ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ ΜΙΝΩΪΚΗΣ ΕΠΟΧΗΣ

Η ΕΠΙΓΡΑΦΗ ΓΡΑΜΜΙΚΗΣ Α' ΣΤΗΝ ΑΣΗΜΕΝΙΑ ΠΕΡΟΝΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΑΥΡΟΣΠΗΛΙΟ ΑΪΛΙΑ ΚΝΩΣΟΥ ,αριθ.Μ.Η.450

-------------------------------------------------------------------------------------------

Η περόνη προέρχεται από παλαιές ανασκαφές της Αγγλικής Αρχαιολογικής Σχολής, στους Μινωϊκούς τάφους του Μαύρου Σπήλιου Κνωσού και συγκεκριμένα από τον τάφο IΧ, που ανήκε σε επιφανή οικογένεια, όπως δείχνουν και άλλα πολύτιμα ευρήματα, κυρίως δε ένα χρυσό, επίσης ενεπίγραφο δακτυλίδι. Είχε δημοσιευθεί από τον ανασκαφέα Sir John Forsdyke (BSA 28 (1926-27) σελ.267), αλλά επειδή με τα τότε διατιθέμενα επιστημονικά μέσα, δεν είχε γίνει ικανοποιητικός καθαρισμός του αντικειμένου, είχε μείνει απαρατήρητη μια μακρά επιγραφή της Γραμμικής Α, που είναι χαραγμένη πάνω σ'αυτό.

'Οπως μου είπε το Μάϊο 1996, ο συνταξιούχος εργάτης ανασκαφών Γεωργ. Αντ. Βασιλάκης ετών 93 σήμερα (κάτοικος Κνωσού και θείος μου), ο οποίος δούλεψε σ'αυτές τις ανασκαφές, θυμάται ότι η ανασκαφή του τάφου έγινε υπό την επιβλεψη του αρχαιολόγου Mackenzie, ο οποίος ήταν βοηθός του Evans και ότι στο βάθος του διαδρόμου (του τάφου) βρέθηκε από τον αρχιεργάτη Μιλιαρά Ιωάννη , το ενεπίγραφο χρυσό γυναικείο   δακτυλίδι.

Ο οικογενειακός αυτός τάφος δεν υπάρχει πια, διότι επειδή το έδαφος δεν ήταν βραχώδες ,κατάρρευσε η οροφή του.

Στον κατάλογο του Μουσείου Ηρακλείου όπου κατέγραψε την περόνη ο Ξανθουδίδης, δε γινόταν καμιά μνεία των χαραγμάτων. Αναφέρεται μόνο η φυτική ανάγλυφη διακόσμηση με άνθη κρόκου που σκεπάζει την πίσω πλευρά αυτής. Τα διατηρημένα συλλαβογράμματα της επιγραφής στην περόνη, η οποία έχει μήκος 15 εκ., είναι 35, τα οποία μάλλον στην αρχή ήταν 38. Τα συλλαβογράμματα χωρίζονται σε 9 λέξεις, των 2;,4,5,3,6,3,5,3,6, συλλαβογραμμάτων αντίστοιχα. Οι λέξεις της Μυκηναϊκής είναι:

peronimayr.jpg (30529 bytes)

peronimayrosp.jpg (63729 bytes)epigrmayr.jpg (28804 bytes)

 

jo-me  da-e-mi-jo   qa-mi-ka-na-ra  a-na-pi  te-su-de-do-du-ne  a-da-ra

ti-di-te-qa-ti   ta-sa-za  ta-te-ne-to-za-re

και η μετάφραση:

Μαζί σας η μοίρα μ'έφερε. Με κοσμήματα, στο θάνατο που έστειλαν οι θεοί, περιβαλόμενη με λευκό σεντόνι, αχτύπητη (χωρίς τραύματα), περιποιημένη θυγατέρα, με διόσμο και με σπονδή από ποτήρι (νεστορίδα), με φετινό κρασί..

