ΤΑ ΤΕΚΜΗΡΙΑ ΑΠΟΚΤΗΣΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ

Φορολογικός ΟΔΗΓΟΣ

Πόθεν έσχες: Ο μεγάλος πονοκέφαλος


Σε κάθε περίπτωση που ο φορολογούμενος έδωσε για αγορά περιουσιακών στοιχείων μεγαλύτερα ποσά από το εισόδημα που δηλώνει τότε θα φορολογηθεί με βάση αυτές τις δαπάνες

«ΠΟΝΟΚΕΦΑΛΟΣ» είναι τα τεκμήρια απόκτησης περιουσιακών στοιχείων, που συνδέονται και με τον έλεγχο του πόθεν έσχες. Η Εφορία θέλει να δηλώσουμε αν αγοράσαμε το 2000 περιουσιακά στοιχεία (σπίτι, οικόπεδο, αυτοκίνητο κ.λπ.), πόσα δώσαμε για την αγορά και πού βρήκαμε τα λεφτά.

Αυτό σημαίνει ότι ο φορολογούμενος πρέπει να γράψει στη φορολογική δήλωση τα χρήματα που πλήρωσε για τέτοιου είδους μεγάλης αξίας αγορές και να δικαιολογήσει την προέλευσή τους.

Τα ποσά αυτά η Εφορία θα τα προσθέσει στην τεκμαρτή δαπάνη διαβίωσης και θα βγάλει το συνολικό τεκμαρτό εισόδημα.

Στα τεκμήρια απόκτησης περιουσιακών στοιχείων περιλαμβάνονται και αντικείμενα με αξία που ξεπερνά το 1.000.000 δρχ. π.χ. ένας πίνακας, ένα κόσμημα, ένα πολυτελές χαλί, μια κρεβατοκάμαρα, ένα σαλόνι κ.λπ.

Στην περίπτωση που ο φορολογούμενος έδωσε για αγορά περιουσιακών στοιχείων ποσά μεγαλύτερα από το εισόδημα που δηλώνει (μόνο αυτά ή αθροιστικά με τα τεκμήρια διαβίωσης, δεν έχει σημασία) τότε θα φορολογηθεί με βάση τις δαπάνες αυτές. Την «τσιμπίδα» αυτή μπορεί να την αποφύγει ο φορολογούμενος μόνο αν προσκομίσει τα αναγκαία δικαιολογητικά που θα δείχνουν ότι είχε τα χρηματικά ποσά που έδωσε για τα περιουσιακά στοιχεία που αγόρασε και ότι τα ποσά αυτά είχαν φορολογηθεί.

Η Εφορία υποχρεούται να αφαιρέσει από την τεκμαρτή δαπάνη τα ποσά που μπορεί να δικαιολογήσει ο φορολογούμενος.

Τα ποσά που μπορείτε να επικαλεστείτε για να δικαιολογήσετε το πόθεν έσχες είναι:

­ Εισοδήματα που απαλλάσσονται από τον φόρο ή φορολογούνται με ειδικό τρόπο, όπως οι τόκοι καταθέσεων, ομολόγων του Δημοσίου κ.ά.

­ Ποσά που δεν θεωρούνται εισόδημα, όπως το εφάπαξ, η αποζημίωση λόγω απόλυσης κ.λπ.

­ Χρήματα που προέρχονται από την πώληση περιουσιακών στοιχείων.

­ Το συνάλλαγμα που εισήχθη νόμιμα από το εξωτερικό και δηλώθηκε κατά την εισαγωγή.

­ Δάνεια για την απόκτηση περιουσιακών στοιχείων.

­ Δωρεές ή γονικές παροχές χρημάτων.

­ Κέρδη από λαχεία, χρηματικά βραβεία κ.λπ.

Η Εφορία κτυπά με το πόθεν έσχες στις εξής περιπτώσεις.

