Ο ΜΙΝΩΙΤΗΣ ΛΑΤΡΕΥΤΗΣ ΚΑΙ ΤΟ <<ΚΟΝΚΣ ΟΜ ΠΑΞ>>

ΣΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΙΩΝΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΜΙΝΩΙΚΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ

=========================================================

( ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ)

latreytis.gif (2695 bytes)

Ο Λατρευτής που έχει βρεθεί σε μορφή μικρού αγαλματιδίου, ειδικά σε όλα τα ιερά σπήλαια και ιερά κορυφής της Κρήτης και των γύρω αυτής περιοχών, μας οδηγεί στον τρόπο τέλεσης των τελετουργιών στα ιερά αυτά.

Η λέξη <<λατρευτής>> που έχει δοθεί στο αγαλματίδιο ειναι λανθασμένη, σύμφωνα με μια επιγραφή που διάβασα πάνω σε ανάλογο αγαλματίδιο από την Τύλισσο. Η επιγραφή Γραμμικής Α΄ , διαβάζεται na-u-a = ναυα . Κατά τον Ησύχιο, ναύειν= ικετεύειν. Μαθένομε έτσι, ότι στη Μινωική εποχή αποκαλούσαν, τα πρόσωπα που παρίσταναν τα αφιερώματα αυτά <<ικέτες>>.

Αντιπροσωπευτικός τύπος Μινωιτη λατρευτή είναι ο χάλκινος από την Τύλισσο της προθήκης 89 Ν 1831, του Μουσείου Ηρακλείου Κρήτης, με το Μινωικό ζώμα, με περιδέραιο και βραχιόλια , το δεξί χέρι στα μάτια και σώμα λυγισμένο από τη μέση και πάνω ελαφρά προς τα πίσω.

Για να εξηγήσομε όμως γιατί ο,η Λατρευτής ή Σεβίζων ή μύστης έφερε το δεξιό ή αριστερό χέρι του στο πρόσωπο, καλύπτοντας τα μάτια του, (σε ένδειξη δέους για την παρουσία μπροστά στην θεότητα, γράφει ο Σακελλαράκης σε οδηγό του Μουσείου Ηρακλείου, και δεν κάνει λάθος όσον αφορά το δέος) θεωρούμε σκόπιμο να ανατρέξομε στο τελετουργικό των Μικρών και Μεγάλων Ελευσίνιων Μυστηρίων, τα οποία προέρχονται από την Μινωική Κρήτη και όχι από την Αίγυπτο, όπως προσπάθησαν, ανεπιτυχώς να καθιερώσουν κάποιοι, τεχνητά μεγαλόσχημοι, αδαείς θρησκειολογούντες ξένοι (Νίλσον, Πάρκετ κ.α.) αλλά και ντόπιοι, τυφλά ξενομανείς. Η μινωική δε προέλευση των Μυστηρίων αυτών αποδεικνύεται από τα αρχαιολογικά ευρήματα του Λατρευτή αλλά και των λέξεων που έλεγαν οι ιερείς, κατά το τελετουργικό, όπως θα δούμε πιο κάτω, οι οποίες ανήκαν στην Κρητική διάλεκτο ως επί το πλείστον.

Τα Ελευσίνια Μυστήρια απελάμβαναν μεγάλου σεβασμού κατά την αρχαιότητα. Και εκείνοι ακόμα οι συγγραφείς που ειρωνεύτηκαν τις μυθολογικές παραδόσεις δεν τόλμησαν να θίξουν την λατρεία των <<μεγάλων θεαινών>>. Η Δήμητρα και η κόρη της Περσεφόνη ήταν οι μεγάλοι τελετάρχες των Μυστηρίων, των Μικρών και των Μεγάλων, και σ'αυτό ακριβώς χρωστούσαν το γόητρο τους. Ενώ ο λαός τιμούσε στο πρόσωπο της Δήμητρας την μητέρα γη και την θεά της Γεωργίας, οι μυημένοι έβλεπαν στο πρόσωπο της το ουράνιο φως, τη γεννήτρα των ψυχών, το Θεϊκό Νού, μητέρα των κοσμογονικών θεών. Οι ιερείς πού ασκούσαν την λατρεία της ανήκαν σε παλιότερες ιιερατικές οικογένειες. Ονόμαζαν μάλιστα τον εαυτό τους <<Υιούς της Σελήνης>>, προορισμένους από την αρχή σαν μεσάζοντες μεταξύ Γης και Ουρανού, και πίστευαν ότι η καταγωγή τους ήταν από την σφαίρα εκείνη που βρίσκεται η γέφυρα που συνδέει τους δύο αυτούς τόπους και από την οποία περνοδιαβαίνουν οι ψυχές κατά την άνοδο και την κάθοδο τους. Πρωταρχικό τους χρέος ήταν να ψάλλουν ύμνους στις υψηλές απολαύσεις της ουράνιας ζωής, και να υποδεικνύουν τα μέσα με τα οποία θα μπορούσε να βρει κανείς τον δρόμο που οδηγεί σ'αυτές. Με μία τέχνη λεπτή και βαθιά οι γόητες αυτοί κατόρθωσαν να κεντήσουν με τα ανθρώπινα πάθη ουράνιες ιδέες. Χρησιμοποιούσαν όλα τα μέσα, το θέλγητρο των αισθήσεων, την λάμψη των τελετών, την μαγεία της τέχνης για να τρέψουν την ψυχή προς μία καλύτερη ζωή και το πνεύμα προς τη σύλληψη των θείων αληθειών.

