ΠΟΙΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΘΕΩΡΟΥΝΤΑΙ ΤΕΚΜΗΡΙΑ

Φορολογικός ΟΔΗΓΟΣ

Τεκμήρια: Φόροι από την πίσω πόρτα


Τα τεκμήρια «καίνε» πολλούς φορολογουμένους. Γι' αυτό, μια απροσεξία μπορεί να αποδειχθεί ολέθρια για την τσέπη σας. Προσοχή, λοιπόν, στο τι θα δηλώσετε. Η Εφορία την έχει στήσει στη γωνία. Αν δει ότι τα εισοδήματα τα οποία θα δηλώσετε είναι μικρότερα από τις δαπάνες που κάνατε το 2000, τότε θα θεωρήσει τις δαπάνες ως εισόδημα και με βάση αυτές θα σας φορολογήσει. Στην περίπτωση αυτή εσείς θα κληθείτε να πληρώσετε φόρο όχι για τα πραγματικά εισοδήματά σας, αλλά για τα τεκμαρτά. Δηλαδή, αυτά που θα προκύψουν από τον υπολογισμό των τεκμηρίων με βάση τους σχετικούς πίνακες και τους συντελεστές που ισχύουν. Έτσι, ο λογαριασμός της Εφορίας θα είναι φουσκωμένος. Τεκμήρια θεωρούνται οι δαπάνες διαβίωσης και απόκτησης περιουσιακών στοιχείων.

Δαπάνες απόκτησης περιουσιακών στοιχείων

Δαπάνες που κάνατε για την απόκτηση περιουσιακών στοιχείων θεωρούνται τα χρηματικά ποσά που καταβάλατε πραγματικά (σε μετρητά) για να αγοράσετε:

α) Αυτοκίνητο

β) Δίτροχο ή τρίτροχο

γ) Πλοίο αναψυχής

δ) Σκάφος αναψυχής

ε) jet ski

στ) Αεροσκάφος

ζ) Ελικόπτερο

η) Ανεμόπτερο

θ) Κινητά πράγματα μεγάλης αξίας (μεγαλύτερης από 1.000.000 δρχ.)

ι) Επιχείρηση (πλην Α.Ε.)

ια) Για σύσταση ή αύξηση κεφαλαίου επιχειρήσεων (πλην Α.Ε.)

ιβ) Εταιρικά μερίδια

ιγ) Χρεόγραφα

ιδ) Ακίνητα (πλην πρώτης κατοικίας μέχρι 120 τ.μ.)

ιε) Χρονομεριστική ή χρηματοδοτική μίσθωση ακινήτων

ιστ) Ανέγερση οικοδομής (πλην πρώτης κατοικίας μέχρι 120 τ.μ.)

ιζ) Κατασκευή κολυμβητικής δεξαμενής (πισίνα)

ιη) Δάνεια προς οποιονδήποτε

ιθ) Προσωρινές διευκολύνσεις ή καταθέσεις σε εταιρείες στις οποίες είστε μέλος ή μέτοχος

κ) Προσωρινές διευκολύνσεις ή καταθέσεις στην ατομική επιχείρηση

κα) Δωρεές ή γονικές παροχές ή χορηγίες μεγαλύτερες από 100.000 δρχ.

κβ) Τοκοχρεολύσια δανείων ή πιστώσεων

Εξαιρέσεις από το τεκμήριο αγοράς:

α) Αγορά πρώτης κατοικίας μέχρι 120 τ.μ.

β) Ανέγερση οικοδομής για πρώτη κατοικία μέχρι 120 τ.μ.

