Έφυγε η τελευταία σύντροφος του Kαζαντζάκη

Έφυγε η Eλένη Kαζαντζάκη, δεύτερη (και έσχατη) σύζυγος του Kρητικού πεζογράφου


H Ελένη (αριστερά) με τον Νίκο Καζαντζάκη και την Ιβέτ Ρενού στην Αντίμπ

Σε ηλικία 101 ετών, άφησε χθες στις 13.30 την τελευταία της πνοή, στο Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν, η Ελένη Καζαντζάκη. H τελευταία σύντροφος του Νίκου Καζαντζάκη νοσηλευόταν από τις 2 Φεβρουαρίου, αρνούμενη να δεχθεί τροφή. Ως αιτία θανάτου αναφέρεται η καρδιοαναπνευστική ανακοπή.

H Ελένη παντρεύτηκε τον Νίκο Καζαντζάκη το 1945. Είχαν συνδεθεί όμως ήδη από το 1924, όταν εκείνη ήταν 21 και ο Νίκος Καζαντζάκης 41 ετών. Από το '46 το ζευγάρι εγκαταστάθηκε στην Αντίμπ. Μετά τον θάνατο του Νίκου Καζαντζάκη το 1957, η Ελένη μετακόμισε στη Γενεύη όπου και έμεινε μέχρι το 1989. Στις 12 Φεβρουαρίου του χρόνου εκείνου έπεσε θύμα σοβαρού τροχαίου και μετακόμισε πλέον στη Βούλα, στο σπίτι τού θετού γιου της (από το 1982) Πάτροκλου Σταύρου.

H Ελένη Καζαντζάκη ήταν συγγραφέας και δημοσιογράφος, άφησε όμως τις προσωπικές της δραστηριότητες για να αφοσιωθεί στην υποστήριξη του έργου του συζύγου της. Σήμερα κυκλοφορούν τα βιβλία της «Νίκος Καζαντζάκης, ο Ασυμβίβαστος», «Κίνα, Μικρή πορεία στη μεγάλη χώρα» και «Μαχάτμα Γκάντι, μια άγια ζωή».

Κληρονόμος της Ελένης Καζαντζάκη είναι ο Πάτροκλος Σταύρου, επί 30 έτη (μέχρι το 1993) υφυπουργός παρά τω Προέδρω της Δημοκρατίας της Κύπρου - υπήρξε και συμμαθητής του σημερινού Προέδρου Τάσσου Παπαδόπουλου. H πρώτη τους επαφή έγινε το 1964, όταν η Ελένη Καζαντζάκη ενίσχυσε οικονομικά τα θύματα τουρκικής πολεμικής ενέργειας στην Τηλλυρία. H σύντροφος του Νίκου Καζαντζάκη συνδέθηκε με την οικογένεια Σταύρου και μάλιστα στη διάρκεια της τουρκικής εισβολής ήταν στην Κύπρο και έφυγε μόνο κατόπιν αγγλικής παρέμβασης. Ο Πάτροκλος Σταύρου εκπροσωπούσε την Ελένη ήδη από το 1971 και είναι ο αποκλειστικός διαχειριστής της πνευματικής περιουσίας του Νίκου Καζαντζάκη (υπολογίζεται ότι διατίθενται ετησίως μόνο στην Ελλάδα 40.000 αντίτυπα έργων του).

H ημερομηνία της κηδείας της Ελένης Καζαντζάκη (θα πραγματοποιηθεί με δαπάνη του υπουργείου Πολιτισμού) δεν έχει ακόμη οριστεί.

Δύο γάμοι, τρία πορτρέτα

Ο γάμος με την Ελένη ήταν ο δεύτερος για τον Νίκο Καζαντζάκη. Το 1911 είχε παντρευτεί τη Γαλάτεια Αλεξίου, με την οποία έζησε έως το 1924. H Γαλάτεια (που αργότερα παντρεύτηκε τον Μάρκο Αυγέρη), συγγραφέας και η ίδια, έγραψε τη χρονιά του θανάτου του Νίκου Καζαντζάκη, το 1957, το περίφημο «Aνθρωποι και υπεράνθρωποι», έργο που σκιαγραφεί ένα πορτρέτο του πολύ διαφορετικό από τα γενικώς παραδεδεγμένα, για το οποίο δέχθηκε σφοδρή κριτική. Το 1966, τέσσερα χρόνια μετά τον θάνατο της Γαλάτειας, ένα ακόμη (αυστηρό) πορτρέτο του Νίκου Καζαντζάκη («Για να γίνει μεγάλος») δημοσιεύει η αδελφή της, Έλλη Αλεξίου. H απάντηση θα δοθεί από την Ελένη Καζαντζάκη με το «Νίκος Καζαντζάκης, ο Ασυμβίβαστος», μια βιογραφία-αγιογραφία του Κρητικού πεζογράφου.

