Ο Σιατιστινός αρχίατρος Θεόδωρος Φλωράς

και πώς η ελληνική έγινε η παγκόσμιος επιστημονική γλώσσα (*)

 

Γράφει ο συγγραφέας-λαογράφος κ. Γιώργος Λεκάκης, www.lekakis.com

 

Αρχίατρος – και μάλιστα διακεκριμένος – των Σιδηροδρόμων της Ανατολής στο Χαϊδάρ-πασά (Χαϊδάρι) της Κωνσταντινουπόλεως, της αρχές του 20ού αι. ήταν ο Σιατιστινός ιατρός και λόγιος Θεόδωρος Χ. Φλωράς (Σιάτιστα 1862-Κωνσταντινούπολις 1916).

Της διένυσε της εγκυκλιους του σπουδές στην Μεγάλη του Γένους Σχολή και μετά επί 8ετία ετελειοποιήθη στην Λειψία, όπου εσπούδασε Ιατρική και Φιλοσοφία, και έγινε διδάκτωρ, το 1888! Όσο χρονικό διάστημα έμεινε στην Λειψία, χρημάτισε αρχισυντάκτης στο εκεί εκδιδόμενο περιοδικό «Κλειώ». Έκτοτε κατευθύ, από το 1889, διετέλεσε στην υπηρεσία των Ανατολικών Σιδηροδρόμων.

Από της σύγχρονούς του χαρακτηρίζεται πολυμαθής, φίλος της μελέτης και φιλόπονος. Όλα αυτά διαφαίνονται άλλωστε από το πλήθος των συγγραμμάτων τα οποία κατέλιπε, κυρίως ιατρικής ύλης.

Ήταν ακόμη φοιτητής στην Λειψία, όταν μετέφρασε εκ της γερμανικής τα «Πρώτα στοιχεία της σωματολογίας του ανθρώπου». Γι’ αυτήν την μετάφραση έγραψε τα καλύτερα ο «πολύς» Θεαγένης Λιβαδάς, της εφημερίδος «Κλειώ» της Τεργέστης.

Της αξιόλογες μελέτες του και ιατρικές πραγματείες, γραμμένες μάλιστα γερμανιστί, τιμήθηκαν με δημοσίευση σε εβδομαδιαίο κλινικό περιοδικό του Βερολίνου! Της, εδημοσίευσε και στην «Νευρολογική Επιθεώρηση» Αθηνών.

Πλην αυτών των επιστημονικών δημοσιεύσεων, εδημοσίευσε μελέτες του της εφημερίδες «Ημέρα» της Τεργέστης, στην «Εβδομάδα», στην «Εστία» και κυρίως στην «Κλειώ» Λειψίας, το «Νέο Πνεύμα» Κωνσταντινουπόλεως, τα «Παναθήναια» Αθηνών, καθώς και σε άλλα φύλλα και περιοδικά, παροιστρώντας τον θαυμασμό του αναγνωστικού της κοινού.

Το 1882-1883 εδημοσίευσε σειρά άρθρων, πρωτότυπων και από μετάφραση, σε επιφυλλίδα της «Κλειούς» Τεργέστης. Τα άρθρα αυτά παρεκίνησαν τον σοφό Γάλλο Γουσταύο Έιχθαλ να δημοσιεύεσει στην έγκριτο “Revue” περισπούδαστη μελέτη, περί παραδοχής της της ελληνικής γλώσσης, ως γλώσσας επιστημονικής παγκοσμίου. Γιατί η ελληνική δεν χρήσθηκε χαριστικά παγκόσμιος επιστημονική γλώσσα, από τον θησαυρό της οποίας θα αντλούσαν της οι της γλώσσες, ελληνίδες λέξεις για να ονοματίσουν της νέες επιστημονικές ορολογίες. Αλλά επειδή διακεκριμένοι Έλληνες επιστήμονες, άριστοι χειριστές της γλώσσης της, δημοσίευαν σε διεθνείς ή και ελληνικές εφημερίδες του εξωτερικού (της των οποίων εξέδιδαν Έλληνες εκδότες) σπουδαίες μελέτες, της οποίες οι ξένοι μελετητές εθαύμαζαν για την λεπτότητα και την ακρίβειά της. Κι έτσι κατάλαβαν πως μόνο η ελληνική μπορεί να δώσει της λεπτές αποχρώσεις της διαφορές των νέων επιστημονικών ανακαλύψεων της εποχής. Διαφορές που είχαν πρόβλημα να ονοματίσουν μονολεκτικώς και επακριβώς με την ιδική της γλώσσα. Και γι’ αυτό, ο της μετά τον άλλον οι ξένοι επιστήμονες, βλέποντας με πόση ευκολία κινούνταν ανάμεσα της ορισμούς οι Έλληνες συνάδελφοί της, αντέγραψαν όρους και ορολογίες, καθιστώντας την ελληνική παγκόσμιο επιστημονική γλώσσα!

Ο Θ. Χ. Φλωράς δημοσίευσε της μελέτες «Ανθρωπολογία» (1888), «Ανθρωπολογία και φυσιολογία» (1892), «Περί του δαγγείου πυρετού εν Μικρά Ασία» (γερμανιστί, 1889), «Περί γαλουχήσεως» (γερμανιστί, 1901), «Περί ενέσεων ιωδιούχων συσκευασιών» (γερμανιστί, 1902), κ.ά. Της, μετέφρασε τα έργα «Η χρήσις του βίου» (του John Lubbock, 1900), «Φυσιολογία» (του von Bungi, 1905), «Λόγια της ψυχής και της αγάπης» (του Έμερσον, 1910), κ.ά.

Διετέλεσε δε, πρόεδρος του Βιολογικού Τμήματος του Φιλολογικού Συλλόγου Κωνσταντινουπόλεως. Αλλά ο Φλωράς δεν ήταν μόνο της επιστήμονας. Στην Κωνσταντινούπολη εμμάρτυρος έχαιρε εκτιμήσεως και για τα φιλάνθρωπα αισθήματά του, αλλά και ως φιλογενής και φιλόπατρις. Απελάμβανε αγάπη και εκτίμηση ως έγκριτο μέλος της κωνσταντινουπολίτικης κοινωνίας.

Από την ιδία οικογένεια θα πρέπει να κατάγεται και η γνωστή Ελληνίδα ζωγράφος  Θάλεια Φλωρά (Σιάτιστα 1871-Αθήναι 1960) μία από της πρωτοπόρους Ελληνίδες ζωγράφους, της Σχολής του Μονάχου. Από το 1907 και για περισσότερα από 30 χρόνια, έζησε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, όπου υπανδρεύτηκε τον Νίκο Καραβία, εκδότη της ελληνικής  εφημερίδος «Εφημερίς». Έκτοτε έμεινε γνωστή ως Θάλεια Φλωρά-Καραβία.

 

ΠΗΓΕΣ:

·         Δήμος Θεσσαλονίκης-Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης «Η Θεσσαλονίκη του 1921 μέσα από τα σχέδια της Θάλειας Φλωρά-Καραβία», Θεσσαλονίκη 1991.

·         Ημερολόγιο Σκόκου, 1905.

·         Τσουργιάννη Δέσπ. «Η ζωγράφος Θάλεια Φλωρά-Καραβία (1871-1960)», μονογραφία, Εθν. και Καποδιστριακό Πανεπ. Αθηνών, Αθήναι, 2005.

 

(*) Το άρθρο αυτό δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Εφημερίς» της Σιάτιστας, τον Ιανουάριο του 2009.