Tο Μουσείο Αγροτικής Ιστορίας στον Αρόλιθο
 

ΤΗΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑΣ ΜΥΛΩΝΑ



Σκοπός του Μουσείου Αγροτικής Ιστορίας και Λαϊκής Τέχνης είναι να διατηρήσει στους κόλπους του καλά προφυλαγμένη την παράδοση και το πολιτισμό της Κρήτης. Έτσι οι νέοι άνθρωποι θα έχουν ένα σημείο αναφοράς και θα γνωρίσουν τις ρίζες τους ώστε να αποφύγουν την αλλοτρίωση και την εκφυλισμό που τόσο έντονα καραδοκεί στις μέρες μας. Μαθαίνοντας κανείς για τους προγόνους του καταφέρνει να κατανοήσει το παρόν και να δημιουργήσει ένα υπόβαθρο πάνω στο οποίο μπορεί να κτίσει το μέλλον του.

Επίσης, το Μουσείο συμβάλλει σημαντικά στην προβολή του νησιού και του πολιτισμού στο εξωτερικό, εφόσον πολλοί από τους επισκέπτες του είναι αλλοδαποί.

Το Μουσείο Αγροτικής Ιστορίας και Λαϊκής Τέχνης δημιουργήθηκε στη διετία 1997-1999. Εμπνευστής και ιδρυτής του έργου αυτού είναι ο αποκλειστικός ιδιοκτήτης του παραδοσιακού χωριού Αρόλιθος, Γεώργιος Σαλούστρος. Σημαντική ήταν η βοήθεια των αναπτυξιακών προγραμμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του τοπικού φορέα ανάπτυξης Τεμένους Ηρακλείου. Τα αντικείμενα τα οποία εκθέτονται στο χώρο του μουσείου αποτελούν την προσωπική συλλογή του κ. Σαλούστρου. Ο ίδιος με μεγάλο κόπο και μεράκι κατάφερε να συγκεντρώσει όλα αυτά τα πολύτιμα στοιχεία του κρητικού πολιτισμού και να τα παρουσιάσει στο ενδιαφερόμενο κοινό με σκοπό την πνευματική και ιστορική κατάρτιση του τελευταίου.

Από χωριό σε χωριό, από παλαιοπωλείο σε παλαιοπωλείο, από σπίτι σε σπίτι μάζεψε κομμάτι -κομμάτι όλα όσα μπορεί τώρα κάποιος να θαυμάσει και να γνωρίσει στο γραφικό μουσείο του Αρόλιθου.



Ο Αρόλιθος



Με το χωριό Αρόλιθος αναβιώνει ένα παραδοσιακό κρητικό χωριό με πράσινες και μπλε πόρτες, παραδοσιακό καφενείο, όπου πραγματοποιούνται μαθήματα κρητικής κουζίνας και αναπαραστάσεις κρητικών σπιτιών.

Στο χωριό μπορεί κανείς να απολαύσει το ρακοκάζανο και το εργαστήρι του σιδερά, το μητάτο του βοσκού, το εκκλησάκι της Αναλήψεως και το άκουσμα της κρητικής λύρας.

Ο δημιουργός του χωριού, Γιώργος Σαλούστρος, έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στον τόπο καταγωγής του, στα Ανώγεια Μυλοποτάμου, όπου δημιούργησε τις προϋποθέσεις για να πραγματοποιήσει, το 1986, το όνειρό του: Να φτιάξει ένα παραδοσιακό κρητικό χωριό, τον Αρόλιθο. Περιλαμβάνει το εργαστήρι του σιδερά, δύο παραδοσιακά σπίτια, ένα καφενείο, το εστιατόριο και την ταβέρνα, όπου οργανώνονται μουσικές βραδιές με της συνοδεία της κρητικής λύρας, την πλατεία με το εκκλησάκι της Αναλήψεως, το Μουσείο Αγροτικής Ιστορίας και Λαϊκής Τέχνης και, τέλος, τα δωμάτια για τους επισκέπτες. Ο Αρόλιθος είναι χτισμένος στην πλαγιά ενός βουνού, μέσα στην άγρια κρητική φύση. Ξυπνάει αναμνήσεις στους παλαιότερους και μαθαίνει στους νεότερους την ομορφιά των παραδόσεων.



