KNΩΣΟΣ  ΚΡΗΤΗ - KNOSSOS CRETE

Ηράκλειο...
                                            

Ο Νομός και η πόλη του Ηρακλείου

Στο κέντρο της Κρήτης εκτεταμένος και δυναμικός ανάμεσα στον Ψηλορείτη και τη Δίκτη απλώνεται ο Νομός Ηρακλείου με έκταση 2.011 τ.μ., που αποτελεί το σημαντικότερο κέντρο του μινωικού πολιτισμού. Η Κνωσός, η Φαιστός, η Γόρτυνα και τα Μάλια οι ισχυρότεροι από τους πόλους έλξης εκατοντάδων χιλιάδων τουριστών από ολόκληρο τον κόσμο αλλά και την υπόλοιπη Ελλάδα.
Χωρίζεται σε εφτά επαρχίες (Τεμένους, Βιάννου, Μαλεβυζίου, Πυργιωτίσσης, Καινουργίου, Πεδιάδος και Μονοφατσίου) με πρωτεύουσα το Ηράκλειο, το θρυλικό "Κάστρο" ή "Χάνδακα", στο οποίο υπάρχουν μοναδικά μνημεία.
Η πρώτη επαφή του επισκέπτη με το Νομό Ηρακλείου από το λιμάνι καθηλώνεται στο επιβλητικό ενετικό φρούριο Κούλε. Και όπως ανηφορίζει μέσα στην πόλη ο επισκέπτης θα συναντήσει τα "Λιοντάρια" στην πλατεία των οποίων θα ξαποστάσει για μια μπουγάτσα, μοναδική στη γεύση σ' ολόκληρη την Ελλάδα.
Εκτός των μνημείων μέσα στην πόλη, που είναι πολλά και χρειάζονται τουλάχιστον 3 μέρες για να τα επισκεφθεί κάποιος, θα πρέπει να δείτε την Κνωσό, σε μια πρώτη αλλά σημαντική επαφή με το μινωικό πολιτισμό και στη συνέχεια προχωρείστε, πηγαίνετε στους Βαρβάρους όπου θα βρείτε το Μουσείο Ν. Καζαντζάκη. Ακόμη πρέπει να δείτε τη Φαιστό, τη Γόρτυνα, τα Μάλια, να περάσετε μέσα από καταπράσινα χωριά σ' ολόκληρο το Νομό, να πιείτε τσικουδιά και να ζήσετε μοναδικές στιγμές κρητικής φιλοξενίας.
Απολαύστε τις πανέμορφες ακρογιαλιές στη βόρεια πλευρά του Νομού και τους απήνεμους κολπίσκους στα νότια. Κάντε μια βόλτα στον ήσυχο Τσούτσουρα, αλλά πρέπει να δείτε και την κοσμική Χερσόνησο που η ζωή της ξεκινά ουσιαστικά μετά τις 10 το βράδυμέχρι τα ξημερώματα.
Ακόμη μέσα στο Ηράκλειο αλλά και στα κεφαλοχώρια του αρκετά κρητικά κέντρα που διατηρούν ακόμη ανόθευτη την παράδοση θα σας εντυπωσιάσουν με τις μοναδικές κοντυλιές των λυράρηδων που σίγουρα θα συνοδευτούν από γλυκόπιοτο κρασί, χορτόπιτες, χοχλιούς, βραστή αίγα και καλτσούνια. Αλλά και αν βρεθείτε στα παραθαλάσσια ταβερνάκια, οι αχινοί και η κουτσομούρα σε συνδυασμό με κρητική ρετσίνα και το "σταμναγκάθι" θα σαςεντυπωσιάσουν.
Κατά την επίσκεψή σας στο Νομό μπορείτε να προμηθευτείτε: χειροποίητα μαχαίρια, αντίγραφα μινωικών παραστάσεων, κρητικά μαντήλια (σε χαμηλές τιμές) και για τους φίλουςτης γεύσης "τυρί της τρύπας".
Με το Νομό Ηρακλείου υπάρχει τακτική επικοινωνία της Ολυμπιακής με την υπόλοιπη Ελλάδα καθώς και της Air Greece. Επίσης από το λιμάνι του Ηρακλείου θα βρείτε πολλάδρομολόγια για Πειραιά, Κυκλάδες, Δωδεκάνησα (τηλ. 244912).
Η συγκοινωνία σ' ολόκληρο το Νομό είναι ιδιαίτερα συχνή και θυμηθείτε: ΚΤΕΛ για Μεσσαρά 233965, για Βιάννο 243020, για Μυλοπόταμο 286948, για Μάλια και Αγ. Νικόλαο 245019 και για Ρέθυμνο - Χανιά 221765, αλλά αν έχετε αυτοκίνητο η πρόσβαση σ' όλες τιςπεριοχές είναι ιδιαίτερα εύκολη.
ΤΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟ. Μια σύγχρονη μεγαλούπολη, η μεγαλύτερη σε πληθυσμό της Κρήτης, το Ηράκλειο, στα βόρεια παράλια του Νομού, αποτελεί το "κέντρο βάρους" του νησιού με πολλά αξιοθέατα μνημεία αλλά και στέκια για σύγχρονη ζωή. Το Ηράκλειο προϋπήρχε από τους μινωικούς χρόνους ως λιμάνι της Κνωσού και σύμφωνα με το Στράβωνα "Εχει δ' επίνειον το Ηράκλειον η Κνωσός". Το 824 Αραβες και Σαρακηνοί κατέλαβαν την Κρήτη και στην περιοχή του Ηρακλείου δημιούργησαν μια πόλη στην οποία άνοιξαν ταφροχάνδακα, από τον οποίο πήρε η πόλη την ονομασία "Χάνδακας". Το 961 απελευθερώνεται από το Νικηφόρο Φωκά, ενώ κατά τη Βυζαντινή περίοδο ανοικοδομήθηκε η πόλη και στον Χάνδακα εγκαταστάθηκαν οι τοπικές αρχές της Κρήτης. Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1204 οι Σταυροφόροι πούλησαν το νησί στους Ενετούς και με την πρώτη εγκατάσταση του Ενετού Δούκα Lacopo Tippolo μετονομάζεται σε Κάντια. Την εποχή της Ενετοκρατίας η πόλη αναπτύσσεται ραγδαία, ενώ από το φόβο των Τούρκων οι Ενετοί δημιουργούν τα τείχη που υπάρχουν και σήμερα, σε μήκος 3 χιλιομέτρων σε σχήμα τριγώνου, με βάση τη θάλασσα, με 4 Πόρτες (η κεντρική ήταν και παραμένει η Χανιώπορτα), εφτά προμαχώνες και το φρούριο του "Κούλε" στην περιοχή του λιμανιού. Το Ηράκλειο στη συνέχεια καταλαμβάνεται από τους Τούρκους μετά από 22 χρόνια πολιορκίας. Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας στο Κάστρο έγιναν πολλές σφαγές από Τούρκους με φοβερότερες αυτές του 1821 και του 1898 που αποτέλεσε παράλληλα και το τέλος της τουρκοκρατίας. Το 1822 από τους τότε λογίους, εμπόρους και αγωνιστές επαναφέρεται στην πόλη η παλιά της ονομασία Ηράκλειο. Κατά το 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο το μεγαλύτερο μέρος της πόλης καταστράφηκε από τους Γερμανούς. Από το 1945 αρχίζει η συνεχής ανοδική πορεία του σημερινού Ηρακλείου, προκειμένου να εξελιχθεί σε μια μεγαλούπολη με περίπου 140.000 κατοίκους. Τα αξιοθέατα πολλά στην παλιά πόλη την εντός των τειχών, η οποία μαστίζεται από το κυκλοφοριακό και γι' αυτό σας προτείνουμε ποδαρόδρομο για να τη δούμε από κοντά, να επισκεφθούμε τα "Λιοντάρια", να περπατήσομε στην "Πλατειά Στράτα", να βγούμε στο "Μεϊντάνι" και να πιούμε την τσικουδιά μας στα ρακάδικα της πλατείας Δασκαλογιάννη. Επισκεφθείτε: Το φρούριο του Κούλε (βενετσιάνικο) στην είσοδο του παλιού λιμανιού και θαυμάστε τα ανάγλυφα λιοντάρια του Αγίου Μάρκου της Βενετίας που το στολίζουν. Περπατήστε και δείτε από κοντά τα τείχη - μνημείο της Βενετοκρατίας - με την Πόρτα του Μώλου, τη Χανιώπορτα, την Πύλη Ιησού ή Καινούργια Πόρτα, την Πύλη του Παντοκράτορα και την Πύλη του Αγίου Γεωργίου. Ανηφορείστε στον προμαχώνα Μαρτινέγκο με την επιβλητική θέα του Ηρακλείου κι εκεί, κάτω από τον ξύλινο σταυρό δυο λόγια χαραγμένα σε μια πέτρα "δεν ελπίζω τίποτα, δεν φοβάμαι τίποτα, είμαι ελεύθερος", θα σας βεβαιώσουν πως βρίσκεστε στον τάφο του Ν. Καζαντζάκη. Κατεβείτε στα "Λιοντάρια" στην Κρήνη Μοροζίνι, που πήρε το όνομά της από τον Βενετό Διοικητή Φραγκίσκο Μοροζίνι το 1628 και προσέξτε τα λιοντάρια που από το στόμα τους κάποτε έτρεχε νερό, ενώ δίπλα