mesog-sm.gif (656 bytes)

Αφιέρωμα

4/10/2000

ioc.gif (595 bytes)ioc.gif (595 bytes)Η αναβίωση της Ολυμπιακής Ιδέας
Ιστορική αναδρομή και σκηνές από τους Ολυμπιακούς Αγώνες μιας ογδοηκονταετίας

Εληξε η τελευταία Ολυμπιάδα του 20ου αιώνα στο Σίδνεϊ. Μια Ολυμπιάδα που μας χάρισε χαρά, συγκίνηση και υπερηφάνεια, τις οποίες όμως δεν μπορέσαμε να εκδηλώσουμε, λόγω της αναπάντεχης συμφοράς, που βρήκε η χώρα μας με το ναυάγιο του «Εξπρές Σάμινα». Τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Σίδνεϊ είχαμε υποδεχθεί με δύο αφιερώματα. Με άλλα δύο (ή για την ακρίβεια ένα, σε δύο συνέχειες) την αποχαιρετάμε. Το παρόν κείμενο δημοσιεύθηκε στη «Μεσόγειο» στις 25 - 28 Ιουλίου 1972. Πρόκειται για ένα άρθρο που μετέφρασε από το γερμανικό περιοδικό «SCALA», η τότε συντάκτρια και σημερινή παλαίμαχος, αλλά πάντα δραστήρια συνάδελφος κ. Τιτίκα Μοιράκη.

ΜΕΡΟΣ Α'
Η ιδέα κλείνει τα 3.000 χρόνια. Η πρώτη ιστορική καταγραφή των αγώνων χρονολογείται στα 776 π.Χ., αυτή δε η χρονολογία χρησίμευσε σαν βάση στους Ελληνες για τη χρονολόγηση των τετραχρόνων περιόδων των Ολυμπιάδων τους. Η Ολυμπία ήταν ο χώρος των αγώνων και το κέντρο λατρείας του Δία. οι αγώνες διεκόπησαν στον 4ο αιώνα π.Χ. και ο στίβος και οι μεγαλοπρεπείς ναοί έπεσαν σε παρακμή. Τα ερείπιά τους καλύφθηκαν από τη σκόνη δέκα τριών αιώνων, μέχρι το τέλος του 19ου αιώνα, όταν ένας αριθμός λογίων, περιλαμβανομένου του Γερμανου αρχαιολόγου Ludwig Curtius, έφεραν σε φως ξανά τους θησαυρούς τους, από βάθος 16 ποδών κάτω από τη γη.

ΤΟΥ H. P. TILLENBURG

ioc.gif (595 bytes)Η αναζωογόνηση του ενδιαφέροντος για τουςΟλυμπιακούς αγώνες αποτελεί πολλές φορές ιστορικό γρίφο. Αλλά είναι βέβαιο ότι οι ανασκαφές στην Ολυμπία τράβηξαν την παγκόσμια προσοχή στο Ελληνικό αξίωμα «νους υγιής εν σώματι υγιεί». Και ο Γάλλος βαρώνος Πιερ ντε Κουμπερτέν ήταν εκείνος που συνέλαβε την ιδέα για την αναβίωση των αγώνων. Σε δική του πρωτοβουλία οφείλετο η σύσταση της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής, κατά το διεθνές συνέδριο του Παρισιού το 1894.
Ο,τι χωρίζει τους σύγχρονους από τους παλιούς Ολυμπιακούς αγώνες, είναι το γεγονός ότι ενώ οι αρχαίοι Ελληνες, περιπλεγμένοι σε αδελφοκτονικές αντιδικίες, προσπάθησαν να ενθαρρύνουν την ιδέα εθνικής ενότητας μ' αυτούς τους αγώνες, οι σύγχρονοι αγώνες διαπλώνονται σ' όλο τον κόσμο. «Ανά την Οικουμένη» - όπως είπε κάποτε ο Κουμπερτέν. Η αναβίωση των αγώνων εορτάστηκε το 1896, στο κλασσικό στάδιο των Αθηνών. Και μια καινούργια εποχή άρχισε από τότε για τον αθλητισμό. Περιγραφές των σύγχρονων Ολυμπιακών αγώνων θα μπορούσαν να γεμίσουν τόμους. Ο συνεργάτης της «Scala» H. P. Tillenburg, ρεπόρτερ ο ίδιος σε έξη Ολυμπιακούς αγώνες, περιγράφει ένα αριθμό μεγάλων και μικρών, δραματικών και συγκινητικών σκηνών από τους αγώνες αυτούς που έχουν καταστεί απότ α πιο φημισμένα παγκόσμια φεστιβάλ.
(Το περιοδικό SCALA της Φραγκφούρτης)