γ) Αγορά ομολόγων του Δημοσίου

δ) Αγορά ομολόγων ή τίτλων εταιρειών όπου μετέχει το Δημόσιο με ποσοστό 50%

ε) Αγορά μετοχών εισηγμένων στο Χρηματιστήριο

στ) Αγορά μετοχών που έχει εγκριθεί η εισαγωγή τους στο Χρηματιστήριο

ζ) Αγορά εντόκων γραμματίων του Δημοσίου

η) Αγορά τίτλων του Δημοσίου

θ) Αγορά αμοιβαίων κεφαλαίων

ι) Αγοράς repos

ια) Αγορά τίτλων που είναι διαπραγματεύσιμοι στο Χρηματιστήριο

Δαπάνες διαβίωσης

Η Εφορία έχει φτιάξει έναν μηχανισμό, που μετράει τον τρόπο που ζουν και ξοδεύουν οι φορολογούμενοι. Αυτά είναι τα λεγόμενα τεκμήρια διαβίωσης, στα οποία περιλαμβάνονται βασικές δαπάνες που κάνουν οι φορολογούμενοι. Το άθροισμα αυτών των δαπανών συγκρίνει η Εφορία με το εισόδημα που δήλωσαν οι φορολογούμενοι στις φορολογικές τους δηλώσεις. Αυτό σημαίνει ότι η Εφορία δεν φορολογεί μόνο με βάση το εισόδημα που δηλώνουν οι φορολογούμενοι, αλλά και με τα τεκμήρια που δείχνουν τον τρόπο που ζουν και ξοδεύουν. Όμως, τα τεκμήρια έχουν προσδιορισθεί με αυθαίρετο τρόπο και δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.

Τα τεκμήρια αυτά που είναι, δυστυχώς, νόμιμα, είναι:

­ Η δευτερεύουσα κατοικία

­ Τα Ι.Χ. αυτοκίνητα

­ Τα σκάφη αναψυχής

­ Το αεροσκάφος ή το ελικόπτερο

­ Η μοτοσυκλέτα και μικρότερα δίτροχα

­ Η οικιακή βοηθός

­ Οι οδηγοί

­ Οι δάσκαλοι

­ Τα πληρώματα σκάφους αναψυχής

­ Η δεξαμενή κολύμβησης (πισίνα)

Η Εφορία για τον προσδιορισμό της τεκμαρτής δαπάνης λαμβάνει επίσης υπόψη τα εξής στοιχεία:

­ Αν έχετε περισσότερα από δύο τεκμήρια (δύο Ι.Χ. και ένα σκάφος ή και μία οικιακή βοηθό), τότε το άθροισμα της τεκμαρτής δαπάνης που αναλογεί στα τεκμήρια που έχετε, προσαυξάνεται κατά 10% για καθένα από τα επιπλέον των δύο τεκμήρια.

­ Αν η διαφορά ανάμεσα στο εισόδημα που δηλώνετε και την τεκμαρτή δαπάνη που προκύπτει είναι μικρότερη από 20%, τότε δεν λαμβάνεται υπόψη η τεκμαρτή δαπάνη ως φορολογήσιμο εισόδημα, αλλά το δηλούμενο εισόδημα. Επομένως, συμφέρει να κρατήσετε τη διαφορά κάτω από το 20%.

Αναλυτικά, για τα τεκμήρια ισχύουν τα εξής:

Το Ι.Χ. αυτοκίνητο: Για το αυτοκίνητο υπάρχει ο ειδικός πίνακας των τεκμηρίων, που δείχνει με τεκμαρτό τρόπο (τελείως υποθετικό και μάλλον αυθαίρετο) ότι για να έχεις και να συντηρείς ένα αυτοκίνητο συγκεκριμένων φορολογήσιμων ίππων, πρέπει να δαπανάς τουλάχιστον ένα συγκεκριμένο ποσό χρημάτων τον χρόνο. Η Εφορία περιορίζει το ποσό αυτό, ανάλογα με την παλαιότητα του αυτοκινήτου. Φυσικά, κανένας δεν έχει καταλάβει γιατί όταν χρησιμοποιείται ένα αυτοκίνητο μεγάλης ηλικίας, αυτό σημαίνει ότι ο φορολογούμενος ξοδεύει λιγότερα από ό,τι αν είχε ένα καινούργιο. Η τεκμαρτή δαπάνη για το Ι.Χ. αρχίζει από το 1.650.000 δρχ. για μέχρι 7 φορολογήσιμους ίππους και φτάνει κλιμακωτά στα 38.500.000 δρχ. για τα πολύ μεγάλα και υπερπολυτελή αυτοκίνητα (28 ίππους και πάνω).