τους υπάρχουν ανάγλυφες παραστάσεις από τη μυθολογία. Εκεί στα "Λιοντάρια" θα βρείτε πολλές καφετέριες αλλά και τα δυο μοναδικά μπουγατσατζίδικα. Απέναντι θα αντικρύσετε τη Βασιλική του Αγίου Μάρκου χτισμένη επίσης από τους Ενετούς, που σήμερα λειτουργεί ως Δημοτική Πινακοθήκη και δίπλα τη Βικελαία Βιβλιοθήκη μια από τις πληρέστερες στην Ελλάδα που ιδρύθηκε το 1910 από τον Δ. Βικέλα και στην οποία έχει μεταφερθεί πρόσφατα σε μικροφίλμ ολόκληρο το Βενετσιάνικο αρχείο και η βιβλιοθήκη του Γ. Σεφέρη. Λίγο πιο κάτω η Λότζια (σημερινό Δημαρχείο) που την Ενετοκρατία αποτελούσε το κέντρο της δημόσιας ζωής των ευγενών και δίπλα στη Λότζια ο Βυζαντινός Ναός του Αγίου Τίτου, στον οποίο φυλάσσεται η κάρα του αγίου από το 1966 που επιστράφηκε από τη Βενετία όπου είχε μεταφερθεί μετά την άλωση του Ηρακλείου από τους Τούρκους. Προχωρώντας την 25η Αυγούστου συναντούμε την πλατεία του Νικηφόρου Φωκά και στη συνέχεια την κεντρική αγορά της πόλης, όπου στο τέλος της στην πλατεία Κορνάρου μπορείτε να δείτε την Κρήνη Μπέμπο (χτίσθηκε το 1588) που είναι διακοσμημένη με παραστάσεις και βενετσιάνικα οικόσημα. Σε απόσταση 200 περίπου μέτρων ανατολικά από την Κρήνη θα συναντήσετε το μεγαλοπρεπή βυζαντινό Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Μηνά, πολιούχου του Ηρακλείου, που χτίσθηκε από το 1862 έως το 1895 και φέτος γιορτάσθηκαν τα 100 χρόνια της ίδρυσής του. (Αν σας ενδιαφέρει υπάρχει ένας τόμος του καθηγητή Θ. Δετοράκη για το ιστορικό του ναού που κυκλοφόρησε πριν λίγους μήνες). Στη δυτική γωνία του ναού υπάρχει ο μικρός Αγιος Μηνάς με εικόνες από τον 18ο αιώνα. Στην ίδια ευθεία επίσης θα συναντήσετε το Ναό της Αγίας Αικατερίνης των Σιναϊτών (15ου αιώνα) η οποία σήμερα λειτουργεί ως Εκκλησιαστικό Μουσείο. Η Αγ. Αικατερίνη γνώριζε μεγάλη ακμή το 16ο αιώνα κι εκεί εκπαιδεύτηκαν ο Κορνάρος, ο Δαμασκηνός, ο Χορτάτζης, ο Κύριλλος Λούκαρης και κατάμια εκδοχή και ο Δ. Θεοτοκόπουλος. Είναι γεμάτη από έξοχες εικόνες τηςΚρητικής Σχολής.
ΝΤΙΑ. Απέναντι από το Ηράκλειο σε απόσταση 8 ν.μ. υπάρχει το νησί Ντία, γνωστότερο ως νησί των αιγάγρων. Μπροστά από το Λιμεναρχείο Ηρακλείου ξεκινά καθημερινά για εκδρομές ένα τουριστικό πλοιάριο και φθάνοντας στο νησί εκτός από την εκκλησία της Ανάληψης θα μπορέσετε να απολαύσετε εκπληκτική θάλασσα, αλλά και θαλασσινά εδέσματα σε μια μοναδική ταβέρνα μέσα σε σύγχρονες εγκαταστάσεις πουυπάρχει στον πρώτο κολπίσκο της Ντίας.

ΜΟΥΣΕΙΑ
Αρχαιολογικό
(πλατεία Μουσείου τηλ. 226092) Το δεύτερο σε μέγεθος Μουσείο της χώρας και από τα σημαντικότερα ολόκληρου του κόσμου. Αν το επισκεφθείτε πρέπει να έχετε στη διάθεσή σας τουλάχιστον 3 ώρες. Το Αρχαιολογικό Μουσείο του Ηρακλείου αποτελείται από 20 αίθουσες με εκθέματα που προέρχονται μόνο από την Κρήτη, από τη νεολιθική εποχή ως το τέλος των ελληνορωμαϊκών χρόνων. Οι 20 αίθουσές του είναι κατά σειρά αριθμημένες με χρονολογική σειρά και αντιπροσωπεύουν το μινωικό πολιτισμό. Πρέπει να δείτε στο Μουσείο το δίσκο της Φαιστού, τα χρυσά δακτυλίδια με παραστάσεις που εχρησιμοποιούντο ως σφραγίδες και τις τοιχογραφίες του "πρίγκιπα με τα κρίνα", της "Παριζιάνας" και της ταυρομαχίας.