Σε κανένα άλλο μέρος του κόσμου τα Μυστήρια δεν είχαν ποτέ εμφανισθεί με μορφή τόσο ανθρώπινη, τόσο ζωντανή, τόσο ανθηρά. Ο μύθος της Δήμητρας και της κόρης της Περσεφόνης πλέκει τον πυρήνα της Ελευσίνιας λατρείας. Ολόκληρη η Ελευσινιακή Μύηση περιφέρεται και απλώνεται γύρω από αυτό το φωτεινό πυρήνα. Ο μύθος στο βαθύτερο του νόημα, αποτελεί μία συμβολική αναπαράσταση της ιστορίας της ψυχής, της καθόδου και της δέσμευσης της, μέσα στην ύλη, της ανόδου και της επιστροφής της στην θεϊκή ζωή. Η ιστορία της Ψυχής-Περσεφόνης ήταν για κάθε ψυχή μία εκπληκτική αποκάλυψη. Η ζωή ερμηνευόταν ή σαν μία δοκιμασία ή σαν ένας εξιλασμός. Ύστερα από την φρίκη του θανάτου, η ελπίδα, η λύτρωση και ανάμεσα στις στοές του ολάνοικτου ναού, οι υμνωδίες και το εκθαμβωτικό φέγγος ενός θαυμαστού Υπερπέραν. Τα Μυστήρια ήταν, το ιερό δράμα της ψυχής, η τελείωση, η δικαίωση του γήινου δράματος του ανθρώπου. Τα <<Μικρά Μυστήρια>> ετελούντο κατά τον μήνα Φεβρουάριο ή ανθεστηρίωνα στις Αγρες, δήμο έξω από την Αθήνα. Οι δόκιμοι αφού περνούσαν από μια προκαταρκτική εξέταση γινόταν δεκτοί στα προπύλαια του κλειστού περιβόλου από τον ιερέα της Ελευσίνας, τον <<ιεροκήρυκα>>, ντυμένο σαν Ερμής και με το κηρύκειο. Οδηγούσε τους προς μύηση, σ'ένα μικρό ναό αφιερωμένο στην <<Κόρη>>, την Παρθένο Περσεφόνη.

Ο ναός ήταν κρυμμένος στο βάθος ενός ήσυχου λόγγου, στην καρδιά ενός ιερού άλσους μέσα σε δενδροσυστάδες. Εκείνη την στιγμή οι ιέρειες έβγαιναν μέσα από τον ναό με πέπλα, με γυμνούς βραχίονες και με ιερούς νάρκισσους στα μαλλιά. Παρατάσσονταν στο κεφαλόσκαλο και έψαλλαν κατανυκτική μελωδία με αργές ρυθμικές κινήσεις. Μετά από αυτή τη μελωδία με τα κατάλληλα λόγια υποδοχής των νεοφερμένων η προφήτισσα ή ιεροφάντης, που ήταν κορυφαία του Χορού, κατέβαινε τρία σκαλοπάτια και απήγγειλε την παρακάτω κατάρα αργά, με βαρεία φωνή και βλέμμα παγερό, που εμπνέει φρίκη: -Κατάρα σε όσους ήρθαν με σκοπό να βεβηλώσουν τα Μυστήρια. Η θεά θα κυνηγά αιώνια τις φαύλες τους ψυχές κι ούτε στο βασίλειο ακόμα των σκιών θ'αφήση ελεύθερη τη λατρεία της.

Ακολουθούσαν πολλές μέρες με καθαρμούς, νηστείες, προσευχές και άλλα προκαταρτικά. Το βράδυ της τελευταίας μέρας οι νεόφυτοι μαζευόταν στην πιο απόκρυφη γωνιά του ιερού άλσους για να παραστούν στην Αρπαγή της Περσεφόνης. Η σκηνή αυτή παιζόταν στην ύπαιθρο από τις ιέρειες του ναού. Αυτό το έθιμο έχει ρίζες στα βάθη των αιώνων από την πρωτομινωική εποχή, με τα πραγματικά δεδομένα χρονολόγησης και όχι τα υποθετικά του Εβανς. Με τις οδηγίες του Ιεροφάντη, οι ποιητές της Ελευσίνας φιλοτεχνήσαν διάλογο, μεταξύ των ιερέων και ιερειών που παρίσταναν τον Ερμή, την Δήμητρα, την Περσεφόνη, τον Πλούτωνα, τις Νύμφες και τον Έρωτα.