1. Για αγορά ή ανέγερση ακινήτου: Στην περίπτωση αγορά στη διάρκεια του 2000 ο φορολογούμενος θα πρέπει να δηλώσει το ακίνητο. Αν το ακίνητο είναι στο αντικειμενικό σύστημα, πρέπει να γράψει την αντικειμενική του αξία που ήδη έχει αναφερθεί στο συμβόλαιο.

Στην περίπτωση που το ακίνητο δεν βρίσκεται σε περιοχές ενταγμένες στο αντικειμενικό σύστημα, ως τεκμαρτή δαπάνη θα ληφθεί υπόψη η τιμή του συμβολαίου αγοράς προσαυξημένη με την τυχόν διαφορά που προκύπτει από τη δήλωση φόρου μεταβίβασης. Σε περιπτώσεις που η αγορά έγινε με δόσεις, ως τεκμήριο θα ληφθεί υπόψη το άθροισμα των δόσεων που πληρώθηκαν το 2000.

Ειδικά σε περίπτωση ανέγερσης οικοδομής, ως τεκμήριο θα ληφθεί το κόστος κατασκευής συν ο φόρος προστιθέμενης αξίας.

Όμως από το τεκμήριο αγοράς ακινήτου εξαιρείται η πρώτη κατοικία μέχρι 120 τ.μ., συμπεριλαμβανομένης τυχόν αποθήκης ή άλλων βοηθητικών χώρων.

Αν η πρώτη κατοικία είναι μεγαλύτερη από 120 τ.μ. ως τεκμαρτή δαπάνη θα ληφθεί η αξία που αναλογεί στο εμβαδόν πάνω από 120 τ.μ.

Στην περίπτωση αγοράς οικοπέδου για ανέγερση πρώτης κατοικίας έως 120 τ.μ., η δαπάνη της ανέγερσης δεν εμπίπτει στο τεκμήριο.

Στο πόθεν έσχες υπάγεται μόνο το ποσό που δώσατε για να αγοράσετε το οικόπεδο.

Ακόμη μην ξεχνάτε πως στο πόθεν έσχες υπάγεται και η δαπάνη για κατασκευή δεξαμενής κολύμβησης (πισίνας).

2. Για τα δάνεια και τις πιστωτικές κάρτες: Στο στόχαστρο της Εφορίας είναι και οι τοκοχρεολυτικές δόσεις που πληρώθηκαν το 2000 για την εξυπηρέτηση δανείου από τράπεζα ή άλλον πιστωτικό οργανισμό.

Οι δόσεις αυτές αποτελούν τεκμαρτή δαπάνη για την Εφορία, η οποία τις συνυπολογίζει για να προσδιορίσει το τεκμαρτό εισόδημα.

Από τα τεκμήρια αυτά εξαιρούνται οι δόσεις που αφορούν δάνειο για αγορά πρώτης κατοικίας, της οποίας το εμβαδόν δεν πρέπει να ξεπερνά τα 120 τ.μ.

Όμως το ποσό που δεν θεωρείται τεκμήριο είναι αυτό που αφορά την εξόφληση του κεφαλαίου. Αντίθετα, το ποσό που αφορά τους τόκους του δανείου θεωρείται τεκμήριο και λαμβάνεται υπόψη.

Στην περίπτωση που η πρώτη κατοικία είναι μεγαλύτερη από 120 τ.μ. ως τεκμαρτή δαπάνη λαμβάνεται ολόκληρη η τοκοχρεολυτική δόση για το μέρος του δανείου που αναλογεί στο εμβαδόν πάνω από 120 τ.μ., ενώ για εμβαδόν έως 120 τ.μ., ως τεκμαρτή δαπάνη θα ληφθεί μόνο το ποσό των τόκων και όχι το ποσό για την εξόφληση του κεφαλαίου.

Προσέξτε ιδιαίτερα τις δόσεις που πληρώσατε το 2000 για αγορές που κάνατε με πιστωτικές κάρτες.