Ιστορικό (τηλ. 283219) Το Μουσείο ιδρύθηκε από την Εταιρία Ιστορικών Μελετών Κρήτης. Στους τρεις ορόφους του εκτίθενται κατά χρονολογική σειρά έργα κρητικής τέχνης από την παλαιοχριστιανική, μεσαιωνική εποχή μέχρι τους νεότερους χρόνους. Επίσης χειρόγραφα, βιβλία, χάρτες, κεντήματα, κοσμήματα κ.ά.

Κολυμπείστε: Στη δημοτική πλαζ Καρτερού αλλά και στη Φλώριδα, το Τομπρούκ, τη Βαγιά και το Λίντο. Αν σας ενδιαφέρει το ψάρεμα, η περιοχή Παλαιοκάστρου, 10 χλμ. δυτικά του Ηρακλείου, είναι ιδανική για το χόμπι σας, ενώ σε όλες τις παραλίες του Ηρακλείου υπάρχουν "τζετ σκι", ποδήλατα κ.λπ. για θαλάσσιους περιπάτους.

Εκδηλώσεις: Ο Δήμος Ηρακλείου Ιούνιο - Ιούλιο - Αύγουστο και Σεπτέμβριο οργανώνει εκδηλώσεις (συναυλίες - θέατρο - παραστάσεις κ.λπ.) με το γενικό τίτλο "Ηράκλειο - Καλοκαίρι" στο μαγευτικό κηποθέατρο, στο φρούριο του Κούλε και στη Βασιλική του Αγίου Μάρκου.
Επίσης καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου οργανώνονται εκθέσεις ζωγραφικής, ρεσιτάλ, συναυλίες.

Απολαύστε: Κρητική μπουγάτσα στην πλατεία Ελευθερίου Βενιζέλου (Λιοντάρια) στα δυο μπουγατσατζίδικα ("Κιρκόρ" και Σαλκιντζή). Αγοράστε κριθαροκουλούρες και επτάζυμο από την αγορά που βρίσκεται στο κέντρο της πόλης. Πάρτε τα "πλουμιστά ψωμιά" που παλιότερα δίνονταν στους συντέκνους! Δοκιμάστε τους λουκουμάδες, τις δίπλες και τις βρουβόπιτες στις εκατοντάδες ταβέρνες. Μην ξεχάσετε να πάρετε μαζί και... σταμναγκάθι καθώς και τσικουδιά που θα βρείτε χύμα και εμφιαλωμένη.

Θυμηθείτε: Το Ηράκλειο έχει δυο Νοσοκομεία, το Περιφερειακό Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο (τηλ. 392111 - 392430) και το Βενιζέλειο (τηλ. 239502 - 237502).
Ταξί θα βρείτε σε περισσότερες από 40 πιάτσες αλλά και με ένα τηλεφώνημα έρχεται στο σημείο που θέλετε (210102). Τροχαία 220197.