O ηλικιωμένος Τζεντ Λεμαν του Μον Ρεπό

ioc.gif (595 bytes)Βρισκόμαστε στα 1935. Ο Κουμπερτέν ζει ακόμα. Αλλά τώρα είναι ένας ηλικιωμένος άνδρας, που περνά τα τελευταία χρόνια της ζωής του στη Λίμνη Λεμάν της Λοζάννης. Διαμένει σ' ένα σπίτι, στο πάρκο του «Μον Ρεπό», βγαίνει έξω σπάνια και ζει με τις μελέτες του και τις αναμνήσεις του. Ίσως ήμουν ένας από τους τελευταίους επισκέπτες που δέχτηκε. Διατηρούσε ακόμη ζωντανό το ενδιαφέρον του για τους Αγώνες και τις «ολυμπιάδες» του, το ίδιο που είχε όταν άρχισε την παγκόσμια κίνηση για να τις κάμει ένα από τα πιο εξέχοντα θέματα του εικοστού αιώνα. Μπορώ ακόμη να τον δω μπροστά μου, σ το επάνω πάτωμα του σπιτιού του. Ενας φιλικός, ασπρομάλλης ηλικιωμένος τζέντλεμαν, ένα γεμάτο πάθος κεφάλι σ' ένα μικρό, σχεδόν λυγισμένο σώμα. Θυμάμαι καλά την κοφτερή αλλά γεμάτη καλοσύνη μάτια του Γάλλου αριστοκράτη, ο οποίος ήταν ικανός να θέσει σ' εφαρμογή μια τόσο τολμηρή όσο και όμορφη ιδέα. Η ιδέα ήταν το παν για τον Κουμπερτέν. Και ποτέ δεν επέστρεψε ούτε τον ελάχιστο υποτονισμό της, ακόμα κι όταν η ιδέα μεγάλωσε, άπλωσε κι έγινε πιο μεγαλοπρεπής και η οργάνωση των αγώνων φαινόταν αν φθάνει το μάξιμουμ της τελειότητας. Ο Κουμπερτέν δεν μπορούσε να φαντασθεί εκείνη την εποχή τις τεράστιες αναλογίες που θα προσλάμβανε η πρωτοβουλία του σε παγκόσμιο επίπεδο.
Περιπλανηθήκαμε - την ημέρα που τον επισκέφθηκα - ανάμεσα στα Ολυμπιακά εκθέματα του μουσείου του. Κοίταξα τις εικόνες των συναγωνιστών του από τους πρώτους της Ολυμπιακής Κίνησης. Ο Κουμπερτέν δεν δίστασε να κτυπήσει τις πόρτες των επί κεφαλής της Πολιτείας, όπως έπρεπε να κάνει στους καιρούς εκείνους τους παλιούς, για να επικαλεσθεί τις καρδιές και το νου τους και να καλέσει στις επάλξεις όλα τα έθνη να ενωθούν. Σαν ώριμος άντρας, ο Κουμπερτέν, δεν χρειάστηκε για πολύ να συνδαυλίζει την Ολυμπιακή φλόγα και θεωρούσε τον εαυτόν του σαν τον φρουρό αυτής της φλόγας βέβαιος πως δεν θα παρέμενε άτονη. Προς το τέλος της ζωής του ένοιωθε υποχρεωμένος προς την ηθική ιδέα που ήταν πίσω από τους Ολυμπιακούς. Γιατί πάντα πίστευε πως ήταν ένας θεσμός που οικοδομούσε χαρακτήρες. Θα πρέπει να είχε νοιώσει πως η εποχή του ξέφευγε κι η έκκλησή του προς τους 3.000 φορείς των Ολυμπιακών πυρσών ήταν το τελευταίο μήνυμα αυτού του αξέχαστου ανθρωπιστή. Η κατάσταση της υγείας του τον εμπόδισε να παρακολουθήσει τους Ολυμπιακούς αγώνες στο Βερολίνο το 1936. Αλλά ούτε τους Ολυμπιακούς στο Άμστερνταμ το 1928 και στο Λος Άντζελες το 1932 είχε παρακολουθήσει.
Ποτέ δεν θα ξεχάσω εκείνη τη ζεστή καλοκαιριάτικη μέρα που επισκέφθηκα τον Κουμπερτέν στην Λοζάννη. Καθώς πήγαινα α τον συναντήσω, ρώτησα ντόπιους που ζούσε. Πολλοί δεν ήξεραν ούτε καν το όνομά του, κανένας δεν νοιάστηκε για την διεύθυνσή του σ' αυτό το ήσυχο πάρκο. Αλλά ένας αριθμός σπουδαστών που ρώτησα, γνώριζαν κι αυτόν και το άσυλό του. Και μου έδειξαν το δρόμο. Αφού, λοιπόν, το όνομα του Κουμπερτέν εξακολουθούσε να ζει στις καρδιές των νέων, τότε η ζωή και το έργο του είχε ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Στα 1937, ένα χρόνο μετά τους Αγώνες στο Βέλγιο, ο Κουμπερτέν έκλεισε τα μάτια του για πάντα…