Οι τράπεζες θα στείλουν βεβαιώσεις που θα δείχνουν τι πληρώσατε ολόκληρη τη χρονιά που πέρασε. Αν μέσα στα ποσά αυτά υπάρχουν χρήματα που αφορούν χρεώσεις για αγορά μη καταναλωτικών αγαθών, όπως Ι.Χ., μηχανήματα, πίνακες ζωγραφικής και λοιπά περιουσιακά στοιχεία, οι αντίστοιχες τοκοχρεολυτικές δόσεις υπάγονται στο τεκμήριο απόκτησης περιουσιακών στοιχείων και γι' αυτό θα τις γράψετε στους κωδικούς 727-728 της δήλωσης.

Για χρεώσεις που αφορούν αγορές καταναλωτικών αγαθών (ρούχα, παπούτσια κ.λπ.) το ποσό των τοκοχρεολυτικών δόσεων θα αναγραφεί στους κωδικούς 729-730 της δήλωσης. Στις τοκοχρεολυτικές δόσεις συγκαταλέγονται και οι τόκοι υπερημερίας.

Να σημειωθεί ότι οι ετήσιες δόσεις αυτές δεν συναθροίζονται με τα άλλα τεκμήρια διαβίωσης, αλλά προστίθενται στα τεκμήρια αγοράς περιουσιακών στοιχείων (εκτός από τα ποσά που γράψατε στους κωδικούς 729-730).

3. Για τις δωρεές, τις γονικές παροχές και τις χορηγίες: Η δωρεά, η γονική παροχή και η χορηγία χρηματικών ποσών πάνω από 100.000 δρχ. στη διάρκεια του 2000 είναι τεκμήριο. Αν πραγματοποιήθηκαν περισσότερες δωρεές ή γονικές παροχές ή χορηγίες με ποσά κάτω από 100.000 δρχ. η καθεμιά, πάλι υπάρχει το τεκμήριο, γιατί η Εφορία αθροίζει όλα τα ποσά.

Στην περίπτωση που ο ίδιος ο φορολογούμενος κάνει μια δωρεά 90.000 δρχ. και η σύζυγός του μια χορηγία 95.000 δρχ., τότε το τεκμήριο δεν πιάνει κανένα από τους δύο, γιατί το όριο των 100.000 δρχ ισχύει χωριστά για κάθε σύζυγο.

Βέβαια, από το τεκμήριο εξαιρούνται όλες οι δωρεές που έγιναν στο Δημόσιο, στους δήμους και τις κοινότητες, στα ΑΕΙ, καθώς και στα νοσοκομεία.

4. Για την αγορά επιχειρήσεων: Τεκμήριο που υπόκειται και αυτό στο πόθεν έσχες είναι και η αγορά επιχειρήσεων ή η συμμετοχή στη σύσταση επιχείρησης ή στην αύξηση του εταιρικού κεφαλαίου.

Πρόκειται για ατομικές επιχειρήσεις, Ο.Ε., Ε.Ε. ή ΕΠΕ, κοινωνίες, κοινοπραξίες ή αστικές εταιρείες και όχι για Α.Ε. Έτσι ό,τι χρήματα δώσατε το 2000, πρέπει να τα δηλώσετε και να τα δικαιολογήσετε. Εξαιρείται η αγορά μετοχών εισηγμένων στο Χρηματιστήριο ή μεριδίων αμοιβαίων κεφαλαίων.

5. Για την αγορά αυτοκινήτων, σκαφών κ.λπ.: Τέλος, τεκμήριο που υπόκειται στο πόθεν έσχες είναι και η αγορά αυτοκινήτων, δίτροχων ή τρίτροχων αυτοκινούμενων οχημάτων, πλοίων αναψυχής και λοιπών σκαφών αναψυχής, αεροσκαφών και κινητών πραγμάτων αξίας πάνω από 1.000.000 δρχ. με εξαίρεση αυτά που αποτελούν αρδευτικό εξοπλισμό γεωργικής εκμετάλλευσης.

