Στο Ιντερνετ το αρχείο της Βικελαίας
 

 
Της Λίλιαν Δαφερμάκη  ΠΑΤΡΙΣ 1/2/2008

Στο Ιντερνετ το πολύτιμο αρχείο της Βικελαίας

Στη διάθεση όλων που ενδιαφέρονται


Σε ηλεκτρονική μορφή, μέσα από την ιστοσελίδα του δήμου Ηρακλείου στο ιντερνετ, μπαίνουν σταδιακά, στοιχεία των αρχείων της Βικελαίας καθώς ολοκληρώθηκε το πρόγραμμα ψηφιοποίησης τους.

Μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, θα έχει εισαχθεί το σύνολο των ψηφιοποιημένων στοιχείων, στα οποία θα έχουν όλοι οι πολίτες προσβασιμότητα, ώστε σε «χρόνο μηδέν», χωρίς να μετακινηθούν, να έχουν τη δυνατότητα να αποκτήσουν όποια πληροφορία θέλουν σε σχέση με το πλούσιο, αλλά και εξαιρετικά σπουδαίο αρχειακό υλικό της Βικελαίας. Η σημαντική αυτή εξέλιξη, απογειώνει κυριολεκτικά το επίπεδο των παρεχομένων υπηρεσιών της Βικελαίας, που αναβαθμίζεται σημαντικά, αφού διευκολύνονται χιλιάδες πολίτες να αποκτήσουν, γνώσεις και πληροφορίες, για το τούρκικο αρχείο, το αρχείο της δημογεροντίας, αλλά και το αρχείο των εφημερίδων. Η προσπάθεια αυτή, δεν αξίζει μόνο να επιβραβευθεί ως πρωτοβουλία, για το περιεχόμενο της, το οποίο έτσι και αλλιώς είναι σημαντικό, αλλά και για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες ολοκληρώθηκε. Αρκεί να σημειωθεί ότι την ίδια στιγμή που προχωρούσε η ψηφιοποίηση των αρχείων, παράλληλα γινόταν και η μεταφορά της Βικελαίας, το υλικό της οποίας μεταφερόταν μέσα σε κούτες, σε άλλα κτήρια για να αδειάσει το Αχτάρικα, (ώστε να αποκατασταθεί για τα προβλήματα στατικής επάρκειας που εμφανίζει). Είναι χωρίς υπερβολή αξιέπαινο το γεγονός, ότι λόγω της φιλοτιμίας της ευαισθησίας, του προσωπικού της Βιβλιοθήκης, ολοκληρώθηκε μια τόσο σημαντική προσπάθεια κάτω από εντελώς αντίξοες συνθήκες.

Από την πλευρά του ο πολιτικός υπεύθυνος της Βικελαίας Μ.Αλεξάκης, σημειώνει μεταξύ άλλων, ότι στόχος του ίδιου είναι η προσπάθεια αυτά να συνεχιστεί, και να ολοκληρωθεί η ψηφιοποίηση του συνόλου του αρχειακού υλικού που έχει στη διάθεση της η βιβλιοθήκη. Όπως εξηγεί ο ίδιος μέσα από τα κονδύλια που διασφαλίστηκαν από πρόγραμμα που διαχειρίζεται το υπουργείο πολιτισμού, έγινε η ψηφιοποίηση ενός σημαντικού μέρους των αρχείων όχι όμως όλων. Η ολοκλήρωση της διαδικασίας αυτής είναι ο επόμενος στόχος μας λέει, καθώς τα οφέλη και η αξία της προσπάθειας αυτής είναι αυταπόδεικτη.