Ο διάλογος τέλειωνε όταν είχε πια νυκτώσει. Οι πένθιμες λαμπάδες σάλευαν τα φώτα τους ανάμεσα στα μαύρα κυπαρίσσια, στα κράσπεδα τού ναού. Οι θεατές απομακρυνόταν σιωπηλοί, κάτω από τον αντίλαλο των θρηνητικών ύμνων των ιερειών, για την αρπαγή της Περσεφόνης, που καλούσαν αυτήν:

-Περσεφόνη!....Περσεφόνη!...

Εδώ τέλειωναν τα Μυστήρια, και οι νεόφυτοι είχαν γίνει <<Μύσται>>. Θα επιστρέψουν στις καθημερινές ασχολίες τους, αλλά ο ιερός <<Πέπλος των Μυστηρίων >> ήταν πια απλωμένος πάνω στα μάτια τους. Μετά τα Μικρά ακολουθούσαν τα <<Μεγάλα Μυστήρια>>, που ήταν γνωστά επίσης και σαν <<Ιερά Όργια>>.Ετελούντο με ιδιαίτερη λαμπρότητα κάθε τέσσερα χρόνια τον μήνα Βοηδρομώνα (Σεπτέμβριο-Οκτώβριο), στην Ελευσίνα. Σ'αυτά ακριβώς τα μυστήρια θα βρούμε την μορφή του Κρητικού Λατρευτή, αλλά έπρεπε να κάνομε όλη αυτή την εισαγωγή, για να γίνει αντιληπτό πότε γινόταν κάποιος <Μύστης> και να μπορεί πλέον να συμμετέχει σε μυστηριακές τελετές όπως οι Μινωίτες, την μορφή των οποίων βλέπομε στα αρχαιολογικά ευρήματα, με τον Μινωίτη <<Λατρευτή>>. Οι εορτές αυτές, είχαν συμβολικό χαρακτήρα και διαρκούσαν εννιά μέρες. Την όγδοη μοίραζαν στους Μύστες τα σύμβολα Μυήσεως: Τον <<θύρσο>> και την<<κίστη>>, με κλωνάρια κισσού αγκαλιασμένη. Μέσα σ'αυτήν ήταν κλεισμένα μυστηριώδη αντικείμενα, η κατανόηση των οποίων απεκάλυπτε το μυστικό της ζωής. Ήταν ερμητικά κλειδωμένη και δεν επιτρεπόταν να την ανοίξουν παρά μόνο στο τέλος της Μύησης και μπροστά στον Ιεροφάντη. Κατόπιν ακολουθούσε ξέσπασμα χαράς. Κινούσαν τις λαμπάδες, τις έδιναν ο ένας στον άλλο και έβγαζαν χαρούμενες κραυγές. Την ίδια μέρα μια ιερή πομπή μετέφερε από την Αθήνα στην Ελευσίνα το άγαλμα του Διονύσου, στεφανωμένο με μύρτα, και το καλούσαν Ίακχο. Η άφιξης του στην Ελευσίνα προμήνυε τη μεγάλη αναγέννηση. Γιατί αντιπροσώπευε τη θεία Πνοή που διαποτίζει κάθε πράγμα, τον αναγεννητή των ψυχών, τον μεσάζοντα μεταξύ ουρανού και γης.

Αυτή τη φορά έμπαιναν στον ναό από την μυστική θύρα για να περάσουν μέσα εκεί την αγία νύχτα ή νύχτα της Μύησης. Προχωρούσαν μέσα σε μια ευρύχωρη στοά του εξωτερικού περιβόλου. Εκεί ο Κήρυκας με τρομερές απειλές και με την κραυγή: <<Εκάς οι βέβηλοι>> απομάκρυνε τους παρείσακτους που κατόρθωναν πότε-πότε να γλιστρήσουν μέσα στο ναό μαζί με τους Μύστες. (Εκάς = αττικος τ. εκάς. 1)μακριά, μακριά από, σε απόσταση. 2)μακριά από κάποιον ή από κάτι, εκτός. Λέξη σχηματισμένη από το θέμα της αντων. ε- και επίθημα -κας, που δηλώνει, επιμερισμό. Εγκ.Παπ-Λαρ-Μπρ).

Οι Μύστες έδιναν θανάσιμο όρκο να μην αποκαλύψουν τίποτα από αυτά που επρόκειτο να δουν. Έπειτα ο κήρυκας συνέχιζε:

-Τώρα σείς στο υποχθόνιο δώμα της Περσεφόνης, για να συλλάβετε το νόημα της μέλλουσας ζωής και της τωρινής κατάστασης σας, πρέπει να περάσετε από τη χώρα του θανάτου. Αυτή είναι η δοκιμασία των μυστών. Πρέπει ν'αψηφάτε τα σκοτάδια, για να χαίρεστε το φως.