Τις λέξεις της επιγραφής απευθύνει η νεκρή στους προγόνους της οι οποίοι ήταν θαμμένοι μέσα στον θαλαμοειδή τάφο. Η ορθότητα της μετάφρασης αποδεικνύεται και από τα ευρήματα, όπως το χρυσό δακτυλίδι και τα άλλα κοσμήματα, και ένα κομμάτι κεραμικό με ζωγραφισμένα πάνω σ’αυτό φύλλα κισσού.

Σχετικά με τον προορισμό της περόνης του Μαύρου Σπήλιου Κνωσού, έχουν διαγνώσει παρα πολλά, όπως π.χ. ο Forsdyke αναφέρει ότι πρόκειται για καρφίτσα των μαλλιών. 'Εχουν εκφρασθεί και αντίθετες απόψεις και ορισμένοι υποστήριξαν ότι το είδος της περόνης αυτής, χρησίμευε στη Μινωϊκή και στη Μυκηναϊκή εποχή για τη στερέωση του φορέματος. 'Οπως όμως φαίνεται (εδώ) από τη μετάφραση του κειμένου της επιγραφής, η περόνη χρησιμοποιήθηκε για να στερεώσει το άσπρο σεντόνι με το οποίο είχαν περιβάλλει τη νεκρή και για να περιγραφεί το τελετουργικό της συγκεκριμένης ταφής. Επειδή η επι-γραφή είναι γραμμένη με το συλλαβάριο της Γραμμικής Α', δε σημαίνει ότι η περόνη είναι Μινωϊκή. Εδώ έχομε Κρητομυκηναϊκό αντικείμενο με επιγραφή στην Κρητική διάλεκτο των συλλαβογραμμάτων, με την οποία δημιουργήθηκε η Γραμμική Α', και η οποία δεν σταμάτησε να χρησιμοποιήται από τους γραφείς, όπως δεν έπαψαν να χρησιμοποιούνται τα Κρητικά και τα Μυκηναικά ιερογλυφικά κατά τη Μυκηναϊκη αλλά και σε μεταγενέστερες εποχές. Το ότι ο τάφος που βρέθηκε η επιγραφή ανήκε σε επιφανή οικογένεια δεν αποδεικνύεται μόνο από τα ευρήματα και την επιγραφή της περόνης, αλλά και από την επιγραφή του χρυσού δακτυλιδιού. Στο χρυσό δακτυλίδι το οποίο ήταν γαμήλιο, διάβασα ότι έγινε <<μεγάλος γάμος με το ταίρι μου, με πολούς πάνδουρους (μουσικό όργανο) και με το βαρέλι γεμάτο κρασί να ρέει>>.

Οι μακρές επιγραφές στα δύο αυτά σπουδαία ευρήματα από το Μαυρόσπηλιο του Αϊλιά στην Κνωσό, όπως και οι επιγραφές που έχουν γραφεί με μελάνι σουπιάς στα δύο κύπελλα από το σπίτι των << Μονο-λιθικών στύλων>> στό ανάκτορο της Κνωσού, αποτελούν τα πιο αντιπροσωπευτικά δείγματα του τρόπου γραφής, ανθρώπων με υψηλό δείκτη ευφυίας, όπως αποδεικνύεται μέσα από αυτή, ότι ήταν οι 'Ελληνες Μινωϊτες που τη δημιούργησαν αυτόνομα στο κεντρικό αυτό νησί της Ανατολικής Μεσογείου.

Λόγω του ότι τα κείμενα των παραπάνω επιγραφών έχουν συνταχθεί από σπουδαίο λόγιο της εποχής, θα αναφέρω ορισμένα άγνωστα στοιχεία που χαρακτηρίζουν τις Γραμμικές γραφές αλλά και τα <<ιερογλυφικά>>.

