ΤΟ MΟΥΣΕΙΟ ΝΙΚΟΥ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ

Tης Κατερίνας Μυλωνά

Στη ζωή και το έργο του Νίκου Καζαντζάκη, ενός εκ των σημαντικότερων εκπροσώπων της νεοελληνικής λογοτεχνίας, με διεθνή φήμη και απήχηση που επηρεάζει διαχρονικά την παγκόσμια πολιτιστική σκέψη και φιλοσοφία, εστιάζεται το Μουσείο Καζαντζάκη, το οποίο διανύει ήδη την τρίτη δεκαετία της παρουσίας και προσφοράς του στον πολιτισμικό και λογοτεχνικό τομέα.

Σκοπός της ίδρυσής του είναι η διάσωση και διαφύλαξη του αρχειακού και μουσειακού υλικού που αφορά και συνδέεται με τη ζωή και το έργο του Νίκου Καζαντζάκη, η προβολή και διάχυσή του στο ευρύτερο κοινό, η ευαισθητοποίηση ειδικών ομάδων σε σχέση με το ιδιαίτερο λογοτεχνικό - πολιτιστικό απόθεμα και η περαιτέρω ενθάρρυνση της επιστημονικής μελέτης και έρευνας πάνω στο έργο του Νίκου Καζαντζάκη.

Στο πλαίσιο αυτό το Ίδρυμα έχει συνάψει πλήθος συνεργασιών με τοπικούς και διεθνείς φορείς και έχει να επιδείξει συμμετοχές και οργανώσεις εκθέσεων, συνεδρίων, λογοτεχνικών εκδηλώσεων, θεατρικών παραστάσεων και εκδόσεων.

Το Μουσείο ιδρύθηκε στις 2 Μαρτίου 1984 με πρωτοβουλία του Γεωργίου Αντ. Ανεμογιάννη, σκηνογράφου-ενδυματολόγου († 2005) και άνοιξε τις πόρτες του στο κοινό στις 27 Ιουνίου 1983. Τα εγκαίνια πραγματοποίησε η τότε υπουργός Πολιτισμού Μελίνα Μερκούρη.



Η οργάνωση



Το Ίδρυμα στεγάζει τις υπηρεσίες του σε δύο ανεξάρτητα κτίρια, στην κεντρική πλατεία της Μυρτιάς (Βαρβάρων), του Δήμου «Νίκος Καζαντζάκης».

Στο πρώτο, και παλαιότερο, στεγάζεται η έκθεση, ενώ στο γειτονικό οι διοικητικές υπηρεσίες.

Το διώροφο οίκημα, που σήμερα στεγάζει τη μόνιμη Έκθεση, κτίστηκε στο χώρο όπου βρισκόταν το πατρικό σπίτι της οικογένειας Ανεμογιάννη. Πρόκειται για ένα μεγάλο διώροφο σπίτι με παραδοσιακά αρχιτεκτονικά στοιχεία.

Το 2002 με την ευγενική χορηγία του Ιδρύματος «Σταύρος Νιάρχος» ολοκληρώθηκε το Κτίριο Διοίκησης. Αποτελείται από δύο ορόφους, όπου στον όροφο στεγάζονται τα γραφεία, η βιβλιοθήκη και το εργαστήριο ψηφιοποίησης. Στο χώρο της βιβλιοθήκης είναι εγκατεστημένοι 7 ηλεκτρονικοί υπολογιστές (ο ένας από αυτούς με ειδικό λογισμικό και διαμόρφωση χώρου για χρήση από άτομα με αναπηρία), συνδεδεμένοι με την τοπική βάση δεδομένων και τον παγκόσμιο ιστό για την αναζήτηση και μελέτη του αρχειακού υλικού. Οι μελετητές έχουν τη δυνατότητα εκτύπωσης, σάρωσης και αντιγραφής του υλικού ενδιαφέροντός τους, κατόπιν αιτήσεώς τους.

Στο ισόγειο του Κτιρίου Διοίκησης βρίσκεται η αίθουσα συνεδρίων και εκδηλώσεων «Γ. Ανεμογιάννης», χωρητικότητας 170 ατόμων. Χρησιμοποιείται για τη διοργάνωση ποικίλων εκδηλώσεων (θεατρικών, μουσικών, λογοτεχνικών, τιμητικών κλπ), περιοδικών εκθέσεων και συνεδρίων, και διατίθεται σε κάθε ενδιαφερόμενο φορέα.