Ο Γκάρεττ ήλθε είδε και νίκησε

ioc.gif (595 bytes)Η μεγάλη περιπέτεια άρχισε το 1896 στην Αθήνα, στο αρχαίο στάδιο που είχε κτισθεί πριν 2000 χρόνια, αλλά είχε μετατραπεί σ' ένα άτακτο σωρό ερειπίων. Ο Γεώργιος Αβέρωφ, που ενθουσιάστηκε από την ιδέα του Κουμπερτέν, διέθεσε ένα εκατομμύριο δραχμές για να ξανακτιστεί το στάδιο.
Ο πρώτος μεγάλος αθλητικός στίβος των συγχρόνων καιρών κτίστηκε από Πεντελικό μάρμαρο στο ρυθμό των κλασικών κτιρίων της Ακροπόλεως. Και ήταν Έλληνας εκείνος που κέρδισε τον πρώτο μαραθώνιο αγώνα δρόμου των συγχρόνων Ολυμπιακών. Ο Σπύρος Λούης, ένας νέος γεωργός από την περιοχή Αθηνών, ήταν ο πρώτος ανάμεσα σε 25 συναθλητές που κάλυψε την ιστορική απόσταση μεταξύ Μαραθώνος και Αθηνών. Από τότε ο μαραθωνοδρόμος έγινε θρύλος κι έμεινε εξέχουσα φυσιογνωμία των Ολυμπιακών Αγώνων. Ήταν η πρώτη φορά που οι κορυφαίες αθλητικές επιτυχίες μετρήθηκαν σε δευτερόλεπτα και εκατοστόμετρα. Κι είναι αλήθεια το να ειπωθεί ότι η όλη ιδέα του αθλητικού ρεκόρ γεννήθηκε εδώ.
Οι Αμερικανοί παρουσίασαν εκπλήξεις. Οι αθλητές από το Νέο Κόσμο κατέδειξαν την υπεροχή τους στον Παλιό Κόσμο, , κερδίζοντας σχεδόν σε κάθε αγώνισμα. Ακόμη και στη δισκοβολία - ένα αγώνισμα που οι Έλληνες οργανωτές αναβίωσαν - κέρδισε ένας Αμερικανός, ο Ρόμπερτ Γκάρρεττ, εάν κι ήταν η πρώτη φορά που έβλεπε δίσκο. Κι ήταν κάτι που δεν μπορεί να εξηγηθεί, αφού το αγώνισμα αυτό προϋποθέτει σήμερα προετοιμασία του αθλητή για να επιτύχει.
Ακόμη κάτι άλλο που αξίζει επίσης να σημειωθεί: Η μεγαλοπρέπεια του μαρμάρινου σταδίου των Αθηνών έβαλε την ιδέα στους αρχηγούς πολλών ξένων ομάδων και επισκεπτών ότι κάτι όμοιο θα μπορούσε να γίνει και στις δικές τους χώρες. Οι πρώτοι Ολυμπιακοί Αγώνες στην Αθήνα θεωρήθηκαν σαν η ώρα της γέννησης πολλών μεγάλων αθλητικών επιδόσεων σ' όλο τον κόσμο. Ολυμπιακά στάδια κτίστηκαν στο Λονδίνο, στη Στοκχόλμη, στο Λος Άντζελες, στο Βερολίνο, στη Ρώμη, στο Ελσίνκι και σε πολλές άλλες πρωτεύουσες.