Παρατηρούμε στις επιγραφές αυτές το μέγεθος της γλωσσοπλαστικής ικανότητας που διέκρινε τους <<προϊστορικούς>> Κρητικούς τη Μινωϊκή εποχή. Ενώ στη Γραμμική Β κάθε σύνολο συλλαβογραμμάτων αντιπροσωπεύει μια απλή λέξη ή μία σύνθετη με το πολύ τρείς λέξεις της Ελληνικής να την συνθέτουν, στη Γραμμική Α ένα σύνολο τέτοιο συνθέτει έως και μια πρόταση κειμένου της Ελληνικής Κρητικής διαλέκτου. Αντίστοιχη διαφορά παρατηρούμε στις πινακίδες ή στις σφραγίδες γραμμένες με ιερογλυφικά , όταν η Ελληνική διάλεκτο που αποτυπώνουν, είναι Μυκηναϊκή ή Μινωϊκή (Κρητική). Βέβαια εδώ μιλούμε για τις δύο κυριότερες <<προϊστορικές>> διαλέκτους, την Κρητική και την Μυκηναϊκή, με τις διάφορες υποδιαιρέσεις που έχει η κάθε μια. Δεν πρέπει όμως να αγνοήσομε ότι σε κάθε Ελληνική διάλεκτο εκτός των συλλαβογραμμάτων τα οποία προέρχονται από τις κοινές, μεταξύ των διαλέκτων, λέξεις της εποχής, έχομε φωνητική αξία σε ορισμένα συλλαβογράμματα διαφορετική η οποία προέρχεται από την τοπική λαλιά.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ

o-me = αυτό που είναι μαζί

Δαϊμων = δαίμων. αυτός πού έχει Θεϊκή υπόσταση και ιδιότητες. 2.Η Θεία δύναμη, το Θείο. 3. η τύχη, η ΜΟΙΡΑ του κάθε ανθρώπου. 4.άνθρωπος που έγινε θεός μετά θάνατο 5.έμπειρος, γνώστης.

κανικάρα (κάνθαρος) = γυναικείο κόσμημα.

αυατα = άτη = συγχ. φρένων, συσκότιση νου σταλμένη από τους θεούς. 2)θεά της καταστροφής, αιτία απερίσκεπτων πράξεων 3)ενοχή,αμαρτία 4)σκοτοδίνη, ζάλη 5)όλεθρος, καταστροφή.

τες = Αιτ .πληθυντικού του θηλυκού άρθρου

se-do-du-ne = σεντονιάζω = καλύπτω, περιβάλλω με σινδόνιον, με λεπτό λευκό υφασμα.

a-da-ra = αδαρα = άδαρτη , αχτυπητη

ti-di-te-qa-ti = περιποιούμε (τιθήνω) την θηγατέρα όπως η τροφός. Τεχνάζω = χρησιμοποιώ τεχνάσματα, φέρομαι με πανούργο τρόπο ή δόλιο. 4.κατα-σκευάζομαι εντέχνως.

ta-sa-ra = διόσμος

ta-te = τάτες = τήτες = φέτος, αυτή τη χρονιά.

ne-to-za-re = είδος ποτηριού με πτηνά στις λαβές. Νεστορίς,-ίδος,η. είδος ποτηριού που ονομάστηκε έτσι από το ποτήρι του Νέστορος.

Με την περόνη του Μαυρόσπηλιου αλλά και με τις άλλες δύο γνωστότατες του Αγίου Νικολάου και του Πλατάνου ασχολήθηκε παλαιότερα ο Πωλ Φωρ , και ξαναδημοσίευσε τελευταία τα συμπεράσματά του στο τεύχος Ν 60 του περιοδικού "ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ". Εκτός όμως από την αναδημοσίευση των εικόνων και ορισμένων προτάσεων από τα δημοσιευμένα άρθρα του Στ.Αλεξίου και W.C.Brice στο περιοδικό Kadmos, ο Πωλ Φωρ προσθέτει ότι οι επιγραφές ίσως δηλώνουν τα στοιχεία του δωρητή και δωρεοδόχου, την πράξη της αφιέρωσης και εάν η πρώτη φράση συνοδεύεται από μια άλλη, τότε η δεύτερη φράση πρέπει να δηλώνει το όνομα του καλλιτέχνη, κατασκευαστή του κοσμήματος ή της διακόσμησής του.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1.Εγκυκλοπ.:Πάπυρος-Λαρούς-Μπριτάννικα

2.Liddell H-Scott R:Μεγα Λεξικόν της Ελληνικής Γλώσσης, έκδ. Ι. Σιδέρης, Αθήνα χ.χ.