ΤΑ ΝΕΑ , 19-02-2004 , Σελ.: P27
Κωδικός άρθρου: A17870P271
ID:404002

Στην αγκαλιά της κρητικής γης

Αύριο η κηδεία της Ελένης - Στο Μαρτινέγκο η ταφή της όπως ήταν η τελευταία της επιθυμία


Το Ηράκλειο ετοιμάζεται να υποδεχθεί στην τελευταία της κατοικία την Ελένη Καζαντζάκη, που "έφυγε" προχθές σε ηλικία 101 ετών. Η χήρα του Νίκου Καζαντζάκη θα ταφεί αύριο δίπλα στο σύντροφο της ζωής της, καθώς τρεις μήνες νωρίτερα είχε επαναλάβει η ίδια αυτή την επιθυμία στους οικείους της.

Έτσι, η ταφή θα γίνει στον προμαχώνα Martinego, καθώς γι? αυτό φρόντισαν τόσο το υπουργείο Πολιτισμού, με απόφαση του υπουργού Ευάγγελου Βενιζέλου, όσο και ο Δήμος Ηρακλείου, τιμώντας τη μνήμη της Ελένης, αλλά και του Νίκου Καζαντζάκη. Χθες το πρωί διατυπώθηκαν διάφορες προτάσεις για το χώρο της ταφής, μια από τις οποίες αφορούσε στην περιοχή του δήμου Νίκου Καζαντζάκη. Ωστόσο, σύμφωνα με το δήμαρχο Ηρακλείου Γιάννη Κουράκη, είναι σχεδόν απίθανο να μην ικανοποιηθεί η επιθυμία της Ελένης Καζαντζάκη. Εξάλλου, σήμερα το πρωί αναμένεται να επισκεφθούν το χώρο όπου έχει ταφεί ο Νίκος Καζαντζάκης, η αρχαιολόγος Λιάνα Σταρίδα και ο διευθυντής των Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου Βαγγέλης Φωσκολάκης, ώστε να καθοριστεί το ακριβές σημείο της ταφής.

Η σορός της Ελένης Καζαντζάκη θα μεταφερθεί το πρωί του Σαββάτου στο Ηράκλειο με πτήση της Aegean, συνοδεία του δημάρχου «Νίκου Καζαντζάκη» Ρούσου Κυπριωτάκη. Σύμφωνα με πληροφορίες, η αεροπορική εταιρεία θα μεταφέρει τη σορό της χήρας του Νίκου Καζαντζάκη δωρεάν.

Η κηδεία της Ελένης Καζαντζάκη που γίνεται δημοσία δαπάνη, θα τελεστεί στη 1 μετά το μεσημέρι του Σαββάτου στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Μηνά. Στη διάρκεια της νεκρώσιμης ακολουθίας, επικήδειους λόγους θα εκφωνήσουν οι δήμαρχοι Ηρακλείου Γιάννης Κουράκης και «Νίκου Καζαντζάκη» Ρούσος Κυπριωτάκης και εκ μέρους της οικογένειας ο νομικός Αντώνης Βγόντζας.

Ο ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ

To Γραφείο Τύπου του Συνασπισμού Ριζοσπαστικής Αριστεράς-Ενωτικό Ψηφοδέλτιο, εκφράζει τη λύπη του για την απώλεια της Ελένης Καζαντζάκη και σε ανακοίνωση που εξέδωσε αναφέρει «Εκφράζουμε τη λύπη μας για την Ελένη Καζαντζάκη, χήρα του Νίκου Καζαντζάκη, που έφυγε από τη ζωή, πλήρης ημερών (100 και πλέον ετών). Ο πολιτισμός χρωστάει πολλά στη λογοτέχνιδα, σύντροφο ζωής του μεγάλου Νίκου Καζαντζάκη.

ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

Με την αναγγελία του θανάτου της Ελένης Καζαντζάκη το Διοικητικό Συμβούλιο του Κέντρου Κρητικής Λογοτεχνίας εξέδωσε ανακοίνωση, απευθύνοντας συλλυπητήρια στους οικείους και τους φίλους της θανούσας.

Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση, ο θάνατος της Ελένης Σαμίου-Καζαντζάκη στερεί τον τόπο μας από μία σημαντική φωνή των γραμμάτων. Το έργο της την ανέδειξε λογοτέχνιδα αντάξια της γενιάς της και της εποχής της. Ζώντας πλάι στο Νίκο Καζαντζάκη μπόρεσε να παρακολουθήσει και να στηρίξει το σύντροφό της στο λογοτεχνικό του έργο και συνάμα του στάθηκε πιστή σύντροφος και φίλη στο μεγαλύτερο μέρος του συγγραφικού του βίου.

Καταλήγοντας, το Δ.Σ. του Κέντρου Κρητικής Λογοτεχνίας αναφέρει «Ελπίζουμε πως το έργο της θα συνεχίζει να εμπνέει τη νέα γενιά και ο λόγος της θα μείνει να σημαδεύει μια σημαντική περίοδο των ελληνικών γραμμάτων».

Αύριο το μεσημέρι η κηδεία της Ελένης Καζαντζάκη

     Η κηδεία της Ελένης Καζαντζάκη θα γίνει στη 1 το μεσημέρι του Σαββάτου από τον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Μηνά. Η σορός της θα μεταφερθεί από την Αθήνα στις 11:20 το πρωί της ίδια ημέρας, με πτήση της Aegean Airlines, κατόπιν συνεννόησης του Δημάρχου Ηρακλείου Γιάννη Κουράκη με το Πρόεδρο της εταιρίας Θεόδωρο Βασιλάκη.
    Τη σορό θα συνοδεύσει από την Αθήνα ο Δήμαρχος του Δήμου "Νίκου Καζαντζάκη", Ρούσος Κυπριωτάκης. Στη διάρκεια της νεκρώσιμης ακολουθίας, επικήδειους λόγους θα εκφωνήσουν οι Δήμαρχοι Ηρακλείου και "Νίκος Καζαντζάκης" και εκ μέρους της οικογένειας ο νομικός Αντώνης Βγόντζας.
    Η κηδεία της συντρόφου του Νίκου Καζαντζάκη θα γίνει δημοσία δαπάνη και η ταφή της στο λόφο του Μαρτινέγκο, πράγμα που ήταν και δική της επιθυμία και είχε δρομολογηθεί πριν το θάνατό της, με τη σύμφωνη γνώμη και του Υπουργού Πολιτισμού Ευάγγελου Βενιζέλου, ο οποίος και θα εκπροσωπηθεί στην κηδεία.
    Το ακριβές σημείο της ταφής της δεν έχει ξεκαθαρίσει ακόμα, καθώς η ταφή της στον τάφο του Νίκου Καζαντζάκη, αντιμετωπίζει τις επιφυλάξεις της 13ης Εφορίας Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων. Αν οι επιφυλάξεις δεν ξεπεραστούν θ' ανοιχτεί άλλο ταφοπέδιο, δίπλα από το υφιστάμενο. Όλα αναμένεται να ξεκαθαρίσουν σήμερα, με την αυτοψία που θα κάνουν στο χώρο, ο προϊστάμενος της Τεχνικής Υπηρεσίας του Δήμου Βαγγέλης Φωσκολάκης και η κ. Λιάνα Σταρίδα, από τη 13η Εφορία Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων.