Μέρη του μουσείου



Συνολικά το μουσείο αποτελείται από τέσσερα διαφορετικά μέρη από τα οποία το καθένα ξεχωριστά έχει τα δικά του χαρακτηριστικά και την δική του ομορφιά.

Στο πρώτο μέρος μπορεί κανείς να δει τις διακοσμημένες βιτρίνες, οι οποίες εκθέτουν έργα κρητικής χειροτεχνίας, τα κεντητά και υφαντά στολίδια, την κρητική φορεσιά με τα πλουμιστά στολίδια, τα έργα της ξυλογλυπτικής τέχνης, τα εκκλησιαστικά είδη, τα κρητικά όπλα και φυσίγγια, τα γυάλινα αντικείμενα και τις κουδούνες των προβάτων και άλλα χάλκινα αντικείμενα.

Στο δεύτερο μέρος του μουσείου ο επισκέπτης μπορεί να γνωρίσει τα βασικά χαρακτηριστικά ενός κρητικού σπιτιού με τα κυρίως μέρη του, όπως την κρεβατοκάμαρα με τα πλουμιστά στολίδια του κρεβατιού και τις υφαντές μπάντες με χαρακτηριστικές παραστάσεις του κρητικού τοπίου, την κουζίνα με την παραστιά, τα οικιακά σκεύη κεντήματα και άλλα προικιά, το κρητικό σαλόνι με τον εντυπωσιακό καθρέπτη και, τέλος, τον απαραίτητο για κάθε νοικοκυριό αργαλειό.

Στο τρίτο μέρος ο επισκέπτης του μουσείου αγροτικής ζωής και λαϊκής τέχνης μπορεί να θαυμάσει την απλότητα των αγροτικών επαγγελμάτων αλλά και συνάμα την ευρεσιτεχνία των αγροτών και την λιτότητα της ζωής τους. Συγκεκριμένα, τα επαγγέλματα αυτά είναι του σαμαρά, του γεωργού, του σιδερά, του φανοποιού, του καλαθά, του ξυλουργού, του αγγειοπλάστη, του βαρελά και του τσαγκάρη.

Τα εξωτερικά μέρη του μουσείου αποτελούνται από το Μητάτο με τη μάντρα, την κρήνη του νερού, το ρακοκάζανο και το αλώνι.

Οι άνθρωποι του μουσείου στην προσπάθειά τους να ξεχωρίσουν κάποιο από τα εκθέματα που φιλοξενείται στον Αρόλιθο, επέλεξαν ένα ζευγάρι από υφαντά μαξιλάρια. Τα πλουμιστά τους στολίδια είναι εμπνευσμένα από τη φύση (φυτά, κλαδιά, πουλιά) με πλούσια χρώματα προερχόμενα από φυτικές βαφές. Τα μαξιλάρια αυτά τα ύφανε στον αργαλειό της όταν ήταν νεαρή κοπέλα στο πατρικό της σπίτι στα Ανώγεια η Κωσταντινιά Βρέντζου. Τα δύο αρχικά του ονόματός της (ΚΒ) αποτελούν μέρος του διάκοσμου του κάμπου του μαξιλαριού. Η Κωσταντινιά Βρέντζου παντρεύτηκε το Μιχάλη Καλλέργη (Μακρομιχάλη) και απέκτησαν μια κόρη τη Μαρίκα Καλλέργη, τη σύζυγο του ιδιοκτήτη του Αρόλιθου και ακούραστη συμπαραστάτρια στο δύσκολο έργο του.

Η συναισθηματική σύνδεση με τα δύο αυτά αντικείμενα είναι μεγάλη διότι υπενθυμίζουν σε όλους τους ανθρώπους του μουσείου ένα πολύ αγαπημένο πρόσωπο που έφυγε σχετικά νωρίς από την οικογένειά τους αλλά πάντα είναι παρούσα μέσω της πολύ γλυκιάς ανάμνησης όλων όσων έζησαν μαζί και όλων εκείνων των άϋλων αγαθών που απλόχερα τους χάρισε.