3.Ι.Σταματάκου:ΛΕΞΙΚΟΝ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΗΣ, έκδ. Βιβλιοπρομηθευτική, Αθήνα 1990..

4.Ι.Πανταζίδου:ΛΕΞΙΚΟΝ ΟΜΗΡΙΚΟΝ, εκδ. Ι.Σιδέρης.

5.Jan de Groot:Ομηρικό Λεξιλόγιο. Εκδ. <<τυπωθήτω - ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΑΡΔΑΝΟΣ>>, Αθήνα 1996.

6.Στ.Αλεξίου:Καθαρισμός Αργυρών αντικειμένων Μουσείου Ηρακλείου (Αρχαιολογικά Χρονικά 1975)

7.Stylianos Alexioy-William C.Brice : Silver pin from Mavro Spelio with Linear A': HER. MUS. 540. Kadmos 11(1972)

8.John Chadwick:ΓΡΑΜΜΙΚΗ Β' και συγγενικές γραφές, εκδ. Παπαδήμα. Αθήνα 1992

9.J.T.Hooker:ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΙΚΗ Β', εκδ. Εθνική Τράπεζα, Αθήνα 1994.

10.Ι.Προμπονάς:Εισαγωγή εις την Μυκηναϊκήν Φιλολογίαν , έκδ. Β΄  Ι.Κ.Προμπονάς, Αθήνα 1990.

11.EMILY WERMEULE:ΕΛΛΑΣ-ΕΠΟΧΗ του ΧΑΛΚΟΥ , έκδ. ΚΑΡΔΑΜΙΤΣΑ, Αθήνα 1983.

12.Walter Burkert:ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ., έκδ. ΚΑΡΔΑΜΙΤΣΑ, Αθήνα 1993.

13.SINCLAIR HOOD:Η ΤΕΧΝΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ,   έκδ. ΚΑΡΔΑΜΙΤΣΑ, Αθήνα 1993.

14.ΠΩΛ ΦΩΡ:Η καθημερινή Ζωή στην Κρήτη τη Μινωϊκή Εποχή, έδ. Παπαδήμα, Αθήνα 1990.

15.ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΑΕ:ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ

16.ΠΩΛ ΦΩΡ:ΙΕΡΑ ΣΠΗΛΑΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ , έκδ. Δήμος Ηρακλείου -Βικελαία Βιβλιοθήκη, Ηράκλειο `1996.

17.MARTIN S. RUIPEREZ-JOSE L. MELENA: ΟΙ ΜΥΚΗΝΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ, έκδ.Καρδαμίτσα, Αθήνα 1996.

18.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ , τεύχος Ν60, Σεπτέμβριος 1996

19.T.L.G.: Thesaurus Linguae Graecae  (Θησαυρός της Ελληνικής Γλώσσας), Πανεπιστημίου  Irvine, Καλιφόρνια ΗΠΑ.

20.Chadwick J. , Ο Μυκηναϊκός κόσμος, εκδ.  Gutenberg, Αθήνα 1997.

ΑΝΤΩΝΗΣ ΘΩΜΑ ΒΑΣΙΛΑΚΗΣ

ερευνητής Προϊστορικών Γραφών

ΒΛΥΧΙΑ-ΚΝΩΣΟΥ

ΗΡΑΚΛΕΙΟ-ΚΡΗΤΗΣ , τηλ. 081-235.509

e-mail: kairatos@hol.gr

home1.jpg (2786 bytes)

Escati Free Counter
You are Visitor No:

View Counter Stats από 30/11/2000