Ο Ν. Χριστοδουλάκης για την Ελένη Καζαντζάκη

    Έφυγε χθες η Ελένη Καζαντζάκη, συγγραφέας και σύζυγος του Νίκου Καζαντζάκη. Ανήσυχο πνεύμα, πολυτάλαντη δημιουργός και η ίδια συγγραφέας, δημοσιογράφος και ποιήτρια, στάθηκε στο πλευρό του Νίκου Καζαντζάκη, σύντροφος και πολύτιμη συνεργάτης στο έργο του τα τελευταία 33 χρόνια της ζωής του. Τον ακολούθησε και τον στήριξε σε όλη την πνευματική του πορεία, υπήρξε κοινωνός του ανθρωπιστικού του οράματος που ανέδειξε την πανανθρώπινη αξία της κρητικής ψυχής.
    Με διαλέξεις, άρθρα, ομιλίες και το συγγραφικό της έργο συνέτεινε στη διάδοση του έργου του Νίκου Καζαντζάκη σε όλον τον κόσμο. Ασυμβίβαστο πνεύμα και η ίδια, είχε την ίδια μαχητική στάση απέναντι στην υποκρισία, την στασιμότητα, την πνευματική αντίδραση. Την ίδια αγάπη για τη Ζωή, αλλά και για την Ελευθερία και την Δημοκρατία Παρούσα στον Αντιδικτατορικό Αγώνα, στην προάσπιση της ανεξαρτησίας της Κύπρου, στους προοδευτικούς αγώνες του Λαού μας. Ο Νίκος Καζαντζάκης της βιογραφίας της προβάλλει αυθεντικά το πνευματικό ανάστημα, τον ασυμβίβαστο χαρακτήρα, την δύναμη του μεγάλου συγγραφέα αλλά και την τρυφερότητα, το χιούμορ, το κέφι του για τη Ζωή.
    Τα θερμά μου συλλυπητήρια στους δικούς της, στο γιο της Πάτροκλο Σταύρου και στην οικογένειά του.

Ο Νομάρχης Ηρακλείου για την Ε. Καζαντζάκη

    Ο Νομάρχης Ηρακλείου κ. Δημήτρης Σαρρής, μόλις πληροφορήθηκε το θάνατο της Ελένης Καζαντζάκη έκανε την παρακάτω δήλωση:
“Με βαθιά θλίψη και συγκίνηση πληροφορήθηκα το θάνατο της Ελένης Σαμίου - Καζαντζάκη, πιστής συντρόφου του μεγάλου τέκνου της Κρήτης Αθάνατου Νίκου Καζαντζάκη.
    Για όλου τους Ελληνες και ιδιαίτερα για μας τους Κρητικούς, ο Νίκος Καζαντζάκης, ο Ασυμβίβαστος, ο Γίγαντας του Πνεύματος με την Παγκόσμια Αναγνώριση και Ακτινοβολία, συμβολίζει την Αιώνια Κρητική Ψυχή και αποτελεί το αποκορύφωμα της Πνευματικής και Αγωνιστικής Προσφοράς, των Πανανθρώπινων Αξιών και τον πνευματικό φάρο που θα μας φωτίζει αιώνια στον αγώνα μας για μια καλύτερη και ελεύθερη και δικαιότερη ανθρώπινη ζωή.
    Στο φυσικό και μοναδικό κληρονόμο της τεράστιας πνευματικής περιουσίας του Νίκου Καζαντζάκη κ. Μανόλη Σακλαμπάνη και σε όλους τους συγγενείς του Νίκου και της Ελένης Καζαντζάκη, Αξιας Θεματοφύλακα των παρακαταθηκών και του πλούσιου πνευματικού έργου, καθώς και σε όλα τα πνευματικά παιδιά τους, εκφράζω τα βαθιά μου συλλυπητήρια”.

Κέντρο Κρητικής Λογοτεχνίας για την Ελένη Καζαντζάκη

    Το Διοικητικό Συμβούλιο του Κέντρου Κρητικής Λογοτεχνίας με την είδηση του θανάτου της Ελένης Καζαντζάκη απευθύνει τα συλλυπητήριά του στους οικείους και φίλους της.
    Ο θάνατος της Ελένης Σαμίου-Καζαντζάκη στερεί τον τόπο μας από μία σημαντική φωνή των γραμμάτων. Το έργο της την ανέδειξε λογοτέχνιδα αντάξια της γενιάς της και της εποχής της. Ζώντας πλάι στο Νίκο Καζαντζάκη μπόρεσε να παρακολουθήσει και να στηρίξει το σύντροφό της στο λογοτεχνικό του έργο και συνάμα του στάθηκε πιστή σύντροφος και φίλη στο μεγαλύτερο μέρος του συγγραφικού του βίου.
    Ελπίζουμε πως το έργο της θα συνεχίζει να εμπνέει τη νέα γενιά και ο λόγος της θα μείνει να σημαδεύει μια σημαντική περίοδο των ελληνικών γραμμάτων.