Μετά ντυνόταν δέρμα νεβρού (μικρού ελαφιού) που συμβόλιζε τον αποχωρισμό και την οδύνη της ψυχής που βυθίζεται μέσα στη σωματική ζωή. Τέλος έσβηναν τις λαμπάδες και τους λύχνους και έμπαιναν στον υπόγειο λαβύρινθο. Στην αρχή τρίκλιζαν οι μύστες μέσα στα σκοτάδια, μετά δε από λίγο ακουόταν θόρυβοι, μουγκρητά και φοβερές κραυγές. Αστραπές που τις συνόδευαν βροντές, λόγχιζαν τα σκοτάδια. Μέσα στη λάμψη τους έβλεπες τρομακτικά φαντάσματα. Όλες αυτές οι εμφανίσεις ήταν τόσο αστραπιαίες που δεν πρόφταινες να αντιληφθείς την τεχνική τους. Έπειτα τις ακολουθούσε βαθύ σκοτάδι που μεγάλωνε τη φρίκη και τον τρόμο που ενέπνεαν. Στο σημείο αυτό ας φαντασθούμε, πως φαινόταν όλα αυτά σε χώρους με φαντασμαγορικό περιβάλλον όπως το Ιδαίον και Δικταίο Αντρο, το σπήλαιο Σκοτεινού, στα ιερά κορυφής του Γιούκτα, του Πετσοφά κοντά στο Παλαίκαστρο, και των Κυθήρων του οποίου αφιερώματα έφερε πρόσφατα στο φως ο Ι.Σακελλαράκης.

Ο Πλούταρχος παραβάλλει τον τρόμο που γεννούσαν αυτές οι οπτασίες με εκείνο που δοκιμάζει κανείς μπροστά σ'ένα άνθρωπο που πνέει τα λοίσθια. Το πιθανότερο όμως τις εικόνες αυτές να έκανε πιο πλούσιες και ποικίλες η επήρεια ναρκωτικών ουσιών που εκαίγοντο με τα θυμιάματα, και δημιουργούσαν παραισθήσεις, όπως η μήκων η υπνοφόρος που εκαλιεργήτο στην μινωική Κρήτη της οποίας το κέλυφος που περιέχει τους καρπούς βλέπομε σε πολλά ειδώλια από ανασκαφές, όπως π.χ. στο Γάζι τη <<θεά των μηκώνων>>. Φυσικά όλο το τελετουργικό δεν γινόταν στα σπήλαια και στα ιερά κορυφής λόγω ακαταλληλότητας των χώρων.

Μετά από μια σειρά τελετουργικών, έχομε μπροστά μας καθισμένο σε θρόνο τον αγέλαστο βασιλέα του Άδη, Πλούτωνα-Αϊδωνέα και δίπλα του κάθεται η γυναίκα του, η ψηλή και αιθέρια Περσεφόνη. Οι Μύστες την αναγνωρίζουν από τα χαρακτηριστικά της. Είναι η ιεροφάντης που είχε παραστήσει τη θεά στα Μικρά Μυστήρια. Εξακολουθεί ν'αναι όμορφη, πολύ πιο όμορφη τώρα με τη μελαγχολική της έκφραση, διαφορετική όμως, ντυμένη με την πένθιμη εσθήτα (το ένδυμα της προφήτισσας), με τα ασημένια δάκρυα και το χρυσό διάδημα.

Αυτή η προηγούμενη περιγραφή μου θυμίζει και αισθάνομαι λύπη, το ξενιτεμένο μινωικό χρυσελεφάντινο αγαλματάκι που αρχαιοκάπηλοι ακρωτηριάζοντας το σώμα και την ιστορία της Κρήτης ,εξόρισαν προς Βοστόνη, στο εκεί Μουσείο. Η Περσεφόνη δεν είναι πια η παρθένος της σπηλιάς. Τώρα ζει τη ζωή του κάτω κόσμου, υποφέρει. Βασίλισσα των υποχθόνιων δυνάμεων, των νεκρών, ξένη όμως στο βασίλειο της. Ένα χλωμό μειδίαμα φωτίζει ελαφρά το πρόσωπο της, σκοτεινιασμένο από τη σκιά του Άδη. Μέσα σ'αυτό το μειδίαμα όμως υπάρχει η συνείδηση, η γνώση του Αγαθού και του Κακού, η ανέκφραστη γοητεία του ζωντανού και βουβού Πόνου. Υποδέχεται με βλέμμα γεμάτο συμπάθεια τους μύστες, οι οποίοι γονατίζουν και αφήνουν στα πόδια της στέφανα με νάρκισσους. Εκείνη τη στιγμή μια σβησμένη φλόγα ξαναλάμπει μέσα στα μάτια της, χαμένη ελπίδα, μακρινή ανάμνηση του Ουρανού. Ξαφνικά στο άκρο της υπόγειας στοάς λάμπουν πυρσοί και διαπεραστικά αντηχεί μία φωνή, που λεει:

Ελάτε, Μύστες. Ξαναγύρισε ο Ίακχος. Η Δήμητρα περιμένει την κόρη της Ευοί!. (Ευοί!, και ευαί και εύα και ευάν = επιφωνημα (κραυγή) Διονυσιακού ενθουσιασμού και χαράς των ακολούθων του Βάκχου. Η παραλλαγή εύα του επιφων. παρήγαγε το ρήμα ευάζω και το επιθ. ευϊος. Επίθετο δε του Διονύσου ήταν και Εύας, του δε Βάκχου, Ευϊος. Ευάζω θα πει, κραυγάζω προς τιμήν του Βάκχου.) Και ενώ ο δυνατός αντίλαλος του υπογείου επαναλαμβάνει τη φωνή, η Περσεφόνη τινάζεται πάνω στο θρόνο της σαν να ξύπνησε απότομα από ένα βαθύ ύπνο μετά από το λόγχισμα μιας αστραφτερής σκέψης και λεει:

Το φως!.. Η μητέρα!.. Ο Ίακχος!..

Πετιέται από το θρόνο της, μα ο Αϊδωνευς την συγκρατεί με μία κίνηση, πιάνοντας την από την εσθήτα της και ξαναπέφτει στο θρόνο της, σαν πεθαμένη. Τότε οι λαμπαδοφόροι χάνονται απότομα και μια φωνή ακούεται να λεει:

Ο θάνατος είναι καινούργια ζωή!

Οι μύστες συνωστίζονται τώρα μέσα στη στοά των ηρώων και των ημιθέων προς το άνοιγμα του υπογείου. Τους βγάζουν τις νεβρίδες, τους ραντίζουν με καθαρτήριο νερό, τους φορούν καθαρούς λευκούς χιτώνες και τους οδηγούν μέσα σ'ενα λαμπρά φωταγωγημένο ναό. Εκεί τους υποδέχεται ο ιεροφάντης, ο Αρχιερέας, ένας σεβάσμιος γέροντας ντυμένος με πορφύρα. Ο Πορφύριος, ένας νεοπλατωνικός φιλόσοφος του 3ου αιώνα μ.Χ. περιγράφει την ανώτατη μύηση της Ελευσίνας ως εξής: <<Στεφανωμένοι με μυρτιές μπαίνομε, όλοι οι μυημένοι, στον πρόδομο του ναού-τυφλοί ακόμα- .Ο ιεροφάντης, που είναι μέσα στο ναό, θα μας ανοίξει σε λίγο τα μάτια. (Εδώ βλέπομε τον μινωίτη λατρευτή). Όμως πρώτα πρώτα -γιατί τίποτε δεν πρέπει να κάνομε με την βία- ας νιφτούμε με ιερό νερό. Γιατί με χέρια καθαρά και καθαρή καρδιά πρέπει να μπούμε στο ναό, έτσι μας είπαν. Και να τώρα εμείς μπροστά στον ιεροφάντη. Μας διαβάζει από ένα πέτρινο βιβλίο πράγματα που πρέπει να τα κρατούμε πάντα μυστικά, επί ποινή θανάτου. Βέβαια αυτά ταιριάζουν στο χώρο και το χρόνο. Θα γελούσατε ίσως αν τ'ακούγατε έξω από το ναό. Όμως εδώ καμιά τέτοια διάθεση δεν σας γεννιέται καθώς ακούτε τα λόγια του πρεσβύτη -γιατί είναι πάντα γέρος ο ιεροφάντης- και κοιτάτε τα φανερωμένα σύμβολα. (Τα χρυσά αντικείμενα δηλαδή που ήταν μέσα στην κύστη: κώνος πιτύος (είδος πεύκου, γνωστού ως κουκουναριά), που ήταν σύμβολο της γυναικείας γονιμότητας, ο σπειρωτός όφις, που είναι η πτώση της ψυχής μέσα στην ύλη και η απολύτρωση της δια του πνεύματος, το αυγό το οποίο είναι σύμβολο της σφαίρας ή της θείας τελειότητας που είναι ο προορισμός του ανθρώπου). δεν σας έρχεται καθόλου να γελάτε όταν η Δήμητρα σας βεβαιώνει, με την ιδιόμορφη γλώσσα και τους συμβολισμούς της, με ζωντανές αστραπές φωτός, με συννεφιάσματα και ξανασυννεφιάσματα, όσα μας έκανε να δούμε και ν'ακουσουμε ο σεπτός ιερέας. Και τότε τελικά, το φως ενός γαλήνιου θαύματος γεμίζει το Ναό. Να τα Ηλύσια πεδία, ο άγιος τόπος. Να και οι φωνές από τους ύμνους του χορού των Μακάρων. Και τη στιγμή εκείνη ο ιεροφάντης όχι με την εξωτερική του μόνο εμφάνιση, όχι με τη φιλοσοφική του ερμηνεία, αλλά στ'αλήθεια και πραγματικά, γίνεται ένας <<δημιουργός>>, ένας απο-καλυπτικός όλων των πραγμάτων απολογητής. Ο Ήλιος είναι ο δαδούχος του, η Σελήνη ο τελετουργικός της βοηθός κοντά στον ιερό βωμό και ο Ερμής ο μυστικός της κήρυκας. Μα ειπώθηκε κ'η τελευταία λέξη: -Κόνκς Ομ Πάξ. Η τελετή τέλειωσε και τώρα είμαστε για πάντα επόπτες>>.