Η Στοκχόλμη σαν παράδειγμα

ioc.gif (595 bytes)Για τους 5ους Ολυμπιακούς Αγώνες στη Στοκχόλμη (1912) οι Σουηδοί έκτισαν ένα μοντέρνο από κόκκινους πλίνθους στάδιο. Αν κι έχουν περάσει 60 χρόνια από τότε, οι αγώνες της Στοκχόλμης θεωρούνται ακόμη και σήμερα σαν πρότυπο και σαν την ωραιότερη και αγνότερη υλοποίηση της ιδέας του Κουμπερτέν.
Στο φεστιβάλ συμμετείχε όλος ο Σουηδικός λαός. Η οργάνωση ήταν εξαίρετη. Μια σκιά μονάχα έπεσε στους Ολυμπιακούς της Στοκχόλμης, όταν μετά ένα χρόνο η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή στέρησε του δικαιώματος του τον νικητή του πεντάθλου και δεκάθλου τον Αμερικανοϊνδιάνο Τζίμ Θορπ - και του πήρε πίσω τα χρυσά μετάλλια γιατί απεδείχθη ότι ήταν επαγγελματίας.
Ο βασιλιάς Γουσταύος της Σουηδίας (ο οποίος έλαβε μέρος σε πολλούς αγώνες τένις, ινκόγνιτο ως «Mr. G") είχε περιγράψει, κατά την τελετή της απονομής των μεταλλίων, τον Θορπ με ειλικρινή θαυμασμό και τον είχε αποκαλέσει σαν τον μεγαλύτερο αθλητή του κόσμου.
Κάτι παρόμοιο συνέβη στον καταπληκτικό Φιλανδό δρομέα Πάαδο Νουρμί, είκοσι χρόνια αργότερα, όταν αποκλείστηκε από τους Ολυμπιακούς του 1932 στο Λος Αντζελες. Συναγωνιζόμενος με τους Χανς Κολεχαμίνεν και Βιλ λε Ρίτολα, ο Νουρμί είχε επιτύχει το ρεκόρ στο δρόμο το 1920 στην Αντγουέρπ, το 1924 στο Παρίσι και το 1928 στο Άμστερνταμ, Ο Νουρμί ανήκε στη δωδεκάδα των μικρόσωμων αθλητών στην ιστορία των σπορ, η φήμη των οποίων φαίνεται να παραμένει αξέχαστη. Τον είδα για πρώτη φορά το 1928 στο Άμστερνταμ. Ηταν ένας άντρας που έτρεχε με χρονόμετρο στο χέρι για να σημαδεύει το χρόνο του. Τον ξαναείδα το 1952 στην εναρκτήρια τελετή των αγώνων στο Ελσίνκι. Οι θεατές σηκώθηκαν από τις θέσεις τους, όταν ο Νουρμί μπήκε τρέχοντας στον αγωνιστικό χώρο κι άναψε την ολυμπιακή φλόγα στο μεγάλο κύπελλο, από τον πυρσό που κρατούσε.
Οι γραμμές των εθνικών ομάδων, που ήταν σχηματισμένες στο στάδιο, κυμάτισαν και σχεδόν διασπάσθηκαν καθώς οι αθλητές μετακινήθηκαν για να μπορέσουν να δουν καλύτερα το διάσημο δρομέα. Και είδαν ακόμη ένα διάσημο αθλητή, όταν ο Χανς Κολεχμαίνεν, νικητής των αγώνων του 1912 στη Στοκχόλμη, πήρε τον πυρσό από τον Νουρμί και αναρριχήθηκε στον Ολυμπιακό πύργο για ν' ανάψει τη φλόγα σε δεύτερο χρόνο, στην υψηλότερη - ύψος 260 ποδών - εξέδρα.