ΨΗΦΙΣΜΑΤΑ

Για το θάνατο της Ελένης Καζαντζάκη εκδόθηκαν δεκάδες ψηφίσματα.

“Το Διοικητικό Συμβούλιο του Μουσείου Νίκου Καζαντζάκη, με την αναγγελία του θανάτου της Ελένης Ν. Καζαντζάκη, πιστής συντρόφισσας και συζύγου του μεγάλου μας δημιουργού, η οποία στάθηκε δίπλα του για 33 χρόνια και αφιέρωσε τη ζωή της στην προαγωγή και διάδοση του έργου του, αλλά και η ίδια καταξιώθηκε ως σημαντική προσωπικότητα των Ελληνικών Γραμμάτων και των αγώνων για κοινωνική δικαιοσύνη, δημοκρατία και ελευθερία, συνήλθε σε έκτακτη συνεδρία και αποφάσισε ομόφωνα:

- Να εκφράσει ολόψυχα συλλυπητήρια στους οικείους και συγγενείς της.

- Να παραστεί στην κηδεία της.

- Να καταθέσει στεφάνι.

- Να δημοσιευθεί το παρόν στον τοπικό Τύπο.

- Εις ένδειξη πένθους, το Μουσείο Καζαντζάκη να παραμείνει κλειστό την Κυριακή 22 Φεβρουαρίου”.

Με την αναγγελία του θανάτου της, το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου “Νίκος Καζαντζάκης” συνεδρίασε εκτάκτως χθες και αποφάσισε ομόφωνα:

- “Να παραστεί αντιπροσωπεία του δημοτικού συμβουλίου στην τελετή της νεκρώσιμης ακολουθίας.

- Την κατάθεση στεφάνου στη μνήμη της εκλιπούσης.

- Να εκφράσει τα θερμά συλλυπητήρια στους οικείους συγγενείς της”.


Ο γεν. διευθυντής της Ορθοδόξου Ακαδημίας Κρήτης Αλεξ. Παπαδερός, έστειλε την παρακάτω επιστολή στον κ. Π. Σταύρου, θετό γιο της Ελένης Καζαντζάκη:

“Παρακαλώ να δεχθείτε την έκφραση της συμπάθειάς μας για την εκδημία της Ελένης Καζαντζάκη.

Η γυναίκα μου Άννα και εγώ αναπολούμε με συγκίνηση τις επισκέψεις της στην Ορθόδοξο Ακαδημία Κρήτης και ώρες φιλίας και στοχασμού στο σπίτι μας.

Θα συνοδεύσουμε στο Ηράκλειο την εκφορά της και θα ενώσουμε την προσευχή μας με εκείνους, που θα ικετεύσουν τον φιλάνθρωπο Θεό, να προσλάβει στο φως του ελέους του την ψυχή της γυναίκας, που στάθηκε με αφοσίωση στο πλευρό του ανθρώπου, ο οποίος Τον αναζήτησε όσον ελάχιστοι και που ελπίζουμε πως ευλογήθηκε, να θεάται τη δόξα Του!”.

Ο Σύλλογος Βιαννιτών Ηρακλείου “Ο Πατούχας”, μετά την αναγγελία του θανάτου της συντρόφου του Νίκου Καζαντζάκη, σε ανακοίνωσή του σημειώνει:

“Η κρητική ψυχή που ολόκληρη από αιώνες, αντικατοπτρίστηκε στο μεγαλόπνοο συνολικό έργο του συντρόφου σου Νίκου Καζαντζάκη, εξαιρετικά συγκινημένη από το-έστω αναμενόμενο- φυσικό τέλος της επι γης παρουσίας της αντάξιας πνευματικής συναθλήτριας εκπροσώπου του, αισθάνεται το μεγάλο κενό που άφησες... Ενα κενό που μονάχα η αγάπη του κρητικού λαού αλλά και η παγκόσμια αναγνώριση του τιτάνιου έργου του-που μέσα του περιέχει και τη δική σου μεγάλη συμβολή-μπορεί να αναπληρώσει “εν μέρει”. Ο Καζαντζάκης έχει ταυτιστεί όχι μονάχα με τον αγώνα του ανθρώπου να κάμει τη σάρκα του (ύλη) πνεύμα, αγώνα που συγκλονίζει τη διεθνή ευαισθησία των σκεπτομένων κατοίκων της γης αλλά και με την ιδιαιτερότητα των πνευματικών αγώνων του για τη γενέτειρα του Κρήτη.