Τα αρχεία



Σε τρεις διαφορετικές αρχειακές πηγές θα έχουν πρόσβαση πολύ σύντομα μέσω του ιντερνετ οι Ηρακλειώτες. Κατʼαρχην στο τούρκικο αρχείο το οποίο αποτελείται, από χειρόγραφα με την μορφή των λυτών εγγράφων ή κωδίκων, του Ιεροδικείου Ηρακλείου και άλλων υπηρεσιών που σχετίζονται με την οθωμανική διοίκηση. Όλα τα τεκμήρια είναι στα Οθωμανικά και εκτείνονται χρονικά από 1637 έως 1930. Είναι δε προσβάσιμα μόνο σʼ όσους έχουν κάνει οθωμανικές σπουδές. Ειδικά για τους Ιεροδικαστικούς κώδικες οι κατήδες καταχωρίζουν έγγραφα που έχουν σχέση με τις δημόσιες λειτουργίες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Επίσης οι χρήστες του ιντερνετ θα έχουν τη δυνατότητα να έρθουν σʼ επαφή με το αρχείο της δημογεροντίας, που αποτελείται από χειρόγραφα τεκμήρια στα Ελληνικά, με εξαίρεση κάποιους τίτλους (χοτζέτια) που είναι γραμμένα στα Οθωμανικά. Μέσα από το υλικό αυτό θα μπορεί να ενημερωθεί για το θεσμό των «δημογεροντιών» στην Κρήτη που ίσχυσε στα τελευταία σαράντα χρόνια της τουρκικής κυριαρχίας (1858-1900). Πρόκειται για ένα μόρφωμα θεσμού κοινοτικής αυτοδιοίκησης, στα πλαίσια των προνομίων που παρείχαν οι Οθωμανοί στους Χριστιανικούς κυρίως πληθυσμούς για να αποφύγουν την έξαρση των εθνικού χαρακτήρα επαναστατικών εξεγέρσεων. Προεστώτες, πρόκριτοι, πρωτόγεροι και συμβούλια γερόντων μνημονεύονται από την πρώιμη τουρκοκρατία, αλλά τακτικά συγκροτημένα δημογεροντιακά σώματα ελλείπουν. Ο δημογεροντιακός θεσμός αναγνωρίσθηκε επίσημα το 1858, οπότε συστήθηκαν στις έδρες των τριών τμημάτων, δηλαδή στα Χανιά, το Ηράκλειο και το Ρέθυμνο, οι χριστιανικές και μουσουλμανικές κεντρικές δημογεροντίες, με εκπροσώπους των πόλεων και των επαρχιών. Στη δικαιοδοσία των δημογεροντιών αναγόταν η επίλυση προβλημάτων οικογενειακού και κληρονομικού δικαίου, καθώς και η επιστασία κοινωφελών καταστημάτων, σχολείων, νοσοκομείων κ.α. Οι δημογεροντίες παρενέβαιναν και στη διαχείριση των ορφανικών περιουσιών (μέσω της Χριστιανικής Ορφανικής Τραπέζης.) Συγκεκριμένα επιτρόπευαν τα ορφανά από πατέρα ανήλικα παιδιά και διακανόνιζαν τα περιουσιακά τους στοιχεία μέχρι να ενηλικιωθούν. Το αρχείο της δημογεροντίας Ηρακλείου απεικονίζει ακριβώς το σύνολο αυτών των δραστηριοτήτων και την βήμα προς βήμα εξέλιξή τους από το 1858 έως το 1900 περίπου.

Παράλληλα μέσω του ηλεκτρονικού διαδικτύου, οι πολίτες θα έχουν τη δυνατότητα να παίρνουν πληροφορίες από το αρχείο των εφημερίδων, όπου υπάρχει υλικό από την περίοδο του 1880 μέχρι σήμερα. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι, αν κάποιος αναζητά πληροφορίες για ένα πρόσωπο, όσων αφορά στη δράση του θα μπορεί πληκτρολογώντας το όνομα του να έχει το σύνολο των ειδήσεων που χρειάζεται.

Για παράδειγμα, πληκτρολογώντας το όνομα Βενιζέλος θα παρουσιάζεται το σύνολο των πληροφοριών που έχει στη διάθεση του το αρχείο…