ΜΕΡΟΣ Β'

Δάκρυα χαράς

ioc.gif (595 bytes)Ο ευτυχέστερος νικητής που είδα ποτέ στους Ολυμπιακούς αγώνες ήταν ο Ζοζέφ Μπάρθελ του Λουξεμβούργου. Καταγόμενος από το μικρότερο κράτος που έπαιρνε μέρος στους αγώνες, είχε βαδίσει σχεδόν μόνος πίσω από την εθνική του σημαία κατά την εναρκτήρια τελετή μονάχος του, ανάμεσα σ' ένα στίφος από τους καλύτερους αθλητές του κόσμου. Χωρίς συμπαραστάτες, χωρίς συντρόφους, αφού δεν υπήρχε συγκροτημένη ομάδα της χώρας του, αλλά μόνον αυτός την εκπροσωπούσε. Κι όμως, αυτός ο ασήμαντος Λουξεμβούργιος στάθηκε υπέροχος αγωνιστής όταν κάλυψε τα 1500 μέτρα, το 1952 στους αγώνες του Ελσίνκι, κόβοντας το νήμα μπροστά από τους Μακμίλλαν των ΗΠΑ και Λουέγκ της Γερμανίας. Δάκρυα έτρεξαν στα μάγουλα του κι όταν ανέβηκε στην εξέδρα των νικητών χρειάστηκε να τον βοηθήσει ο Μακμίλλαν. Δεν ήταν όμως η χαρά ούτε η εξάντληση που τον έκαναν να σκοντάφτει και να ταλαντεύεται. Ηταν, απλούστατα, γιατί δεν μπορούσε ούτε ο ίδιος να πιστέψει ότι αυτός, ένας σχεδόν άγνωστος, ήταν σε θέση να αξιωθεί των τιμητικών επάθλων ενός Νουρμί (1924 στο Παρίσι), ενός Λουίτζι Μπεσσαλί (1932 στο Λος Αντεζλες) και ενός Τζον Λοβελοκ (1936 στο Βερολίνο).
Στους αγώνες ιππασίας στο Ελσίνκι πήρε μέρος μια θελκτική νέα από τη Δανία, με το όνομα Λις Χάρτελ, μια από τις ελάχιστες γυναίκες που συναγωνίστηκαν με εκλεκτούς άντρες ιππείς. Η Χάρτελ αγωνίστηκε θαυμάσια με το άλογό της Γιουμπλί και κέρδισε το αργυρό μετάλλιο. Ηταν εξαιρετικά συγκινητική η σκηνή κατά την τελετή της απονομής των μεταλλίων, όταν η Χαρτελ χρειάστηκε να σκουπίσει τα δάκρυα χαράς από τα μάτια της. Και μονάχα τότε έμαθα ότι και τα δύο της πόδια ήταν σχεδόν εντελώς παράλυτα και ότι η υποδειγματική παρουσία της της είχε στοιχίσει μια μεγάλη προσπάθεια θέλησης που είναι αδύνατο να φανταστεί κανένας. Η Χαρτελ δεν είχε κερδίσει μονάχα τις Ολυμπιακές δάφνες. Αλλά και μια δόξα για το δικό της άρρωστο κορμί.

