ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 1897

Το σχέδιο της δολοφονίας του Βενιζέλου στις Αρχάνες.

                                                                     venizelo.jpg (6090 bytes)

 

Ήταν μια ζεστή μέρα του Αυγούστου το 1897. Από τις 3 του μήνα πληρεξούσιοι απ’όλη την Κρήτη έφταναν στις Αρχάνες για να πραγματοποιήσουν τη δεύτερη επαναστατική συνέλευση, όπως είχαν ήδη αποφασίσει στην πρώτη, στους Αρμένους Αποκορώνου. Μεταξύ αυτών ήταν και ο πρόεδρος της συνέλευσης, ένας νεαρός, αλλά δυναμικός δικηγόρος, ο Ελευθέριος Βενιζέλος.

Η έναρξη της συνέλευσης είχε οριστεί για τις 5 Αυγούστου, αλλά οι συζητήσεις και οι διαφωνίες μεταξύ των μελών είχαν ήδη αρχίσει από τα καφενεία. Οι μεν ήταν εκείνοι που ήθελαν να προχωρήσουν αμέσως και χωρίς όρους στην αυτονομία της Κρήτης και οι άλλοι που εμφανίζονταν πιο επιφυλακτικοί, ζητούσαν εγγυήσεις και την αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων. Με τους τελευταίους ήταν και ο Βενιζέλος που τότε έβλεπε δύσπιστα την προοπτική της άμεσης αυτονόμησης της Κρήτης. Το ηθικό του ελληνισμού ούτως ή άλλως δεν ήταν και στο καλύτερο σημείο του εκείνη την εποχή. Ο εξευτελισμός που υπέστη η Ελλάδα στον πόλεμο με την Τουρκία το είχε καταρρακώσει. Το σύνθημα για ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα βάση του οποίου είχε ξεκινήσει ο ατυχής πόλεμος αντηχούσε πλέον ως “γράμμα κενό”.

Μέσα στο κλίμα αυτό ξεκίνησε η επαναστατική συνέλευση των Κρητών στις Αρχάνες. Στο κτίριο του παλαιού δημαρχείου των Αρχανών υπήρχε συνωστισμός των πληρεξουσίων. Εκεί έμελλε να γίνει και η πρώτη απόπειρα δολοφονίας κατά του Βενιζέλου – ήταν η πρώτη από τις δέκα και πλέον απόπειρες που έγιναν για να αφαιρέσουν τη ζωή από τον μεγάλο κρητικό πολιτικό.

Αν και νέος ακόμη ο Βενιζέλος είχε καταφέρει να ξεχωρίσει. Και είχε μαζί του αρκετούς πληρεξουσίους απ’ολη την Κρήτη. Μόνο που σ’αυτή την επαναστατική συνέλευση οι περισσότεροι πολιτικοί φίλοι του δεν είχαν φανεί. Από την συνέλευση εκείνη όπως διεφάνη απουσίαζαν οι περισσότεροι πληρεξούσιοι. Η προσπάθεια που έγινε για να αναβληθεί δεν έπιασε τόπο. Και το κλίμα που άρχισε να διαμορφώνεται ήταν σαφώς υπέρ της αυτονομίας. Οι πληρεξούσιοι που είχαν πια την πλειοψηφία αφού πέτυχαν να συγκαλέσουν τη συνέλευση προωθούσαν μια τέτοια απόφαση που θα επιτάχυνε τις εξελίξεις. Η ατμόσφαιρα ήταν ηλεκτρισμένη. Ο Βενιζέλος βρέθηκε σε πολύ δύσκολη θέση. Διέβλεψε ότι δεν μπορούσε με τίποτα να ανατρέψει το πλειοψηφικό ρεύμα που είχε μόλις διαμορφωθεί.

Τι να έκανε; Μόνο με ένα πολιτικό ελιγμό που ωστόσο έκρυβε πολλούς κινδύνους για τον ίδιο θα μπορούσε να αποφύγει η Κρήτη μια καταστρεπτική, όπως νόμιζε ο Βενιζέλος, απόφαση για την αυτονομία. Και πήρε μια πρωτοβουλία που έφερε τον εαυτό του σε δύσκολη θέση. Σηκώθηκε από τη θέση του και χωρίς να διστάσει είπε με σταθερή φωνή: “Ουδεμία απόφασις μπορεί να ληφθεί, διότι, ως πραξικοπηματική συνέλευσις – αφού απουσιάζουν, χωρίς να ειδοποιηθούν, οι περισσότεροι αντιπρόσωποι – είναι άκυρος. Και δεύτερο φρονώ ότι ουδεμία απόφασις μπορεί να ληφθεί αυτή τη στιγμή επί της ουσίας, δηλαδή της αυτονομίας, αφού αυτονομία χωρίς συγκεκριμένας εγγυήσεις των μεγάλων, δύναται να ερμηνευθή ως συμφορά και να έιμεθα πιο σκλάβοι απ’ότι είμεθα σήμερα στο Σουλτάνο και υπό καθεστώς αυτονομίας!”