Η μείωση της τεκμαρτής δαπάνης λόγω παλαιότητας είναι 15% αν το Ι.Χ. έχει ηλικία πάνω από 5 έως 10 χρόνια, 25% πάνω από 10 έως 15 χρόνια και 40% πάνω από 15 χρόνια.

Αν, λοιπόν, ένας φορολογούμενος έχει ένα Ι.Χ. 13 ίππων καινούργιο (μέχρι 5 ετών) για το οποίο η τεκμαρτή δαπάνη είναι 5.700.000 δρχ. και το ετήσιο εισόδημά του είναι 4.000.000 δρχ., τότε θα φορολογηθεί για το ποσό του τεκμηρίου, δηλαδή τα 5.700.000 δρχ. και όχι για τα 4.000.000 δρχ. που δηλώνει. Αν, όμως, η διαφορά μεταξύ του τεκμαρτού και του δηλούμενου εισοδήματος είναι μέχρι 20%, τότε δεν λαμβάνεται υπόψη η τεκμαρτή δαπάνη. Δηλαδή, αν ο παραπάνω φορολογούμενος είχε εισόδημα 4.800.000 δρχ. θα εφορολογείτο για το πραγματικό εισόδημά του, τα 4.800.000 δρχ. και όχι για το τεκμαρτό, δηλαδή τα 5.700.000 δρχ.

Η δευτερεύουσα κατοικία: Η βάση υπολογισμού του τεκμηρίου είναι το ενοίκιο, είτε αυτό είναι πραγματικό (δηλαδή ο φορολογούμενος μένει με ενοίκιο στην κατοικία αυτή), είτε είναι τεκμαρτό (στην περίπτωση που η κατοικία ανήκει στον φορολογούμενο, την οποία χρησιμοποιεί ο ίδιος).

Σ' αυτή τη δεύτερη περίπτωση θεωρείται εισόδημα το ενοίκιο που θα πλήρωνε ο φορολογούμενος αν δεν ήταν ιδιοκτήτης, αλλά ενοικιαστής! Τρελό. Αλλά η Εφορία το θεωρεί σωστό και δίκαιο. Από το τεκμήριο της δευτερεύουσας κατοικίας εξαιρούνται όσοι ιδιοκατοικούν ή ενοικιάζουν τέτοιες κατοικίες, που είναι συνολικά μικρότερες από 100 τ.μ.

Για τις μεγαλύτερες κατοικίες το τεκμαρτό εισόδημα υπολογίζεται ως εξής:

Η αξία της κατοικίας προσδιορίζεται ως το γινόμενο των εξής παραγόντων:

α) της επιφάνειας της κατοικίας

β) της τιμής ζώνης ή της τιμής εκκίνησης, όπου δεν ισχύει το αντικειμενικό σύστημα

γ) του διορθωτικού συντελεστή, ο οποίος ανάλογα με την τιμή ζώνης ή εκκίνησης είναι ο εξής:

Τιμή ζώνης ή εκκίνησης - Συντελεστής

Μέχρι 150.000 δρχ. = 1,10

Από 150.001-250.000 δρχ. = 1,20

Από 250.001-400.000 δρχ. = 1,30

Από 400-001 και πάνω = 1,40

δ) του συντελεστή παλαιότητας.

Το 3,5% αυτού του γινομένου είναι το ετήσιο τεκμαρτό εισόδημα.

Προκειμένου για εξοχική κατοικία, υπολογίζεται εισόδημα μόνο για 3 μήνες. Το ποσό που θα προκύψει είναι η τεκμαρτή δαπάνη, που θα αναγραφεί στην αντίστοιχη στήλη της δήλωσης.