Τα σκαλοπάτια της φήμης

ioc.gif (595 bytes)Αποκαλώ σκαλοπάτια της φήμης, εκείνη τη δίσκαλη εξέδρα γα την τελετή της απονομής των Ολυμπιακών μεταλλίων, την οποία ένας Γερμανός μποξέρ πεθύμησε κάποτε να τη σηκώσει κι όταν τόκανε κέρδισε ένα ασημένιο μετάλλιο. Εχω δει πολλούς άντρες και γυναίκες, αθλητές πολλών λαών και φυλών πάνω σ' αυτή την εξέδρα κατά τη διάρκεια της μισής δωδεκάδας αγώνων που παρακολούθησα. Σκάλα της φήμης; αρκετά αληθινός ο χαρακτηρισμός. Πρόκειται όμως, για μια φήμη που γρήγορα παρέρχεται. Πάντα νομίζω πως εκείνοι οι κερδισμένοι που ακτινοβολούσαν ευτυχία, τόξεραν ότι αυτή η φήμη θα συντρόφευε μονάχα ελάχιστους από αυτούς σε όλη τους τη ζωή.
Ο Νουρμί είναι από τους ελάχιστους, όπως κι ο Τσεχοσλοβάκος δρομέας Εμιλ Ζάτοπεκ κι ο Γιεσσέ Οουενς, ο νικητής με τέσσερα μετάλλια στους αγώνες του Βελγίου. Αλλά ποιός μπορεί να θυμάται σήμερα τους πολλούς άλλους παρασημοφορημένους αθλητές; Εκείνο τον πρωτοφανή Σουηδό κολυμβητή Αρν Μποργκ, για παράδειγμα, τους ξιφομάχους Γκωντίν και Γκωντινί ή τον Γιαπωνέζο κολυμβητή Τσουρούτα; Κι υπάρχουν χιλιάδες τέτοιοι. Ποτέ δε και σε κανένα απ' αυτούς δεν είδα την έκφραση υπεροψίας ή αλαζονείας στο πρόσωπό τους, καθώς στεκόντουσαν σ' αυτή την εξέδρα. Οι εκδηλώσεις τους ήσαν ήρεμες και σεμνές. Ούτε ελάχιστοι ανάμεσά τους είχαν φανταστεί και στα πιο τολμηρά όνειρά τους ότι θάρχοταν μέρα που θα τους απονέμονταν τέτοιες τιμές.
Οσο διαρκούσε η απονομή των μεταλλίων έδειχναν να αισθάνονται ότι κάποια άγνωστη δύναμη είχε βγει από μέσα τους. Και τους έκανε σεμνούς. Με ελάχιστες εξαιρέσεις, θα πρέπει νά νοιωθαν όλοι τους ότι τη δόξα τους την όφειλαν κατά ένα ποσοστό στη μαγνητική επίδραση των ίδιων των αγώνων. Κι ήσαν ευτυχισμένοι που βρίσκονταν με τους αντιπροσώπους τόσων λαών.

Οι απίθανες επιτυχίες  των Ρώσων

ioc.gif (595 bytes)Το Ελσίνκι ήταν η Ολυμπιακή πρεμιέρα για τους Ρώσους, που δεν είχαν λάβει μέρος στους αγώνες από τη Στοκχόλμη. Θυμάμαι τη μεγάλη φάλαγγα της Ρωσικής ομάδας να βαδίζει κατά την εναρκτήρια τελετή, τους λευκοφορεμένους αθλητές με ανασηκωμένα τα παντελόνια τους για να μη λερωθούν από το λασπωμένο από τη βροχή έδαφος. Οι Ρώσοι εσημείωσαν επιτυχίες. Και ανάμεσα στα μεγάλα αθλητικά κράτη που μετείχαν των αγώνων του Ελσίνκι, οι Ρώσοι ήσαν οι αντίπαλοι σε κάθε είδους αγώνισμα. Ενα απόγευμα τρεις νεαρές Ρωσίδες ανέβηκαν στην εξέδρα των νικητών του Ελσνίνκι. Η Ρομάσκοβα, η Μπαγκριάντσεβα και η Ντουμπάντα πήρε τρία μετάλλια (χρυσό, αργυρούν και χάλκινο) στη δισκοβολία. Στην άρση βαρών και στη γυμναστική οι Ρώσοι κατέπληξαν με τις επιδόσεις και τις νίκες τους, γιατί ήταν κάτι που βρισκόταν έξω από κάθε πρόβλεψη.
Ο ήρωας των αγώνων του Ελσνίκι (1952) ήταν ο Τσεχοσλοβάκος Εμίλ Ζάτοπεκ ο οποίος κέρδισε στα 5000 μέτρα στα 10000 μέτρα και στο Μαραθώνιο. Το στυλ του ήταν παραπάνω από ανορθόδοξο, καθώς διερχόταν γύρω από τη γραμμή σαν ατμομηχανή, το κεφάλι του έγερνε προς τη μια πλευρά και το πρόσωπό του εσυσπάτο από γκριμάτσες. Η γυναίκα του η Ντάνα, πέταξε το ακόντιο 50.47 μέτρα στο Ελσίνκι, παίρνοντας το χρυσό μετάλλιο αφού επέρασε δύο Ρωσίδες. Οι Ζατοπεκ ήταν - και είναι ακόμη - το πιο επιτυχημένο ζευγάρι που έλαβε ποτέ μέρος στους Ολυμπιακούς Αγώνες.
Κάτι το κοινό είχαν οι αγώνες του 1952 στο Ελσίνκι με εκείνους του 1912 στη Στοκχόλμη κι αυτό το κοινό ήταν η αρμονία και η απλότητά τους. Το Ελσίνκι, η λευκή πόλις κοντά στη θάλασσα, η καθαρότης των Φιλανδικών δασών και λιμνών και η σεμνότητα του φινλανδικού λαού - όλα αυτά αναζοωγονήθηκαν στους αγώνες. Η ιδέα του Κουμπερτέν πανηγύρισε ένα απλό αλλά αλάθητο θρίαμβο στη Φιλανδική πρωτεύουσα. Και οι αγώνες του Ελσίνκι καταγράφηκαν στην αθλητική ιστορία σαν οι πλησιέστεροι στην Ολυμπιακή Ιδέα.