Τα τελευταία λόγια δείχνουν όχι μόνο την Μινωική καταγωγή των θυσιαστικών ιεροτελεστιών και του συμβολισμού των ιερατικών πρακτικών, των Ελευσίνιων Μυστηρίων, αλλά και ακόμα Μινωική επίδραση σε όλες τις θρησκείες του κόσμου, κάτι που δεν έγινε αντιληπτό από τους ξένους θρησκειολόγους, διότι δεν μπόρεσαν ποτέ να ερμηνεύσουν σωστά όχι μόνο τις παραπάνω τρεις λέξεις που αναφέρονται σε όλες τις αρχαίες γλώσσες, αλλά και για πιο λόγο τα μοναδικά μινωικά αγαλματάκια έδειχναν τον Λατρευτή να έχει με το ένα χέρι καλύψει τα μάτια του. Αυτή ακριβώς η στάση του μινωίτη Λατρευτή αποδεικνύει την παγκοσμιότητα της Μινωικής Θρησκείας την εποχή εκείνη. Στις θρησκευτικές τελετές των Μάγια έχομε τη φράση <<Κόνεξ Ομον Πάνεξ>>, στους Βραχμάνους την φράση <<Κάνσα Ομ Πάνσα>>. Ο Βραχμανισμός, μια πανάρχαια μεταμινωική θρησκευτική σχολή υπερβατικής φιλοσοφίας, η οποία αποτελεί πρόδρομο της φιλοσοφίας του Χριστιανισμού, δέχεται πρώιμα το Βράχμαν (υπέρτατο ον) ως τρισυπόστατο, αιώνιο, ενσυνείδητο, άφθαρτο, πανταχού παρών και πνευματική πηγή του πεπερασμένου και μεταβαλλόμενου σύμπαντος. Ο τύπος της θυσίας, που βασίζεται στα κείμενα των Βεδών, είναι μια περίπλοκη λατρευτική διαδικασία που συμπεριλαμβάνει απαγγελία χωρίων του ιεροτελεστικού τυπικού και ρίψη ιερών πραγμάτων στη φωτιά όπως στα ιερά κορυφής της Κρήτης. Οι δυνάμεις της φύσης και οι θεοί περιέρχονται στον έλεγχο του θυσιαστή μέσω της γνώσης των ιερών κειμένων και των λατρευτικών τύπων που κατέχει. Την παγκοσμιότητα όμως της Μινωικής θρησκείας όχι μόνο για την εποχή εκείνη, αλλά μέχρι σήμερα, αποδεικνύει το υπό τα στοιχεία ΑΜ 1938.1110 γνήσιο <<Δακτυλίδι του Μίνωα>> και το 585 αντίγραφο που κατασκεύασε ο Gillieron's, τα οποία βρίσκονται στο Μουσείο Ασμόλεαν της Οξφόρδης μαζί με τα άλλα κλεμμένα από τον Εβανς, με την παράσταση που υπάρχει πάνω του. Στο δακτυλίδι αυτό βλέπομε την δημιουργία και εγκατάσταση του ανθρώπινου γένους υπό την συνεχή παρακολούθηση και προστασία από τον Δημιουργό. Παρατηρούμε τις ρίζες της θρησκείας μας σε μία μη ειδωλολατρική θρησκεία που γεννήθηκε και αναπτύχθηκε στους ίδιους τόπους που ζούμε, από τους πρόγονους μας Μινωίτες. Μία θρησκεία τις δοξασίες της οποίας δεν κατάλαβαν ποτέ οι Μυκηναίοι, προσπάθησαν δε να την μιμηθούν λόγω αγνοίας ειδωλολατρικά, μέχρι που αποκαταστάθηκε και συνεχίζεται από τον Χριστιανισμό. Να τονίσω εδώ ότι τα δυο προαναφερθέντα αντικείμενα που βρίσκονται κλεμμένα στο εξωτερικό, δηλαδή το χρυσό δακτυλίδι στο Ασμόλεαν και το χρυσελεφάντινο αγαλματάκι της θεάς <<Κόρης>> στη Βοστόνη, και τα δύο από τα περίχωρα της Κνωσού, είναι τα κορυφαία δείγματα της παγκόσμιας, υπερβατικής και διαχρονικής μινωικής θρησκείας, τα οποία μας δείχνουν και μας παρουσιάζουν εύγλωττα το θεωρητικό και τελετουργικό μέρος της. Οι ενδυμασίες τόσο του λατρευτή, όσο και της λάτρισσας, θυμίζουν αντίστοιχα τις παραδοσιακές Κρητικές. Ορισμένα αγαλματίδια όπως το χάλκινο με Ν 1829 της προθήκης 61, στην αίθουσα V του Μουσείου Ηρακλείου, από τον Κατσαμπά, που λένε ότι παρουσιάζει λατρευτή με το χαρακτηριστικό ψηλό κάλυμμα της κεφαλής, σύμφωνα με την επιγραφή ιερογλυφικών που διάβασα στην πέτρα των Μαλίων, είναι ιερέας και συγκεκριμένα, όπως γράφει, Δαϊτης (ο ιερέας που κομμάτιαζε τα σφάγια) μοναχός με πίλο.