Από το τεκμήριο αυτό εξαιρείται επίσης η δευτερεύουσα κατοικία που είναι μέχρι 100 τ.μ., εφόσον βρίσκεται σε χωριό ή πόλη με πληθυσμό κάτω από 5.000 κατοίκους και έχει περιέλθει στον φορολογούμενο ή στον σύζυγό του από κληρονομιά, προίκα ή γονική παροχή. Όμως, η εξαίρεση αυτή δεν ισχύει, στην περίπτωση που η κατοικία βρίσκεται σε περιοχή που έχει χαρακτηριστεί τουριστική.

Το σκάφος αναψυχής: Τεκμήριο καραμπινάτο είναι και το σκάφος αναψυχής. Η δαπάνη υπολογίζεται με βάση το μήκος του ως εξής:

­ 440.000 δρχ. για σκάφη μέχρι 3 μέτρα (μηχανοκίνητα ανοιχτού τύπου, ταχύπλοα ή όχι) συν 220.000 δρχ. για κάθε επιπλέον μέτρο.

­ Από 3.600.000 έως 77.600.000 δρχ. για σκάφη με χώρο ενδιαίτησης, ιστιοφόρα ή μηχανοκίνητα ή μεικτά ανάλογα με τα μέτρα.

Να σημειωθεί ότι αν στα σκάφη χρησιμοποιείται μόνιμο πλήρωμα ναυτολογημένο (για ολόκληρο τον χρόνο ή για μήνες μόνο), τότε στην τεκμαρτή δαπάνη προστίθεται και η αμοιβή του πληρώματος προσαυξημένη επί 2.

Αν δηλαδή έχετε ένα σκάφος με τεκμαρτή δαπάνη 20.100.000 δρχ. (μηχανοκίνητο με χώρους ενδιαίτησης και μήκος 18 μέτρων) και πληρώνετε λ.χ. 8.500.000 δρχ. τον χρόνο για πλήρωμα, τότε το τεκμήριό σας θα είναι 37.100.000 δρχ. (20.100.000+17.000.000).

Οικιακοί βοηθοί: Εδώ λαμβάνεται υπόψη η ετήσια πραγματική δαπάνη που καταβάλλετε στην οικιακή βοηθό, τον οδηγό του αυτοκινήτου, τη δασκάλα του παιδιού ή οποιονδήποτε άλλο, που χρησιμοποιείτε στο σπίτι σας ως προσωπικό. Το ετήσιο ποσό το πολλαπλασιάζετε επί 2 και αυτό που προκύπτει, είναι η τεκμαρτή σας δαπάνη για το συγκεκριμένο τεκμήριο. Από το τεκμήριο αυτό εξαιρείται όποιος απασχολεί έναν μόνο οικιακό βοηθό και ο ίδιος ή πρόσωπο που συνοικεί με αυτόν και τον βαρύνει παρουσιάζει αναπηρία 67% και πάνω ή έχει ηλικία άνω των 65 ετών.

Τα δίτροχα και τα τρίτροχα: Η τεκμαρτή δαπάνη γι' αυτά είναι 1.000.000 δρχ. για 500 κ.ε., προσαυξανόμενη κατά 200.000 δρχ. για κάθε 100 κ.ε. πάνω από τα 500.

Το αεροσκάφος ή το ελικόπτερο: Η τεκμαρτή δαπάνη γι' αυτά υπολογίζεται ως εξής:

­ Για αεροσκάφη με κινητήρα κοινό και ελικόπτερα 11.000.000 δρχ. για τους 150 πρώτους ίππους, που προσαυξάνεται με 90.000 δρχ. για κάθε επιπλέον ίππο.

­ Για αεροσκάφη αεριοπροωθούμενα (jet) 32.000 δρχ. για κάθε λίμπρα ώθησης.

­ Για ανεμόπτερα 2.200.000 δρχ.