Τα δικαιολογητικά που πρέπει να προσκομίσετε

Το τεκμαρτό εισόδημα δεν λαμβάνεται υπόψη μόνο αν είναι μεγαλύτερο μέχρι 20% από το εισόδημα που δηλώνει ο φορολογούμενος

Τα τεκμήρια διαβίωσης και απόκτησης περιουσιακών στοιχείων ανατρέπονται, αν προσκομίσετε τα απαιτούμενα δικαιολογητικά. Αυτό γίνεται, κυρίως, όταν αποδειχθεί με στοιχεία ότι υπήρξαν λόγοι ανώτερης βίας.
Οι λόγοι ανώτερης βίας που δέχεται η Εφορία είναι, π.χ., η ολική καταστροφή του αυτοκινήτου σας. Ακόμη δέχεται ότι από πλημμύρες ή σεισμούς δεν ήταν δυνατό να χρησιμοποιήσετε τη δεύτερη κατοικία. Δεκτοί γίνονται επίσης οι εξής λόγοι:

­ Στρατιωτική θητεία

­ Φυλάκιση

­ Νοσηλεία

­ Ανεργία

­ Συγκατοίκηση με συγγενείς πρώτου βαθμού.

Το ίδιο ισχύει για τους ανήλικους ορφανούς που έχουν κληρονομήσει από τον πατέρα ή τη μητέρα Ι.Χ. αυτοκίνητο, όχι όμως δευτερεύουσα κατοικία ή σκάφος.

Βέβαια, οι λόγοι αυτοί δεν αρκούν από μόνοι τους για να παρακαμφθεί το τεκμήριο. Απαιτείται και η απόδειξη ότι συντρέχουν αυτοί οι λόγοι.

Γενικά, πάντως, το τεκμαρτό εισόδημα δεν λαμβάνεται υπόψη αν είναι μεγαλύτερο μόνο μέχρι 20% από το εισόδημα που δηλώνει ο φορολογούμενος.

Πιο εύκολα όμως μπορεί ο φορολογούμενος να δικαιολογήσει τα ποσά για την απόκτηση περιουσιακών στοιχείων ή να μειώσει το τεκμαρτό εισόδημα που προκύπτει από τέτοιες αγορές που υπόκεινται και στο πόθεν έσχες, χρησιμοποιώντας ποσά εισοδήματος που αναγνωρίζει η Εφορία για να δικαιολογηθούν οι αγορές. Τα ποσά αυτά είναι:

­ Πραγματικά εισοδήματα από τόκους καταθέσεων, τόκους από τίτλους του Δημοσίου, καθώς και άλλα εισοδήματα που απαλλάσσονται ή φορολογούνται με ειδικό τρόπο.

­ Ποσά που δεν θεωρούνται εισόδημα, όπως η αποζημίωση λόγω απόλυσης ή το εφάπαξ λόγω συνταξιοδότησης.

­ Χρηματικά ποσά από ρευστοποίηση περιουσιακών στοιχείων. Αν δηλαδή πουλήσετε κάποιο ακίνητο, αυτοκίνητο, δικαίωμα επικαρπίας ή ψιλής κυριότητας κ.λπ.

­ Συνάλλαγμα από το εξωτερικό που δηλώθηκε κατά την είσοδο στη χώρα.

­ Δάνειο. Για να δικαιολογηθεί η αγορά περιουσιακού στοιχείου με το προϊόν του δανείου πρέπει να αποδεικνύεται ότι το ποσό του δανείου έχει ληφθεί πριν από την πραγματοποίηση της δαπάνης.

­ Δωρεά ή γονική παροχή χρηματικών ποσών. Πρέπει όμως η σχετική δήλωση να έχει υποβληθεί έως το τέλος του 2000.

­ Κέρδη από λαχεία, χρηματικά βραβεία ή άλλα χρηματικά ποσά.

­ Ανάλωση κεφαλαίου που σχηματίστηκε τα προηγούμενα χρόνια, εφόσον βέβαια μπορεί να αποδειχθεί ότι περίσσευαν κάποια χρήματα κάθε χρόνο και από αυτά έγινε η αγορά. Αυτό μπορεί να φανεί στις φορολογικές δηλώσεις των προηγούμενων ετών.

ΤΑ ΝΕΑ , 15-02-2001 , Σελ.: N90
Κωδικός άρθρου: A16970N901