Μια συναρπαστική ανασκόπηση

ioc.gif (595 bytes)Αν επιχειρήσει κανείς κριτική των Ολυμπιακών Αγώνων των σύγχρονων καιρών, θα πρέπει να σταματήσει και να δώσει έμφαση σε μερικά ασυνήθιστα χαρακτηριστικά, όπου όταν τα κοιτάξουμε σήμερα έχουν και την εύθυμη πλευρά τους.Στο κάτω κάτω, έχουν περάσει σχεδόν 80 χρόνια από τότε που ανεβίωσαν οι Ολυμπιακοί . Στους πρώτους αγώνες δεν συναντάμε ούτε ίχνη στάχτης ούτε λάκκους για το πήδημα ούτε ενδεικτικά σημάδια για την εκκίνηση, τα δε μέσα που εχρησιμοποιούντο ήταν πολύ πρωτόγονα. Στους Ολυμπιακούς του 1896 υπήρχε ακόμη ένα αγώνισμα, «το τράβηγμα σκοινιού» στο πρόγραμμα και οι δρομείς ξεκινούσαν από μια όρθια θέση για να καλύψουν τη μικρή απόσταση. Ένας μονάχα αθλητής υιοθέτησε γονατιστή θέση - προς διασκέδαση των άλλων αγωνιστών και των θεατών. Στο 1896 στην Αθήνα οι αθλητές, με εξαίρεση των Αμερικανών, έκαμαν την εμφάνισή τους στο στάδιο με αυτοσχέδιες φορεσιές (ότι, νόμιζε ο καθένας πως τον εξυπηρετούσε) μερικοί δε ακόμη και με καπέλα ή τραγιάσκες στα κεφάλια.στα 1900, στο Παρίσι, λέγεται πως υπήρξαν αγωνιστές που ανακαλύφθηκαν για πρώτη φορά την ώρα της απονομής των επάθλων, γιατί τότε μονάχα γίνηκε γνωστή η συμμετοχή τους στους Ολυμπιακούς. Στο βιβλίο του «Ολυμπία» ο Μπέρνχαρντ Χορν γράφει ότι ο μαραθωνοδρόμος νικητής στους αγώνες του Σαιντ Λουις (ο Αμερικάνος Χικς) πήρε ένα λουτρό τέσσερα μίλια από το τέρμα, χρησιμοποιώντας ζεστό νερό από το καζάνι ενός ατμοκίνητου αυτοκινήτου (τα πετρελαιοκίνητα αυτοκίνητα ήταν ακόμη σε… νηπιακή κατάσταση).Ο Ιταλός Ντονάρντο Πιέτρι ήταν η τραγική φυσιογνωμία του μαραθωνίου στα 1908, στο Λονδίνο. Πρώτος μέσα στο στάδιο του Χουαϊτ Σίτυ, στην τελευταία φάση, λιποθύμησε αρκετές φορές. Χέρια πρόθυμα τον βοήθησαν να σταθεί στα πόδια του, τον στήριξαν και τελικά τον μετέφεραν πάνω από τη γραμμή του τέρματος. Οι κανονισμοί όμως απαιτούσαν να αποκλεισθεί ο Πιέτρι γιατί δέχτηκε ξένη βοήθεια. Κι αυτό έγινε. Αλλά ο Ιταλός ήταν ο ήρωας της ημέρας. Ο Αμερικανός Χάγις, που ήλθε δεύτερος, θεωρήθηκε ο νικητής. παρέμεινε, παρά τούτα, άγνωστος, αν και οι μαραθωνοδρόμοι συνηθιζόταν να απολαμβάνουν κάποιας ιδιαίτερης δημοτικότητας.