Η δεξαμενή κολύμβησης (πισίνα): Η τεκμαρτή αυτή δαπάνη για κάθε πισίνα που έχει επιφάνεια 25 τ.μ. και πάνω υπολογίζεται ως εξής:

Επιφάνεια της πισίνας Ετήσια τεκμαρτή δαπάνη διαβίωσης (σε τετραγωνικά μέτρα) - Εξωτερική πισίνα Εσωτερική πισίνα

Από 25 μέχρι και 60 = 2.000.000 δρχ. - 3.000.000 δρχ.

Πάνω από 60 μέχρι και 120 = 5.000.000 δρχ. - 7.500.000 δρχ.

Πάνω από 120 = 8.000.000 δρχ. - 12.000.000 δρχ.

Εξαιρέσεις από το τεκμήριο δαπανών διαβίωσης:

α) Αυτοκίνητο πολυτέκνου μέχρι και 14 φορολογήσιμους ίππους

β) Αυτοκίνητο αναπήρου που δεν πληρώνει τέλη κυκλοφορίας

γ) Αυτοκίνητο αλλοδαπού προσωπικου ξένης επιχείρησης α.ν. 89/1967, α.ν. 378/1968 και άρθρου 25 ν. 27/1975.

δ) Αυτοκίνητο εταιρειών α.ν. 89/1967, α.ν. 378/1968 και άρθρου 25 ν. 27/1975 (ναυτιλιακές επιχειρήσεις κ.λπ.).

5 παραδείγματα για τεκμήρια διαβίωσης

Με συνδυασμό λογιστικού και εξωλογιστικού τρόπου υπολογίζονται τα καθαρά κέρδη μετά την κατάργηση των αντικειμενικών κριτηρίων για τους εμπόρους και τους ελεύθερους επαγγελματίες

1. Ένας φορολογούμενος έχει Ι.Χ. 10 φορολογήσιμων ίππων. Το τεκμήριό του για το Ι.Χ. αυτό είναι 3.400.000 δρχ. Φέτος, θα δηλώσει οικογενειακό εισόδημα 5.000.000 δρχ. Η Εφορία θα τον φορολογήσει με βάση τα 5.000.000 δρχ., γιατί η τεκμαρτή του δαπάνη για το Ι.Χ. είναι μικρότερη και δεν λαμβάνεται υπόψη.

2. Ένας άλλος φορολογούμενος απέκτησε στο τέλος του Ιουνίου του 2000 Ι.Χ. 9 ίππων. Πλήρωσε για το αυτοκίνητο 4.500.000 δρχ. Το ετήσιο τεκμήριο είναι 2.750.000 δρχ., αλλά επειδή το είχε μόνο 6 μήνες στην κατοχή του, το τεκμήριο θα είναι ίσο με τα έξι δωδέκατα, δηλαδή 1.375.000 δρχ. Αν το συνολικό οικογενειακό του εισόδημα είναι μεγαλύτερο από 5.875.000 δρχ., τότε η Εφορία θα τον φορολογήσει με βάση το εισόδημά του που είναι μεγαλύτερο από το τεκμήριό του.

3. Φορολογούμενος έχει Ι.Χ. αυτοκίνητο 14 ίππων, στο οποίο αντιστοιχεί τεκμαρτή δαπάνη 7.000.000 δρχ. και μία δευτερεύουσα κατοικία 110 τ.μ. την οποία χρησιμοποιεί ο ίδιος. Το τεκμαρτό ετήσιο ενοίκιο για την κατοικία αυτή είναι 750.000 δρχ. Έχει δηλαδή συνολική τεκμαρτή δαπάνη (για τη δευτερεύουσα κατοικία και το Ι.Χ.) 8.500.000 δρχ. Αν το εισόδημά του είναι 5.000.000 δρχ., θα φορολογηθεί με βάση την τεκμαρτή δαπάνη των 8.500.000 δρχ. Αν όμως το εισόδημά του είναι, ας πούμε, 7.200.000 δρχ., τότε θα φορολογηθεί με βάση το εισόδημά του, γιατί η τεκμαρτή δαπάνη δεν είναι μεγαλύτερη από 20%. Επομένως, δεν λαμβάνεται υπόψη. Αν το εισόδημά του είναι 9.000.000 ή 10.000.000 δρχ. πάλι δεν υπάρχει θέμα τεκμηρίου, αφού το εισόδημα είναι μεγαλύτερο από την τεκμαρτή δαπάνη