Για τις τρεις λέξεις με τις οποίες τελειώνουν τα μυστήρια οι ξένοι γράφουν ότι είναι μυστηριώδεις και δεν είχαν καμιά έννοια στην ελληνική. Αυτό σημαίνει λένε, πως είναι οπωσδήποτε προελληνικές και ανατολικής καταγωγής. Ο Wilford τις θεωρεί σανσκριτικές και λεει ότι σημαίνουν: <<Είθε να πραγματοποιηθούν οι πόθοι σου. Ξαναγύρισε πίσω στην παγκόσμια ψυχή>>. Εδώ θα πούμε ότι πρέπει να κατανοήσουν πρώτα οι ξένοι και μετά μερικοί έλληνες που υποκλίνονται χωρίς λόγο μπροστά τους, πως καμία έρευνα γραφών και ερμηνειών για διάφορα θέματα, δεν πρόκειται να προχωρήσει, εάν δεν αντιληφθούν ότι η μινωική γλώσσα που αποτυπώνεται με την Γραμμική Α και τα ιερογλυφικά, έχει παγκοσμιότητα και είναι η καθαρά πρωτοελληνική. Αυτό το βλέπω στο κείμενο που είναι γραμμένο στον δίσκο της Φαιστού, στον πέλεκυ με τα ιερογλυφικά του Αρκαλοχωρίου, στην καρφίτσα (περόνη) που έδωσε ο J.P.OLIVIER στο Μουσείο Αγίου Νικολάου, σε πολλές πινακίδες γραμμικής Α, στις πελασγικές, σε πολλούς σφραγιδόλιθους αλλά και σε διάφορες άλλες λέξεις που θυμίζουν στους ξένους κορακίστικα. Απαραίτητη προϋπόθεση για να ασχοληθεί κάποιος με τις παραπάνω γραφές, πρέπει να ζει στην περιοχή που αναπτύχθηκαν αυτές από μικρός και για πολλά χρόνια, αν είναι δυνατόν να έχει συχνή επαφή με τους χωρικούς οι οποίοι μιλούν ακόμα πολλές μινωικές, ετεοκρητικές λέξεις οι οποίες δυστυχώς όσο περνούν τα χρόνια χάνονται με την αστυφιλία και ξενομανία που μας διακατέχει και μας έχει καταστρέψει, αλλά και να είναι άμεσα συνδεδεμένος με το περιβάλλον. Αυτό δεν ισχύει μόνο για την εποχή που είχαμε την γραμμική Α, αλλά και για την γραμμική Β για την οποία πρέπει να γίνει αντιληπτό, πως είναι γραμμένη σε διάφορες Ελληνικές διαλέκτους ή γλωσσικά ιδιώματα, με διαφορετική ερμηνεία της ίδιας λέξης κάθε φορά, με πιο γνήσια ελληνική την κρητική διάλεκτο, αφού από αυτήν είχαν δημιουργηθεί οι υπόλοιπες κατά την μινωική εποχή αλλά ακόμα και σήμερα παρατηρούμε το ίδιο φαινόμενο. Αυτό ακριβώς δεν έχουν αντιληφθεί απ'ότι φαίνεται οι διάφοροι ευρωπαίοι που ασχολήθηκαν με την γραμμική Β, με αποτέλεσμα να έχομε σωστή μεν ανάγνωση, λάθος όμως μετάφραση κάθε φορά.