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΚΝΩΣΟΣ. Μόλις 5 χλμ νοτιοδυτικά του Ηρακλείου συναντάμε το λίκνο του μινωικού πολιτισμού, την Κνωσό, όπου βρισκόταν το μεγαλύτερο ανάκτορο της μινωικής Κρήτης, το οποίο διατηρεί αναλοίωτη τη φυσιογνωμία του. Ο λόφος που βρίσκεται η Κνωσός ήταν γνωστός με το όνομα Κεφάλα. Κατοικήθηκε από τη νεολιθική εποχή και κατά την προανακτορική περίοδο προεκτάθηκε δυτικά. Το πρώτο ανάκτορο καταστράφηκε το 170 π.Χ. και η ανοικοδόμησή του έγινε με νέα αρχιτεκτονικά σχέδια. Σύμφωνα με τη μυθολογία πρώτος βασιλιάς του τόπου είναι ο Μίνωας, γιος του Δία και της Ευρώπης. Μάλιστα σύμφωνα μ' αυτήν κάθε 9 χρόνια ο Μίνωας πήγαινε στο Ιδαίον Αντρον για να επικοινωνήσει με τον πατέρα του Δία, να ζητήσει τις συμβουλές του για τη διακυβέρνηση της χώρας και να ανανεώσει τη θεϊκή εντολή για να βασιλέψει τα 9 επόμενα χρόνια. Με το στόλο του ο Μίνωας είχε υποτάξει τις Κυκλάδες, τα Μέγαρα και την Αθήνα. Σημαντικές ήταν οι εμπορικές συναλλαγές με την Αίγυπτο και τα λιμάνια της Ανατολής. Λέει ακόμη η μυθολογία ότι η γυναίκα του Μίνωα, η Πασιφάη, ήρθε σ' επαφή με τον ιερό ταύρο κι έτσι γεννήθηκε ο Μινώταυρος, (μισός άνθρωπος και μισό ζώο). Με εντολή του Μίνωα, ο Αθηναίος καλλιτέχνης Δαίδαλος έχτισε το λαβύρινθο, όπου κλείστηκε ο Μινώταυρος. Για την τροφοδοσία του Μινώταυρου οι υποτελείς Αθηναίοι, κάθε 9 χρόνια, έστελναν 7 παρθένες και 7 νέους. Τέλος, ο Θησέας, με τη βοήθεια της κόρης του Μίνωα Αριάδνης, που τού 'δωσε το κουβάρι με την κλωστή, κατάφερε να φτάσει στο τέρας, να το σκοτώσει και να επιστρέψει, οπότε και απαλλάχθηκαν οι Αθηναίοι από τον προσβλητικό και βαρύ φόρο αίματος. Με την εμφάνιση του μινωικού πολιτισμού, η Κνωσός με 100.000 κατοίκους και αναμφισβήτητο ηγέτη το Μίνωα προχωρεί το δρόμο της. Τα πρωτεία της πόλης αμφισβήτησαν πολλές φορές η Γόρτυνα και η Λύττος. Η Κνωσός καταστράφηκε πολλές φορές, αλλά καθοριστικός ήταν ο σεισμός της Σαντορίνης το 1450 π.Χ., που φέρνει και το τέλος της δραστηριότητας του μινωικού πολιτισμού. Μετά από αυτά η πόλη ξαναχτίζεται και η ζωή συνεχίζεται. Τα πρώτα χριστιανικά χρόνια γίνεται έδρα επισκόπου, αλλά από το 451 μ.Χ. αρχίζει να φθίνει και η επισκοπική έδρα μεταφέρεται στο σημερινό Αγ. Μύρωνα. Σε περιορισμένη κλίμακα ξεκινά η πρώτη ανασκαφική έρευνα στην Κνωσό το 1878 από το Μίνωα Καλοκαιρινό, ενώ οι ανασκαφικές εργασίες εντατικοποιούνται το 1900 από τον Αγγλο Σερ Αρθρουρ Εβανς, που αποκαλύπτει το βασικό οικοδόμημα του ανακτόρου. Η ανασκαφική έρευνα συνεχίζεται με κάποιες διακοπές μέχρι το 1931 και ο Εβανς αρχίζει να αναστηλώνει βασικά σημεία του μινωικού ανακτόρου που αποδεικνύουν ότι η σημαντικότερη πτέρυγά του ήταν αυτή της δυτικής πλευράς, όπου βρίσκονται τα διαμερίσματα θρησκευτικού χαρακτήρα. Στην ανατολική πτέρυγα τα διαμερίσματα της βασιλικής οικογένειας και στη βόρεια και νότια πλευρά βρίσκονταν οι αποθήκες και οι βοηθητικοί χώροι. Πολυόροφα κτίρια με 5 ορόφους στην ανατολική πλευρά και 3 στη δυτική με μεγαλοπρεπείς προσόψεις, πολύχρωμα επιχρίσματα, τοιχογραφίες, κλίμακες, κίονες βαμένους, συψυλιθικά δάπεδα, συνέθεταν το μεγαλείο του ανακτόρου της Κνωσού, το οποίο με τις αναστηλώσεις που έχουν γίνει δίνει την πραγματική αρχιτεκτονική του μορφή. Σε μια μεγάλη πλακόστρωτη αυλή μας οδηγεί η είσοδός του, η οποία έχει ανυψωμένους λιθόστρωτους διαδρόμους. Ενας απ' αυτούς, τους ονομαζόμενους πομπικούς - επειδή περνούσαν οι πομπές - διαδρόμους μας οδηγεί στο δυτικό πρόπυλο και ο άλλος - διαγωνίως - στο θεατρικό χώρο. Αριστερά της αυλής συναντάμε