“Αιώνες πολλούς η Κρήτη αγωνιζόταν για την ειρήνη μα δεν μπορούσε να την πάρει παρά διαβαίνοντας ποτάμια αίματα και δάκρυα. Να γιατί, από την παιδική μου ηλικία, έζησα με πολλή ένταση το τραγικό νόημα της ζωής και την πικρή γεύση του αγώνα. Με συνεπήρε η πνοή της Κρήτης και προσπάθησα ως άνθρωπος και ως συγγραφέας να πολεμώ για την ελευθερία, την ειρήνη και την αξιοπρέπεια του ανθρώπου”. (Απόσπασμα από το γράμμα του Καζαντζάκη στην Επιτροπή του βραβείου ΕΙΡΗΝΗΣ).

Αγαπημένη μας Ελένη

Θ? αδικούσαμε την αγάπη μας για σένα αν δεν εξοβελίζαμε κάθε λέξη προσχηματική... Είσαι τόσο δική μας όσο κι ο άνδρας σου ο Ν. Καζαντζάκης. Σ” αγαπούμε τόσο, όσο αγαπήσαμε και κείνον. Και θα σε τιμούμε τόσο, όσο θα υπάρχετε στη μνήμη μας ΕΚΕΙΝΟΣ κι ΕΣΥ. Ο Σύλλογος Βιαννιτών Ηρακλείου “ΠΑΤΟΥΧΑΣ” εξαιρετικά συγκινημένος εναποθέτει λίγα λουλούδια στη σορό σου αγαπημένη μας Ελένη Καζαντζάκη”.

 


Zήτημα κληρονομιάς Kαζαντζάκη

Έντονες συζητήσεις για την κληρονομιά του Nίκου Kαζαντζάκη πυροδότησε στην Kρήτη ο θάνατος της δεύτερης και έσχατης συζύγου του, Eλένης


Απόσπασμα της διαθήκης του Νίκου Καζαντζάκη, που ορίζει μετά τον θάνατο της συζύγου του Ελένης η περιουσία του να περιέλθει στους φυσικούς κληρονόμους του

Το γεγονός ότι η Ελένη Καζαντζάκη είχε αποκτήσει μετά τον θάνατο του μεγάλου συγγραφέα θετό γιο, αλλά και η διαθήκη που είχε ο ίδιος ο Νίκος Καζαντζάκης συντάξει το 1956 στην Αντίμπ και με την οποία καθόριζε την τύχη των πνευματικών δικαιωμάτων του έργου του μετά τον θάνατο της συζύγου του, αποτελούν το επίκεντρο των συζητήσεων για την κληρονομιά του διάσημου συγγραφέα.

Ήδη, μάλιστα, άνθρωποι που ασχολούνται με το έργο του Νίκου Καζαντζάκη στην Κρήτη εκφράσθηκαν χθες δυσμενώς για τον θετό γιο της Ελένης Καζαντζάκη, πρώην υφυπουργό της Κυπριακής Δημοκρατίας, Πάτροκλο Σταύρου. Ο ίδιος ο κ. Σταύρου δεν έχει κάνει καμία δήλωση, με δεδομένο φυσικά ότι ακόμη δεν έχει καν γίνει η κηδεία της θετής του μητέρας και βεβαίως δεν έχει ανοιχθεί η δική της διαθήκη.

Σύμφωνα με την ιδιόχειρη διαθήκη του Νίκου Καζαντζάκη, που συντάχθηκε στις 12 Απριλίου 1956 στην Αντίμπ της Γαλλίας, η κινητή και ακίνητη περιουσία του κληρονομείται από τη σύζυγό του Ελένη, το γένος Σαμίου. Στην ίδια διαθήκη, ρητά αναφέρει ότι «μετά τον θάνατο της συζύγου μου η εναπομένουσα περιουσία μου να περιέλθει εις τους φυσικούς μου κληρονόμους». Όπως είναι γνωστό, ο Νίκος Καζαντζάκης δεν απέκτησε παιδιά ούτε με την πρώτη του σύζυγο Γαλάτεια Αλεξίου, ούτε με τη δεύτερη γυναίκα του Ελένη Σαμίου.