Οι Αφρικανικές επιδόσεις

ioc.gif (595 bytes)Ο Αμπεμπε Μπικίλα, ένα μέλος της φρουράς του Αυτοκράτορα Χαϊλέ Σελασιέ, έτρεξε το μαραθώνιο στους Ολυμπιακούς αγώνες της Ρώμης ξυπόλητος. Και κέρδισε. Τέσσερα χρόνια αργότερα, στο Τόκιο, ανανέωσε τη μαραθώνια δόξα του με την ίδια ευκολία. Αυτόπτες μάρτυρες - και υπήρχαν χιλιάδες, αφού μετεδόθη κι από την τηλεόραση -θυμούνται τις γυμναστικές ασκήσεις του Μπικίλα μετά που έκοψε τη γραμμή του τέρματος, σαν είδος φρεσκαρίσματος ύστερα από το τρέξιμο σαράντα εξαντλητικών χιλιομέτρων.
Στο μεταξύ οι Αιθίοπες φαίνεται να είχαν αποκτήσει μονοπώλιο στο μαραθώνιο, γιατί ο συμπατριώτης του Μπικίλα, ο Γολντ, κέρδισε το χρυσό μετάλλιο το 1968 στην πόλη του Μεξικού.
Δρομείς από την Κένυα είχαν επίσης εκπλήξει τον αθλητικό κόσμο με τους θριάμβους τους.Η μαύρη Αφρική κατάφερε να μπει στη βαθμολογική σειρά των από παράδοση αθλητικών κρατών. Οσο οι αγώνες αναπτύσσονται, τόσο ανεβαίνει η στάθμη τους. Οσο περισσότερα κράτη συμμετέχουν τόσο περισσότεροι αθλητές αναμετρούνται για τις Ολυμπιακές τιμές. Και το να κερδίσεις στους Ολυμπιακούς σημαίνει πολύ περισσότερον απ' ό,τι αξίζει κάθε άλλη αθλητική δόξα.
Η ωραίοτερη σημαία
Η ιστορία των Ολυμπιακών αγώνων στους καιρούς μας είναι γεμάτη από περιστατικά. Οι αποτυχίες ακολουθούν τις μεγάλες επιτυχίες και αντιστρόφως. Δύο παγκόσμιοι πόλεμοι διέκοψαν το ρυθμό των αγώνων. Ξανά και ξανά σκιές έπεσαν πάνω στη λαμπρότητά τους. Αλλά η Ολυμπιακή ιδέα ζει, συνδέοντας μια περίοδο σχεδόν 3000 χρόνων, από την αρχαία Ελλάδα ως τους σύγχρονους καιρούς.
Ο άνθρωπος - Homo ludens - είναι πάντοτε μια δημιουργία που έχει τάση στο παιχνίδι. Και το σπορ είναι ένα παιχνίδι που δίδει χαρά στη ζωή.
Οταν η πιο όμορφη σημαία του κόσμου - ένα λευκό φόντο με το σύμπλεγμα των πέντε δακτυλιδιών που αντιπροσωπεύουν τις πέντε ηπείρους - υψωθεί κι εφέτος στο Μόναχο, (σ.σ. υπενθυμίζουμε ότι το κείμενο γράφτηκε το 1972) μια σπίθα αμοιβαίας κατανόησης και εμπιστοσύνης θα λάμψει ξανά, παρ' όλες τις διενέξεις στον σύγχρονο αντιμαχόμενο κόσμο, και θα καλέσει σε συναδέλφωση τους λαούς.

© Copyright "ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ"

1on.gif (2742 bytes)