπορέσει να επικοινωνήσει με έναν άλλο σύγχρονο και αυτό λαμβανομένου υπόψη ότι η απόσταση για την ανταλλαγή πληροφοριών μπορεί να είναι ασύλληπτα μεγάλος για τα όρια της ζωής όπως εμείς τα γνωρίζομε ;

Επομένως παραμένομε στην υποχρεωτική απαισιοδοξία και επειδή στο γνωστό Σύμπαν υπάρχουν κάτι περίπου 100 δισεκατομμύρια άστρα , να γιατί θα μπορούσαν να υπάρχουν τουλάχιστον δέκα χιλιάδες πλανήτες με ένα τεχνολογικό πολιτισμό ήδη εξελιγμένο.

Οι αποστάσεις είναι τεράστιες , ανυπέρβλητες επομένως, πιθανώς , δεν θα μάθουμε ποτέ αν οι υπολογισμοί μας έχουν μια βάση απαισιόδοξης αλήθειας αλλά όχι ότι γι αυτό η αναζήτηση νοήμονος ζωής σε άλλους κόσμους θα σταματήσει.

Ο διαστημικός αμερικανικός οργανισμός NASA (National Aeronauticus and Space Administration ) κατασκεύασε ένα όργανο του οποίου η ικανότητα είναι να μπορεί να πληροφορείται για τυχόν λογικά σήματα εξαιρώντας τα από τα συνηθισμένα που οφείλονται στους ηλεκτρικούς-ηλεκτρονικούς θορύβους του πυθμένα του σύμπαντος.

Η επεξεργασία των σημάτων αυτών γίνεται από ένα είδος υπολογιστών ιδιαίτερα εξελιγμένων που ονομάζεται MCSA (Mega Chanel Spectrum Analyzer) το οποίο εργάζεται συγχρόνως σε δέκα εκατομμύρια κανάλια.

Το πρόγραμμα άρχισε τις εργασίες του στις 12 Οκτωβρίου 1992 και προβλεπόταν να εξετάσει τα σήματα που προερχόταν από 800 άστρα όμοια με τον Ήλιο μας μέσα σε δέκα χρόνια. Η δαπάνη για μια τέτοια επιχείρηση θα ήταν της τάξης των 100.000.000 δολαρίων αλλά ο πρόεδρος Clinton έκοψε τις πιστώσεις και το 1993 οι εργασίες του προγράμματος MCSA σταμάτησαν. Το πρόγραμμα είχε το γενικό όνομα SETI ( Search for extraterrestrial Intelligence ) το δε όνομα αυτό θεωρήθηκε αστείο από ορισμένους αδέξιους και προκατειλημμένους επιστήμονες και προσωρινά καταργήθηκε. Ευτυχώς όμως μια ομάδα νέων ερευνητών με νέα και χωρίς αρτηριοσκλήρωση μυαλά , που δεν θεώρησε άσκοπη την έρευνα αυτή, συνέχισε τις έρευνες αξιοποιώντας τις επιχορηγήσεις από ιδιωτικές εταιρείες όπως η Hewlett Packard και η Microsoft Intel θεμελιώνοντας έτσι το SETI Institute το δε πρόγραμμα ονομάστηκε Phoenix από το όνομα του γνωστού πουλιού που αναγεννήθηκε από τις στάχτες του.

Το πρόβλημα για να μπορέσομε να επικοινωνήσομε με εξωγήινα όντα με νοημοσύνη όπως ήδη έχομε πει είναι η τεράστια απόσταση και η δυνατότητα μετάδοσης γενετικών κωδίκων όπως το Α ως Ανδρομέδα ή στοιχεία γεωμετρίας όπως το Πυθαγόρειο θεώρημα ή στοιχεία της Μηχανικής των ρευστών για την ανάπτυξη δύναμης ώθησης για ταξίδια στο διάστημα όπως η κλασική ώθηση δύναμης ( μεταβολή της ορμής ) κ.λ.π όπως στην περίπτωση του Contact πρέπει δυστυχώς να θεωρούνται φανταστικές.

Παρόλα αυτά , μέσω του τηλεσκοπίου του Arecibo στο Portorico, στάλθηκε ένα μήνυμα σε δυαδικό κώδικα προς το σμήνος Μ13 ένα σύνολο 1679 δονήσεων οι οποίες αν μπουν στη σωστή σειρά δίνουν ένα πανόραμα αρκετά πλήρες του πολιτισμού μας.

Παρουσιάστηκε η μορφή ενός ανθρώπινου όντος , το DNA και η διπλή του έλικα, η πλανητική σύνθεση ενός πλανητικού συστήματος . Το μήνυμα αυτό έφυγε το 1974 και ο προορισμός του είναι μακρύς πενήντα χιλιάδες έτη φωτός.

Τα ραδιοτηλεσκόπια είναι πάντοτε προσανατολισμένα προς Ήλιους όμοιους με τον δικό μας της ίδιας ηλικίας και αυτοί που σχηματίζουν τον πυρήνα του γαλαξία φαίνεται να είναι οι πλέον υποσχόμενοι όπως και εκείνοι με δακτύλιο γύρω από τον πυρήνα , δακτύλιος που από πολλούς ονομάστηκε γαλακτική δέσμη της ζωής.

Διατρέξαμε ένα Σύμπαν , μόλις ακουμπήσαμε τα θαυμάσιά του, παρατηρήσαμε για λίγο τον ουρανό, και ταξιδέψαμε σε κόσμους φανταστικούς με διαστημόπλοιο ένα κομήτη τρέχοντας σε δρόμους από κρυστάλλινο φως πλησιάζοντας τις τεράστιες στήλες φωτιάς του Ήλιου και η μόνη μας λύπη είναι ότι επρόκειτο για ένα μοναχικό ταξίδι χωρίς κανέναν εξωγήινο να μας κάνει παρέα.

Αν είμαστε μόνοι μέσα σ’ αυτό το μεγάλο, απέραντο, απροσμέτρητο Σύμπαν ή αν οι φωνές τους είναι πολύ μακριά από εμάς για να τις ακούσομε με τα ασθενικά μας αφτιά , ας γυρίσομε στο δικό μας μικρό μας πλανήτη στο γαλάζιο εκείνο κόσμο που περιφέρεται γύρω από ένα μικρό άστρο που παρατηρώντας τον ενώ τον πλησιάζομε μπορούμε να δούμε τα άσπρα σύννεφά του στη θέση των καταιγίδων από τα οξέα της Αφροδίτης ή από την άμμο που ξεσηκώνει ο άνεμος του Άρη, να δούμε επίσης το γαλάζιο της θάλασσας αντί των κρατήρων του Ερμή ή τις αποξεραμένες λάβες από την παγωνιά του φεγγαριού και ενώ παρατηρούμε όλα αυτά καταλαβαίνουμε όλο και περισσότερο πόσο αυτός ο μικρός κόσμος είναι θαυμάσιος…



* Ο Βασίλης Χατζηγιάννης είναι καθηγητής Μηχανικής Ρευστών και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας του ΑΤΕΙ Κρήτης vashatzi@hotmail.com

www.tm.teiher.gr/vhatz