4. Ένας άλλος φορολογούμενος που έχει Ι.Χ. 11 ίππων (τεκμήριο 4.050.000), εξοχική κατοικία 110 τ.μ. (τεκμαρτό μίσθωμα 750.000), οικιακή βοηθό (για την οποία πληρώνει 1.500.000 τον χρόνο), σκάφος αναψυχής, ταχύπλοο ανοικτού τύπου 7 μέτρων (τεκμήριο 1.320.000) και μία μοτοσυκλέτα 600 κ.ε. (τεκμήριο 1.200.000) έχει συνολική τεκμαρτή δαπάνη 11.070.000 δρχ. Επειδή έχει πάνω από δύο τεκμήρια, η δαπάνη αυτή προσαυξάνεται κατά 10% για κάθε τεκμήριο πάνω από τα δύο. Έτσι έχει πέντε τεκμήρια, στα οποία αντιστοιχεί προσαύξηση 30% και η τεκμαρτή του δαπάνη φτάνει πλέον στα 14.391.000 δρχ. Είναι φανερό ότι ο φορολογούμενος αυτός πρέπει να δηλώσει εισοδήματα που να καλύπτουν την τεκμαρτή του δαπάνη. Αν τα εισοδήματά του είναι μεγαλύτερα, ίσα ή υπολείπονται μόνο μέχρι 20%, τότε δεν μπαίνει θέμα για την Εφορία. Αν όμως είναι μικρότερα και από αυτό το όριο, τότε θα φορολογηθεί με βάση την τεκμαρτή του δαπάνη.

5. Ένας φορολογούμενος έχει Ι.Χ. 14 ίππων (τεκμήριο 7.000.000), εξοχική κατοικία 180 τ.μ. (τεκμαρτό μίσθωμα 1.100.000), πισίνα εξωτερική με επιφάνεια 50 τ.μ. (τεκμήριο 2.000.000), οικιακή βοηθό (στην οποία πληρώνει 2.000.000) και ανεμόπτερο (τεκμήριο 2.200.000). Η συνολική τεκμαρτή δαπάνη είναι 17.400.000 δρχ. Επειδή έχει πάνω από 2 τεκμήρια, η συνολική τεκμαρτή δαπάνη προσαυξάνεται κατά 10% για κάθε τεκμήριο πάνω από τα 2. Στα 5 τεκμήρια που έχει, αντιστοιχεί προσαύξηση 30%, δηλαδή η συνολική τεκμαρτή δαπάνη του φτάνει στα 22.620.000 δρχ. Αν αυτός ο φορολογούμενος δηλώσει εισόδημα μεγαλύτερο από 18.850.000 δρχ., δηλαδή εισόδημα μεγαλύτερο, ίσο ή που να υπολείπεται μόνο μέχρι 20% από τη συνολική τεκμαρτή δαπάνη, δεν θα έχει πρόβλημα με την Εφορία και θα φορολογηθεί για το εισόδημα που θα δηλώσει. Αν όμως το εισόδημά του είναι μικρότερο, θα φορολογηθεί με βάση την τεκμαρτή δαπάνη του.

Το ετήσιο τεκμαρτό εισόδημα δευτερεύουσας κατοικίας είναι ίσο με το 3,5% της αξίας της κατοικίας. Η αξία της κατοικίας βρίσκεται από τον πολλαπλασιασμό της επιφάνειας της κατοικίας, της τιμής ζώνης ή εκκίνησης, όπου δεν ισχύει το αντικειμενικό σύστημα, του διορθωτικού συντελεστή και του συντελεστή παλαιότητας, πράξεις που εξηγούνται με παραδείγματα στο κεφάλαιο για την ιδιοκατοίκηση.

ΤΑ ΝΕΑ , 15-02-2001 , Σελ.: N92
Κωδικός άρθρου: A16970N921