ΚΟΜΦΟΥΖΙΟ

Τι ήταν να πει αυτά τα λόγια ο Βενιζέλος; Η πλειοψηφία των πληρεξουσίων ξεσηκώθηκε. Φωνές και ύβρεις ακούγονταν στη μεγάλη αίθουσα. Πολλοί έλεγαν πως ο Βενιζέλος πρόδιδε την πατρίδα, τον κοινό αγώνα. Στην αναταραχή επαρχιών οι οποίοι και εκείνη την περίοδο και για ένα μεγάλο διάστημα αργότερα δεν ήταν στην πλειοψηφία τους υποστηρικτές του Βενιζέλου.

Κανένας δεν μπόρεσε να συγκρατήσει το οργισμένο πλήθος και οι λίγοι φίλοι που βρέθηκαν κοντά στον πρόεδρο της συνέλευσης αδυνατούσαν να τον προστατεύσουν. Κάποιοι ήδη άρχισαν να κινούνται απειλητικά εναντίον του. Από ένα πληρεξούσιο που είχε έρθει από την Πεδιάδα βγήκε και ένα μαχαίρι. Τα πράγματα μέσα στο παλαιό δημαρχείο των Αρχανών είχαν φτάσει σε οριακό σημείο. Ο θερμόαιμος πληρεξούσιος κρατώντας το μαχαίρι όρμησε προς την πλευρά που ήταν ο Βενιζέλος. Για μερικά κλάσματα του δευτερολέπτου και την ώρα που το μαχαίρι κατέβαινε απειλητικά για καλή τύχη του Προέδρου βρέθηκαν κοντά οι Περουλής και Αϊνικολιώτης που με τις βέργες και τα μπαστούνια χτύπησαν τον υποψήφιο δολοφόνο. Την ίδια στιγμή που το φονικό όπλο έφευγε από τα χέρια του ο Βενιζέλος βρήκε την ευκαιρία να φωνάξει πως “η συνεδρίασις λύεται!”

Τρεις άλλοι φυγάδευσαν τον Βενιζέλο από το δημαρχείο, ενώ η φασαρία μέσα στην αίθουσα δεν έλεγε να κοπάσει.

Σύμφωνα με τις μαρτυρίες που διέσωσε η κ.Ελένη Δουνδουλάκη, αλλά και όπως είχε γράψει πολλά χρόνια αργότερα το “Ελέυθερον βήμα” ο Βενιζέλος κατέφυγε σ’ένα σπίτι της περιβόητης “Γιανναρογίαννενας” όπως την αποκαλούσαν οι Αρχανιώτες. Αυτή όχι μόνο τους έκρυψε, αλλά αφηγούνται κι ένα περιστατικό που όταν ορισμένοι από τους διώκτες θέλησαν να μπουν με τη βία στο σπίτι για να βρουν το Βενιζέλο εκείνη “τους έπαιξε μια στην κεφαλή και τους μάτωσε!” Από τότε ο Βενιζέλος πήρε υπό την προστασία του την οικογένεια Γιανναράκη, ενώ στο ίδιο σπίτι πήγε και ο Πλαστήρας το 1923 όταν επισκέφτηκε τις Αρχάνες. Ήταν η πρώτη μιας σειράς από απόπειρες που έγιναν κατά του Βενιζέλου ο οποίος εκ του θαύματος γλίτωσε τόσες και τόσες φορές για να πεθάνει το 1936 εξόριστος στη Γαλλία…

Πηγές

Το μαύρο ΄97- Γεωργίου Ρούσου - Ελ.Βενιζέλος, η άγνωστη ζωή του – Ι.Μανωλικάκη – Το κίνημα στο Γουδί – Τάσου Βουρνά – Βενιζελισμός και Αστικός Εκσυγχρονισμός – Ελ.Βενιζέλος – Λιλής Μακράκη – Οι απόπειρες κατά του Βενιζέλου – Α.Γυπαράκη – Ο θρίαμβος του Βενιζέλου – V.Seligman – Πέτρινες μνήμες – Ελένης Δουνδουλάκη.

 

1on.gif (2742 bytes)