Εκπαιδευτικά προγράμματα



Το Μουσείο στην προσπάθειά του να διατηρήσει αναλλοίωτη στη μνήμη όλων των Κρητών και κυρίως των μικρών παιδιών, την παράδοση της Κρήτης, οργανώνει εκπαιδευτικά προγράμματα.

Στόχος του Μουσείου είναι να βοηθήσει το έργο των εκπαιδευτικών, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να φέρουν τους μαθητές τους σε επαφή με τα πολιτισμικά στοιχεία και τις παραδόσεις της Κρήτης. Με τον τρόπο αυτό οι μαθητές γνωρίζουν λαογραφικά στοιχεία, σχετικά με το τρόπο ζωής, τα ήθη και τα έθιμα των προγόνων μας .

Τα εκπαιδευτικά προγράμματα που παρουσιάζονται έχουν τους ακόλουθους τίτλους:

«Οι Μουσαφίρηδες στο σπίτι της Γιαγιάς».

• «Ο Προπάππους μου ο Μάστορας».

•«Ο Σαλβαράς και η Σαρτζάτη».

•«Από το σήμερα στο χθες».

•«Απούʼ χει καθείς στο λογισμό ντου τα θωρεί και στʼ όνειρό ντου».

•«Ένα Μουσείο σαν μια παλιά φωτογραφία……».



Εργαστήρι συντήρησης



Μία ακόμα δραστηριότητα του Μουσείου είναι και το εργαστήρι συντήρησης. Στο εργαστήρι οι συντηρητές έργων τέχνης ασχολούνται με την διαδικασία συντήρησης των αντικειμένων του εκθεσιακού μέρους του Μουσείου αλλά επίσης και αποθηκευμένου υλικού.



Έρευνα



Στον τομέα αυτό το Μουσείο διεξάγει έρευνες σχετικά θέματα που σχετίζονται είτε με τις λαϊκές τέχνες είτε με την αγροτική ζωή.

Ο τομέας αυτός επίσης συλλέγει βιβλία, περιοδικά, εφημερίδες, άρθρα, οπτικό και ακουστικό υλικό χρήσιμο για τον εμπλουτισμό της βιβλιοθήκης. Το υλικό αυτό είναι διαθέσιμο για δανεισμό σε κάθε ενδιαφερόμενο είτε είναι απλός μελετητής της κρητικής λαογραφίας, είτε σπουδαστής.



Παιδικό εργαστήρι



Το εργαστήριο αυτό είναι ένα από τα τμήματα του Μουσείου το οποίο χρησιμοποιείται για την δραστηριότητα των παιδιών μετά την ολοκλήρωση κάποιου εκπαιδευτικού τους προγράμματος. Στον χώρο αυτό τα παιδιά έχουν την δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν πηλό, μικρούς αργαλειούς ή επίσης να χρησιμοποιήσουν μικροαντικείμενα που ανακυκλώνονται για να φτιάξουν κολάζ και διάφορες κατασκευές.

Πληροφορίες για το Μουσείο Αγροτικής Ιστορίας και Λαϊκής Τέχνης Αρόλιθος:

Ο Αρόλιθος απέχει 11 χλμ. από το Ηράκλειο και 24 χλμ. από τα Ανώγεια. Βρίσκεται στον παλιό εθνικό δρόμο Ηρακλείου-Ρεθύμνου.

Για να επικοινωνήσετε, απευθυνθείτε στο τηλέφωνο 2810 821.050, στο φαξ 2810 821.051 ή στείλτε e-mail στο arolithos@otenet.gr ενώ για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε το σχετικό δικτυακό τόπο www.arolithosvillage.gr

Ώρες λειτουργίας χειμερινής περιόδου:

• Δευτέρα- Παρασκευή 09:00-17:00

• Σάββατο και Κυριακή 10:00-18:00

Καλοκαιρινής περιόδου: 1 Απριλίου ως 30 Σεπτεμβρίου

Δευτέρα- Παρασκευή 09:00-20:00

Σάββατο και Κυριακή 10:00-18:00