Οι φυσικοί κληρονόμοι του Νίκου Καζαντζάκη είναι ο 92χρονος ανιψιός του Μανόλης Σακλαμπάνης και τα μακρανίψια του Αναστασία Τσουχνικά, Θεοδώρα Προυγκίδη και οι Μιχάλης, Νίκος και Κώστας Τζανάκης.

Ο κ. Σακλαμπάνης εξέφρασε «συγκίνηση, μεγάλη υπερηφάνεια και υψηλό το χρέος για τη διαχείριση της κληρονομίας» συμπληρώνοντας με νόημα ότι «πέρα από τις νομικές σχέσεις υπάρχουν και οι ανθρώπινες σχέσεις». Όπως πρόσθεσε, μάλιστα, «ως φυσικός κληρονόμος της μεγάλης πνευματικής περιουσίας θα αποφασίσω για τις επόμενες ενέργειές μου».

Σύμφωνα με τον δικηγόρο του Ηρακλείου Δημήτρη Ξυριτάκη, ο νόμος 2121/93 άρθρο 29 για την πνευματική ιδιοκτησία αναφέρει ότι οι κληρονόμοι τού πνευματικού δημιουργού κληρονομούν τα δικαιώματά του για 70 χρόνια από το τέλος του έτους του θανάτου του. Ο Καζαντζάκης πέθανε το 1957. Ο χρόνος μετρά από την 1η Ιανουαρίου 1958. Έχουν περάσει 46 χρόνια και μένουν άλλα 24 χρόνια - διάστημα το οποίο αφορά η διεκδίκηση - προτού τα δικαιώματα γίνουν δημόσιο κτήμα, όπως προβλέπει ο νόμος.

Χθες πάντως, θέση στην υπόθεση της κληρονομιάς των πνευματικών δικαιωμάτων του Νίκου Καζαντζάκη πήρε ο πρόεδρος της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων του Νίκου Καζαντζάκη, Γιώργος Στασινάκης, ο οποίος καταφέρθηκε εναντίον του θετού γιου της Ελένης Καζαντζάκη, κ. Πάτροκλου Σταύρου. Τον κατηγόρησε πως έχει επωφεληθεί οικονομικά από τη θετή του μητέρα, την οποία είχε «κλείσει σε χρυσό κλουβί» και δεν τον ενδιαφέρει το έργο του Νίκου Καζαντζάκη. Κάλεσε μάλιστα τους φυσικούς κληρονόμους τού συγγραφέα να διεκδικήσουν την κληρονομιά του. Μάλιστα, όπως είπε, τα χειρόγραφα του συγγραφέα πρέπει να καταλήξουν στο Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη.

Μάλιστα, στην Κρήτη αμφισβητείται από πολλούς και η ίδια η υιοθεσία του Πάτροκλου Σταύρου που έγινε το 1983, όταν ο πρώην υφυπουργός της Κυπριακής Δημοκρατίας ήταν ήδη σε προχωρημένη ηλικία.

Πάντως, τα χρήματα από τις μεταφράσεις, εκδόσεις και πωλήσεις των έργων του Νίκου Καζαντζάκη, δεν μπορούν να προσδιοριστούν με ακρίβεια, αλλά πρόκειται για πολλά εκατομμύρια ετησίως, αφού τα περισσότερα έργα του κυκλοφορούν σε όλες τις βασικές γλώσσες. Μόνο στην Ελλάδα πωλούνται κάθε χρόνο περισσότερα από 40.000 αντίτυπα βιβλίων.

Το ύστατο αντίο

Ο Νίκος Καζαντζάκης με την αγαπημένη του Ελένη στην Αντίμπ

Η κηδεία της Ελένης Καζαντζάκη θα γίνει αύριο Σάββατο στις 13.00, από τον ιερό μητροπολιτικό ναό του Αγίου Μηνά στο Ηράκλειο, όπου θα μεταφερθεί η σορός της νωρίτερα αεροπορικώς από την Αθήνα.

Θα ταφεί δίπλα στον τάφο του Νίκου Καζαντζάκη, στον Προμαχώνα του Μαρτινέγκο, όπου ήδη πραγματοποιούνται οι απαραίτητες εργασίες για τη διαμόρφωση του χώρου.

 

ΤΑ ΝΕΑ , 20-02-2004 , Σελ.: P46
Κωδικός άρθρου: A17871P461
ID:404173