Δραστηριότητες



Οι κύριοι άξονες δράσης του Μουσείου είναι η συλλογή εκθεμάτων που σχετίζονται άμεσα με τη ζωή του μεγάλου συγγραφέα η υποδοχή, ενημέρωση και ξενάγηση των επισκεπτών, η διοργάνωση εκδηλώσεων, εκδόσεις μελετών και βιβλίων και η υλοποίηση προγραμμάτων, έργων και άλλων συνεργασιών. Πιο συγκεκριμένα:

Στο Κτίριο Έκθεσης εκτίθενται αντικείμενα που σχετίζονται άμεσα με το έργο του Νίκου Καζαντζάκη. Συνολικά εκτίθενται 1.102 αντικείμενα (φωτογραφίες, χειρόγραφα, έργα τέχνης, κειμήλια κλπ.) και φυλάσσονται στην αποθήκη, στο νέο κτίριο, 60.000 περίπου έντυπα αρχειακού χαρακτήρα. Τα εκθέματα είναι χειρόγραφα κείμενα του Ν. Κ, σημαντικά έγγραφα και αλληλογραφία, προσωπικά αντικείμενα και ενθυμήματα, φωτογραφίες από τη ζωή του, βιβλία και κείμενα του Ν.Κ. σε περιοδικά, μεταφράσεις των έργων του συγγραφέα σε διάφορες χώρες, μεταφράσεις διαφόρων έργων από τον ίδιο το συγγραφέα, βιβλία, μελέτες για το Ν.Κ. , σχέδια και μακέτες εικονογράφησης των βιβλίων του Ν.Κ., Οπτικοακουστικά ντοκουμέντα σε μαγνητοταινίες της εποχής, Μουσικές εκδόσεις, Έργα τέχνης, Προτομές και πορτραίτα του συγγραφέα, Μακέτες σκηνογραφιών & κουστουμιών – τρισδιάστατες μακέτες , Κουστούμια από παραστάσεις θεατρικών έργων ,Φωτογραφίες από θεατρικές παραστάσεις, Προγράμματα, αφίσες και λοιπό έντυπο υλικό από θεατρικά έργα, Αρχείο τύπου. Τηρείται από το 1905 μέχρι σήμερα.

Ένα από τα σημαντικότερα αποκτήματα του Μουσείου είναι ένα αδημοσίευτο και αποκηρυγμένο έργο του Νίκου Καζαντζάκη, με τίτλο "Κρήτη, Αγγλία, Μοναξιά", που γράφτηκε στην Οξφόρδη πιθανόν το 1945. Αποτελείται από 169 χειρόγραφες σελίδες, πολλές από τις οποίες είναι διαγραμμένες με κόκκινη ξυλομπογιά, τη χαρακτηριστική που χρησιμοποιούσε σε σημειώσεις του ο Καζαντζάκης. Συνοδευόταν από χειρόγραφο σημείωμα του Γ. Ανεμογιάννη, «Ο Καζαντζάκης δεν το ήθελε, λέει η Ελένη». Πολλά μέρη του τα χρησιμοποίησε σε άλλα του έργα. Το αντικείμενο σύντομα θα εκτεθεί μαζί με τα δύο νέα αποκτήματα του Μουσείου, τη δεύτερη και τρίτη γραφή της Οδύσσειας του ΝΚ, δωρεά του Γιώργου Στασινάκη.

Η υποδοχή και πληροφόρηση των επισκεπτών είναι από τις σημαντικότερες δράσεις του Μουσείου και εντάσσεται στον κεντρικό του στόχο για ευαισθητοποίηση του κοινού, γνωστοποίηση και διάχυση του έργου του Ν. Καζαντζάκη στο ευρύ κοινό και σε εξειδικευμένες ομάδες. Περιλαμβάνει την υποδοχή και συνοπτική ενημέρωση του αφικνούμενου στο Μουσείο, την ξενάγησή του στο χώρο, την προτροπή για παρακολούθηση 20λεπτης ταινίας για τη ζωή και το έργο του.