τρεις μεγάλα στρογγυλά "πηγάδια" στα δυο εκ των οποίων υπάρχουν λείψανα οικιών προανακτορικής περιόδου. Την ιερότητα του χώρου επιβεβαιώνουν δυο βωμοί που υπάρχουν ο ένας κοντά στο δυτικό πρόπυλο και ο άλλος στη δυτική πρόσοψη. Ακολουθώντας ένα μακρύ τοιχογραφημένο από πομπή δωροφόρων διάδρομο, μπαίνουμε στο κεντρικό ανάκτορο και από τα μεγάλα προπύλαια με μια σκάλα οδηγούμαστε στον πάνω όροφο της ιερής πτέρυγας, το piano nobile, το πάτωμα των ευγενών. Εκεί θα συναντήσομε το "τρικιόνιο ιερό" και το θησαυροφυλάκιο του ιερού. Στη Β. πλευρά του, βρίσκεται μια άλλη σκάλα που οδηγεί στην κεντρική αυλή του ανακτόρου, που ένα τμήμα της έχει αναστηλωθεί και φέρει αντίγραφο τοιχογραφίας. Στη δυτική πλευρά του Τρικιονίου, υπάρχει μακρύς διάδρομος, ενώ στην αριστερή πλευρά του τελευταίου, μεγάλη αίθουσα και βορειότερα η αίθουσα του ιερού. Σ' αυτό το σημείο έχουν βρεθεί οι τοιχογραφίες "προσφοράς σπονδών", που τμήμα τους είναι γνωστό ως "Η Παριζιάνα". Στην άκρη του διαδρόμου του πάνω ορόφου, μια άλλη σκάλα οδηγεί προς τις αποθήκες. Από κει οδηγείται κανείς στην κεντρική αυλή που γύρω της είχε αναπτυχθεί όλο το ανάκτορο. Στη Ν. πλευρά της αυλής είναι ο διάδρομος με την τοιχογραφία ο "Πρίγκιπας με τα κρίνα" (το πρωτότυπο του οποίου βρίσκεται στο Μουσείο Ηρακλείου). Στη μέση της δυτικής πλευράς της αυλής, είναι τα ερείπια του Τριμερούς Ιερού και είσοδος στο θάλαμο των κρυπτών. Ακολουθούν οι κρύπτες των τετράγωνων στύλων και το θησαυροφυλάκιο του ιερού. "Οι θεές με τα φίδια" βρέθηκαν εδώ, που τώρα είναι στο Μουσείο Ηρακλείου. Δεξιά από το Τριμερές Ιερό, η σκάλα συνδέει την αυλή με τον πάνω όροφο. Δεξιά της αυλής, το αναστηλωμένο με τις 4 πόρτες, είναι ο προθάλαμος της αίθουσας του θρόνου με το ξύλινο ομοίωμά του. Στο βάθος είναι η αίθουσα του θρόνου με το θρόνο του Μίνωα. Προς τη βόρεια πύλη υπάρχει ένα τμήμα του προμαχώνα, που έχει αναστηλωθεί και στη στεγασμένη βεράντα του υπάρχει αντίγραφο τοιχογραφημένο του ταύρου, ενώ το πρωτότυπο βρίσκεται στο Μουσείο Ηρακλείου. Το τέρμα του διαδρόμου οδηγεί στο "Τελωνείο" όπου γινόταν έλεγχος των προϊόντων που έφθαναν στο παλάτι από τα λιμάνια. Στα δυτικά του "Τελωνείου" σ' απόσταση 25 μ. έχει αναστηλωθεί "δεξαμενή καθαρμού" που είναι η πιο μεγάλη αίθουσα του ανακτόρου. Δίπλα είναι το θέατρο όπου γίνονταν και τα ταυροκαθάψια. Ακολουθώντας το διάδρομο της Β. εισόδου και σε απόσταση 15 μ. είναι ο διάδρομος ζατρικίου. Λίγο ανατολικότερα υπάρχει η αποθήκη με τα μεγάλα πιθάρια, ακολουθεί το "σχολείο" ή εργαστήριο του αγγειοπλάστη και δίπλα το εργαστήριο του λιθοξόου. Νοτιότερα υπάρχει το πολυόροφο συγκρότημα των βασιλικών διαμερισμάτων, που επικοινωνούσαν με το μεγάλο κλιμακοστάσιο. Κατεβαίνοντας τη σκάλα, οδηγείται κανείς στην αίθουσα όπλων και διπλοπελέκεων... Για να φθάσει κανείς στο διαμέρισμα της βασίλισσας περνά νότια από την αίθουσα όπλων, όπου βρέθηκαν τοιχογραφίες με τα δελφίνια, που τώρα βλέπει κανείς μόνο αντίγραφά τους. Ακολουθεί το λουτρό της βασίλισσας και το θησαυροφυλάκιο όπου βρέθηκε ταυροκαθάπτης από ελεφαντόδοντο. Σε απόσταση 20 μ. είναι το ιερό των διπλών πελέκεων. Το "μικρό ανάκτορο", σύγχρονο με το δεύτερο ανάκτορο (1700-1400 π.Χ.) είναι δίπλα στα καφενεία επί του δημόσιου δρόμου. Μέσα σ' αυτό βρέθηκε και το "ρυτό της ταυροκεφαλής". Στον αρχαιολογικό χώρο της Κνωσού υπάρχει δυνατότητα άνετου πάρκιγκ. Επίσης υπάρχει αστική συγκοινωνία ανά ένα τέταρτο με το Ηράκλειο. Εξάλλου θα μπορέσετε να βρείτε πολλά καταστήματα για αναμνηστικά δώρα καθώς και καφετέριες και εστιατόρια.