Η επίμαχη πρόταση <<Κόνκς Ομ Πάξ (όχι Πάνξ)>> σημαίνει <<αρκετά ανά τα μάτια >>, δηλαδή αρκετά πια, δεν χρειάζεται να έχετε το χέρι στα μάτια, έλεγε ο ιεροφάντης στους μύστες στο τέλος της τελετής μύησης.

Πιο αναλυτικά:

 

Κόνκς. από την κόγχη ή το κόγχος,ο,η = κοίλωμα του σώματος, κόγχη ( μεταφορικά, τα μάτια) (Εγκ. Πάπυρος-Λαρούς-Μπριτάννικα)

 

Ομ. (αιόλ.τύπος). (πρόθεση) = ανά. Αιολικός τύπος της πρόθεσης ανά προ των χειλικών συμφώνων (πρβλ. αιολ. ομμένω αντί αναμένω): ανά>άν (με αποκοπή) >ον (με κώφωση)> ομ- (με αφομοίωση).(Εγκ.Πάπυρος-Λαρούς-Μπριτάννικα)

 

Παξ.Το επιφών. παξ, από την συνεσταλμένη (ασθενή) βαθμίδα, παγ- του πήγνυμι ή πηγνύω. (πρβλ.α-παξ, καθ-άπαξ). (παρακελευσματικό επιφων. προκειμένου να τελειώσει μια συζήτηση) = αρκετά, φτάνει πια, αρκεί.(Εγκ.Π.Λ.Μ.)

Τα ειδώλια λοιπόν του μινωίτη λατρευτή, είναι αφιερώματα στην θεότητα που δείχνουν ότι αυτός που τα δωρίζει έχει αφιερώσει τον εαυτό του, δηλαδή έχει μυηθεί στην λατρεία αυτής, περνώντας το πιο κρίσιμο στάδιο κατά το οποίο είχε κλειστά τα μάτια και υπόσχεται πίστη.

<<Στον Ουρανό να μαθαίνεις σημαίνει να βλέπεις. Στη γη σημαίνει να ξαναθυμάσαι. Καλότυχος όποιος πέρασε τα Μυστήρια. Αυτός ξέρει την αρχή και το τέλος της ζωής>> (Πίνδαρος)

Τα μυστήρια κατά την μινωική εποχή αλλά και μέχρι τον 6ον π.Χ. αιώνα είχαν φυλετικό περιορισμό όπως φαίνεται και από τα αρχαιολογικά ευρήματα. Με την συμμετοχή του δε στα μυστήρια, την εποχή αυτή, κάθε άνδρας γινόταν μέλος του πολιτικού σώματος. Την εποχή βέβαια που περιγράφει ο Πορφύριος το τελετουργικό είχε πλέον διατηρήσει ελάχιστα από τα μινωικά στοιχεία του και όλα γινόταν πλέον κατ'έθιμο, χωρίς ουσία και για ψυχαγωγία. Όπως π.χ. τα μάτια ήταν κλειστά μόνο για μια στιγμή εθιμοτυπίας.

Τα μυστήρια δηλαδή είχαν υποστεί την φθορά που έφερε μαζί της η παρακμή της ειδωλολατρίας. Τα μυστήρια είχαν τέτοια λαμπρότητα στο τελετουργικό τυπικό τους, που άντεξαν να διατηρηθούν τρεις ολόκληρους αιώνες εν όψει του ανδρουμένου Χριστιανισμού. Χρειάστηκε ένα διάταγμα του Θεοδόσιου, που ενέκρινε την κατεδάφιση του ναού της Ελευσίνας, για να τεθεί τέρμα στην τόσων αιώνων λατρεία, στην οποία η γοητεία της ελληνικής τέχνης αγαπούσε πολύ να ενσαρκώνει τα υψηλά διδάγματα του Ορφέα (μινωικά), του Πυθαγόρα και Πλάτωνα. Όπως δε γνωρίζομε, όλοι αυτοί διδάχτηκαν στην Κρήτη.

Να μην ξεχνούμε δε ότι το μεγάλο νέο στα κείμενα που είναι γραμμένα στο Δίσκο της Φαιστού, είναι ότι ο Σόλων, αυτοεξόριστος ορκίστηκε στα Ορφικά των Φαιστίων και θυσίασε χοίρους όπως θυσίαζαν στην Υρσώ. Πιθανόν η πόλη των γνωστών από επιγραφές, Υρτέων. Αλλά με αυτό το θέμα θα ασχοληθούμε άλλη φορά.

 

ΑΝΤΩΝΗΣ ΘΩΜ. ΒΑΣΙΛΑΚΗΣ

Ερευνητής Προϊστορικών Γραφών

Βλυχιά-Κνωσού , Ηράκλειο - Κρήτης ,

e-mail: kairatos@hol.gr

home1.jpg (2786 bytes)

Escati Free Counter
You are Visitor No:

View Counter Stats από 30/11/2000