Στους στόχους του Μουσείου ανήκει η διοργάνωση θεατρικών, μουσικών και λοιπών πολιτιστικών εκδηλώσεων, καθώς και εκδηλώσεων συνεδριακού-εκπαιδευτικού χαρακτήρα. Αναφέρονται χαρακτηριστικά:

Η έκθεση που φιλοξενήθηκε πριν λίγες ημέρες στη Θεσσαλονίκη με θέμα «Γνωριμία με τη ζωή και το έργο του Νίκου Καζαντζάκη», η Εκδήλωσης τιμής στον Κινέζο δημοσιογράφο και μεταφραστή του έργου του Νίκου Καζαντζάκη, Σάνγκουι Λι που έγινε στο μουσείο τον περασμένο Ιούλιο, το μνημόσυνο του Γιώργου Ανεμογιάννη που έγινε στο μουσείο το Νοέμβριο του 2005 και πλήθος άλλων συνεδρίων, εκθέσεων και άλλων εκδηλώσεων.

Ενόψει της επετείου των 50 χρόνων από το θάνατο του Νίκου Καζαντζάκη που συμπληρώθηκαν φέτος, το Ίδρυμα συνεργάζεται με φορείς για την από κοινού διοργάνωση ή συμμετοχή σε τιμητικές εκδηλώσεις.

Το Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη εδώ και 2 χρόνια υλοποιεί το έργο «Ψηφιοποίηση, Ανάδειξη και Αξιοποίηση των Πολιτιστικών Τεκμηρίων και Συλλογών του Μουσείου Νίκου Καζαντζάκη», στο πλαίσιο του Ε.Π. «Κοινωνία της Πληροφορίας» (Μέτρο 1.3, Πρόσκληση 65). Αντικείμενο του έργου, όπως διαρθρώνεται με τα πέντε υποέργα, είναι:

• η προμήθεια και εγκατάσταση ηλεκτρονικού εξοπλισμού και δικτύωσης,

• η ψηφιοποίηση των Συλλογών και η διάδοση των αποτελεσμάτων,

• η επιστημονική τεκμηρίωση των Συλλογών,

• η ανάπτυξη δικτυακού τόπου (portal) και λογισμικών υποστήριξης,

• η δημιουργία εκπαιδευτικο-ψυχαγωγικής ηλεκτρονικής έκδοσης (dvd rom) με τίτλο «Η Ζωή και το Έργο του Νίκου Καζαντζάκη».

Με τη δημιουργία του εργαστηρίου ηλεκτρονικής καταλογογράφησης και ψηφιοποίησης στο νέο Κτίριο Διοίκησης του Ιδρύματος, το οποίο εξοπλίστηκε πλήρως με τη χρηματοδότηση του παραπάνω Προγράμματος, συνεχίζεται με ίδια μέσα το έργο, προκειμένου να καταγραφεί το σύνολο του αρχειακού υλικού.

Με την ευγενική χορηγία του Ιδρύματος «Σταύρος Νιάρχος» ολοκλήρωσε την κατασκευή του Κτιρίου Διοίκησης, με αίθουσες πολλαπλών χρήσεων, αποβλέποντας στην προσέλκυση φοιτητών και ερευνητών, που θα εργάζονται σε μεταπτυχιακό ή διδακτορικό επίπεδο πάνω στο έργο του Καζαντζάκη, κάνοντας χρήση της Βιβλιοθήκης, του αρχείου τύπου και του αρχειακού υλικού (χειρόγραφα, κείμενα, φωτογραφίες, επιστολές κλπ.) και στην παραγωγή ποικίλων εκδηλώσεων που θα ικανοποιούν και θα προάγουν τους σκοπούς του Ιδρύματος.

Στοιχεία για το Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη

Μυρτιά (Βαρβάροι) Δήμου «Νίκος Καζαντζάκης»

701 00 Ηράκλειο

Τηλ.: 2810 741689, 2810 742451 – Fax: 2810 742232

Υπεύθυνη: Βαρβάρα Τσάκα

E-mail: info@kazantzakis-museum.gr

http://www.kazantzakis-museum.gr

Λειτουργεί καθημερινά από 1 Μαρτίου μέχρι 31 Οκτωβρίου από τις 09:00 έως τις 19:00 και από 1 Νοεμβρίου μέχρι 28 Φεβρουαρίου κάθε Κυριακή από τις 10:00 έως τις 15:00