ΦΑΙΣΤΟΣ. Σε απόσταση 60 χλμ. νοτιοδυτικά του Ηρακλείου υπάρχει ο δεύτερος αρχαιολογικός χώρος του Νομού, η Φαιστός, χτισμένη σε λόφο και σε έκταση 8.400 τ.μ. Το μινωικό ανάκτορο, το δεύτερο σε σημασία, μπορεί να θεωρηθεί εφάμιλλο της Κνωσού, αλλά δεν είναι πολύπλοκο και δαιδαλώδες. Πολλές απόψεις υπάρχουν για τον ιδρυτή της μινωικής πόλης που λένε ότι ήταν ο Μίνωας ή ο Φαιστός, γιος του Ρόπαλου (απ' όπου και πήρε το όνομά της). Η Φαιστός μαζί με τις άλλες μινωικές πόλεις έστειλε στρατό στην εκστρατεία των Αχαιών κατά της Τροίας. Εδώ είχε γεννηθεί, κατά τον Στράβωνα, ο εκ των 7 σοφών της αρχαιότητας, ο Επιμενίδης, ενώ κατά τη μυθολογία στη Φαιστό βασίλεψε ο αδελφός του Μίνωα Ραδάμανθυς. Η Φαιστός είχε κατοικηθεί από τη νεολιθική εποχή ενώ η συγκροτημένη ανάπτυξή της ξεκινά από το 2600 π.Χ. Τα ερείπιά της αποκαλύπτονται από την Ιταλική Αρχαιολογική Σχολή στις αρχές του 1900 και η πληθώρα των αρχαιολογικών ευρημάτων μεταξύ των οποίων και ο "δίσκος της Φαιστού" βρίσκονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Ηρακλείου. Στο ανάκτορο δεν έχουν γίνει σημαντικές αναστηλώσεις όπως στην Κνωσό. Η ξενάγηση στη Φαιστό είναι σύντομη αλλά ενδιαφέρουσα. Μετά τη σκάλα της περιόδου των παλιών ανακτόρων φθάνουμε στην κεντρική του αυλή που διασχίζεται διαγωνίως από την "οδό τελετών", ενώ στη δυτική αυλή υπάρχουν 8 σκαλοπάτια 22 μέτρων μήκους που χρησίμευαν για καθίσματα θεάτρου. Στο σημείο αυτό υπάρχει πομπικός δρόμος που οδηγεί προς τα μεγαλοπρεπή προπύλαια της κύριας εισόδου, ενώ σ' ένα διαμέρισμα χωρισμένο σε 7 μικρούς χώρους βρέθηκε ο δίσκος της Φαιστού. Στη Φαιστό επίσης συναντάμε στο βορειοανατολικά της ένα ανεξάρτητο συγκρότημα βοηθητικών χώρων των παλαιοανακτορικών χρόνων που χρησιμοποιήθηκε και κατά τη νεοανακτορική περίοδο.
ΑΓΙΑ ΤΡΙΑΔΑ. Τρία χιλιόμετρα δυτικά της Φαιστού βρίσκονται τα ερείπια της βασιλικής έπαυλης που κατά πάσα πιθανότητα αποτελούσε το θερινό ανάκτορο της δυναστείας της Φαιστού. Την ονομασία του πήρε από τη γειτονική δίκλιτη εκκλησία της Αγίας Τριάδας του 14ου αιώνα. Από την Αγία Τριάδα προέρχονται ορισμένα από τα σημαντικά εκθέματα του Αρχαιολογικού Μουσείου του Ηρακλείου όπως η λάρνακα, το ανάγλυφο αγγείο των θεριστών καθώς και θαυμαστής τέχνης τοιχογραφίες.
ΓΟΡΤΥΝΑ. 46 χλμ. νότια του Ηρακλείου βρίσκονται τα ερείπια της Γόρτυνας, πόλης που γνώρισε ιδιαίτερη άνθιση στη ρωμαϊκή περίοδο κι έγινε πρωτεύουσα της ρωμαϊκής επαρχίας της Κρήτης και της Κυρηναϊκής. Η ίδρυσή της ανάγεται στη Μινωική εποχή, όπως μαρτυρούν τα ερείπια αγροικίας του 16ου αι. π.Χ. που έχουν ανασκαφεί. Τα πιο αξιόλογα μνημεία είναι το Πραιτώριο (2ος μ.Χ. αι.), έδρα του Ρωμαίου κυβερνήτη της Κρήτης και το Νυμφαίο (2ος αι. μ.Χ.), τόπος λατρείας των Νυμφών. Ο ναός του Πυθίου Απόλλωνα, το ιερό των αιγυπτιακών θεοτήτων και το Ωδείο, όπου βρέθηκε η περίφημη επιγραφή με τους νόμους της Γόρτυνας. Είναι γραμμένοι σε δωρική διάλεκτο και ανάγονται στον 6ο αιώνα π.Χ. Γι' αυτούς μιλάει με θαυμασμό ο Πλάτωνας στους "Νόμους" του.
ΚΟΜΜΟΣ. Στον όρμο της περιοχής των Ματάλων βρισκόταν το μινωικό λιμάνι της Φαιστού, ο Κομμός, όπου έχουν ανασκαφεί σπουδαία μινωικά κατάλοιπα και της περιοχής Γόρτυνας από το 220 π.Χ.
ΑΡΧΑΝΕΣ. Δεκαπέντε χλμ. νότια του Ηρακλείου βρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος των Αρχανών. Μέσα στο χωριό οι ανασκαφές έφεραν στο φως καλοδιατηρημένο κτίριο που θα πρέπει να ήταν θερινό μινωικό ανάκτορο. Στο λόφο Φουρνί (1 χλμ. Β.Δ. των Αρχανών) βρέθηκαν θολωτοί τάφοι που χρονολογούνται ανάμεσα στο 2500-1250 π.Χ. Στη θέση Ανεμοσπήλια Αρχανών, στους πρόποδες του ιερού βουνού Γιούχτα, ανασκάφηκε μινωικό ιερό, όχι μόνο των Αρχανών αλλά και της Κνωσού.
ΒΑΘΥΠΕΤΡΟ. 19 χλμ. νότια του Ηρακλείου. Εδώ η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως τα ερείπια μεγάλου μινωικού μεγάρου, συγκεκριμένα αγροικίας Μινωίτη τοπάρχη, με εγκαταστάσεις σταφυλοπιεστηρίου, ελαιοπιεστηρίου, με υφαντουργικά εργαλεία και πιθανότατα κεραμικό κλίβανο.
ΑΜΝΙΣΟΣ. Στα 7,5 χλμ. ανατολικά του Ηρακλείου. Μινωική πόλη, επίνειο της Κνωσού. Εδώ ανασκάφηκε η γνωστή στους αρχαιολόγους ως Επαυλη των Τοιχογραφιών της Αμνισού, η Επαυλη των Κρίνων.
ΜΑΛΙΑ. Ιδιαίτερο αρχαιολογικό ενδιαφέρον παρουσιάζει το μινωικό ανάκτορο των Μαλίων που βρίσκεται 34 χλμ. ανατολικά του Ηρακλείου. Οι ανασκαφές στην περιοχή, που ξεκίνησαν το 1922 έφεραν στο φως ανάκτορο παρόμοιο με αυτό της Κνωσού και της Φαιστού χτισμένο κι αυτό γύρω στα 1900 π.Χ. και εγκαταλελειμένο στα 1450 π.Χ. Επίσης στο φως ήρθαν συνοικίες της μινωικής πόλης που υπήρχε γύρω από το ανάκτορο και νεκροταφείο στη θέση Χρυσόλακκος. Το ανάκτορο των Μαλίων κατελάμβανε έκταση περίπου 9.000 τ.μ. και σύμφωνα με την παράδοση σ' αυτό βασίλευε ο αδελφός του Μίνωα Σαρπηδών. Πολλά από τα αρχαιολογικά ευρήματα που βρίσκονται στο Μουσείο Ηρακλείου προέρχονται από τα Μάλια.
ΤΥΛΙΣΟΣ. Σε απόσταση 14 χλμ. δυτικά από το Ηράκλειο στην περιοχή της Τυλίσσου είχαν εντοπισθεί τα ερείπια μιας από τις αρχαιότερες πόλεις στην κεντρική Κρήτη. Πρόκειται για τα ερείπια τριων μινωικών επαύλεων της νεοανακτορικής περιόδου που καταστράφηκαν όπως και τα άλλα μινωικά ανάκτορα περίπου το 1450 π.Χ.

   

home_cmp_oathemeg110_vbtn_a.gif (1678 bytes)